Giáo án NLS và AI Lịch sử 10 Bài 11: Các dân tộc trên đất nước Việt Nam

Giáo án NLS và AI Lịch sử 10 Bài 11: Các dân tộc trên đất nước Việt Nam được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Lịch sử 10 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn:…/…/… 

Ngày dạy:…/…/…

CHỦ ĐỀ 7: CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM

BÀI 11: CÁC DÂN TỘC TRÊN ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM

(1 tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

  • Nêu được thành phần tộc người theo dân số.

  • Trình bày được việc phân chia tộc người theo ngữ hệ.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

  • Rèn luyện kĩ năng sưu tầm, khai thác các tư liệu trong học tập.

Năng lực lịch sử:

  • Tìm hiểu lịch sử: Thông qua việc khai thác và sử dụng tài liệu, tranh ảnh,... để nêu được thành phần các dân tộc theo dân số, trình bày được việc phân chia tộc người theo ngữ hệ.

Năng lực số (NLS):

  • 1.1.NC1b: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số (HS áp dụng kỹ thuật tìm kiếm nâng cao với từ khóa kết hợp toán tử logic để tra cứu dữ liệu dân số chính thức trên Cổng thông tin Tổng cục Thống kê và sưu tầm ảnh gốc trang phục di sản dân tộc tại Hoạt động 1, Hoạt động 2).

  • 1.2.NC1a: Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số (HS so sánh, phân tích chéo nguồn tin cậy của tên miền Chính phủ .gov.vn và đánh giá sự chuẩn xác của dữ liệu dân cư, ngôn ngữ do AI cung cấp so với sách giáo khoa ở Hoạt động 1).

  • 2.2.NC1a: Chia sẻ thông tin và nội dung thông qua công nghệ số (HS sử dụng không gian bảng trực tuyến Padlet của lớp để chia sẻ kết quả sưu tầm hình ảnh tộc người theo ngữ hệ và nộp sản phẩm Infographic phẳng nhóm ở Hoạt động 2, Hoạt động Luyện tập).

  • 3.1.NC1a: Phát triển nội dung số (HS ứng dụng các phần mềm thiết kế đồ họa như Canva hoặc PowerPoint để tự thiết kế sơ đồ biểu diễn phẳng, Infographic phẳng tóm tắt các đặc trưng văn hóa tộc người ở Luyện tập và Vận dụng).

  • 3.3.NC1a: Thực thi bản quyền và giấy phép (HS áp dụng chuẩn mực đạo đức số: thực hiện dán nhãn bản quyền, trích nguồn sử liệu kĩ thuật số rõ ràng, ghi danh tên tác giả ảnh, bảo tàng lưu trữ hoặc khai báo rõ mức độ hỗ trợ từ AI trên sản phẩm số ở Hoạt động 2 và Hoạt động Vận dụng).

Năng lực Trí tuệ nhân tạo (AI):

  • 10.C2.MR2: Sử dụng được một số ứng dụng AI trong học tập (HS ứng dụng công cụ Chatbot AI phù hợp như ChatGPT/Gemini để làm trợ lý thông minh hỗ trợ dịch thuật ngữ tộc người song ngữ Anh-Việt và phác thảo nhanh ý tưởng bố cục Poster truyền thông văn hóa ở Hoạt động 1).

  • 10.A1.2: Con người cần kiểm soát AI (HS làm chủ công nghệ; rèn luyện thói quen tự đối soát, so sánh chéo thông tin số liệu dân tộc do AI cung cấp với bảng số liệu Tổng điều tra dân số năm 2019 chính thức trong SGK Lịch sử 10 mục 1 để kịp thời điều chỉnh lỗi sai ở Hoạt động 1).

3. Phẩm chất

  • Có ý thức tôn trọng, nâng niu bản sắc văn hóa riêng biệt và tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc trên đất nước Việt Nam.

  • Hình thành thói quen trung thực học thuật kĩ thuật số, không đạo văn AI, có trách nhiệm bảo vệ bản quyền số trên internet.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

  • SGK, SBT Lịch sử 10, KHBD.

  • Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển năng lực.

  • Phiếu học tập dành cho HS.

  • Tập bản đồ và tư liệu Lịch sử 10.

  • Một số hình ảnh được phóng to, tư liệu lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học.

  • Danh mục các thành phần dân tộc Việt Nam theo kết quả toàn bộ Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019.

  • Bản đồ phân bố các dân tộc ở Việt Nam.

  • Máy tính, máy chiếu (nếu có). 

  • Link website Tổng cục Thống kê (GSO).

  • Trang Padlet của lớp (GV tạo sẵn các cột theo Ngữ hệ).

  • Bộ câu hỏi trắc nghiệm trên website https://kenhhoctap.edu.vn/.

  • Video clip về âm nhạc/trang phục 54 dân tộc anh em.

  • Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

  • SGK, SBT Lịch sử 10. 

  • Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học Các dân tộc trên đất nước Việt Nam.

  • Thiết bị di động thông minh (điện thoại thông minh/máy tính bảng) có kết nối mạng của trường học.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế, khơi gợi được hứng thú, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới của HS, cũng như định hướng được nhiệm vụ học tập cho HS trong bài học mới.   

b. Nội dung: HS xem video và trả lời câu hỏi. 

c. Sản phẩm: HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video. 

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức bản thân để trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV gọi 1 đến 2 HS trình bày kết quả thảo luận..

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung, nêu ý kiến (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.

[2.1.NC1a: Học sinh sử dụng công nghệ số (quan sát video AI và tương tác với câu hỏi trên màn hình) để tương tác với nội dung bài học.]

- GV dẫn dắt vào bài học: Vậy trên đất nước Việt Nam hiện nay có bao nhiêu dân tộc cùng sinh sống? Dân tộc nào dân tộc đa số, dân tộc nào là dân tộc thiểu số? Các dân tộc đó thuộc ngữ hệ nào? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 11: Các dân tộc trên đất nước Việt Nam.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu thành phần dân tộc theo dân số

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết được sự phân chia các dân tộc ở Việt Nam theo dân số qua các tư liệu cụ thể về các dân tộc và dân số ở Việt Nam.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc thông tin mục 1, kết hợp quan sát Tư liệu 1, 2 và thực hiện nhiệm vụ học tập.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về thành phần dân tộc theo dân số.

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, đọc thông tin mục 1 SGK tr.86 và trả lời câu hỏi: Trình bày khái niệm dân tộc?

- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp, đọc thông tin mục 1 kết hợp quan sát Tư liệu 1 SGK tr.86, 87 và thực hiện nhiệm vụ:

+ Cho biết các dân tộc ở Việt Nam được chia thành mấy nhóm?

+ Căn cứ vào tiêu chí nào để phân chia như vậy?

- GV yêu cầu HS: Không mở SGK, hãy dùng điện thoại truy cập Google, tìm kiếm theo từ khóa sau: Kết quả tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 về thành phần dân tộc (Trang gso.gov.vn hoặc baochinhphu.vn).

- GV yêu cầu: Các nhóm gõ prompt yêu cầu Chatbot AI: "Kể tên 5 dân tộc thiểu số có số dân ít nhất ở Việt Nam theo Tổng điều tra dân số năm 2019 và cho biết số dân cụ thể của từng tộc người đó".

- GV lưu ý: Sau khi AI phản hồi, HS bắt buộc phải so sánh, đối soát chéo số liệu do AI cung cấp với bảng thống kê chính thống trong SGK trang 87 hoặc file PDF từ Cổng thông tin Tổng cục Thống kê (GSO) để chỉ ra lỗi sai lệch số liệu của AI (nếu có) và ghi lại kết quả đúng vào vở.

- GV đặt câu hỏi: Dân tộc Kinh chiếm bao nhiêu phần trăm? Các dân tộc thiểu số chiếm bao nhiêu?

- GV hướng dẫn HS thảo luận:

+ Gọi 1 HS đọc to nội dung Tư liệu 1, nhấn mạnh “từ khóa: chiếm trên 50%, có ít hơn so với dân tộc đa số (tức là dưới 50%), điều tra dân số.

+ Quan sát biểu đồ để nhận thức trực quan về hai nhóm dân tộc ở Việt Nam:

  • Dân tộc đa số (biểu thị bằng màu xanh chiếm 85,32%).

  • Dân tộc thiểu số (biểu thị bằng màu vàng chiếm 14,68%).

CHỦ ĐỀ 7: CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM

- GV chia HS cả lớp thành 4 nhóm (2 nhóm cùng thực hiện 1 nhiệm vụ).

- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm, quan sát Tư liệu 2 SGK tr.87 và thực hiện nhiệm vụ:

+ Nhóm 1 + 2: Kể tên một số dân tộc thuộc nhóm dân tộc đa số.

+ Nhóm 3 + 4: Kể tên một số dân tộc thuộc nhóm dân tộc thiểu số.

- GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh, video về cộng đồng các dân tộc Việt Nam: Đính kèm dưới Hoạt động 1.

- GV tiếp tục yêu cầu HS thảo luận theo nhóm, khai thác Tư liệu 1, 2 và biểu đồ SGK tr.87 để trả lời câu hỏi:

+ Chỉ ra mối liên hệ giữa Tư liệu 1 và Tư liệu 2.

+ Các tư liệu đều phản ánh điểm chung là gì?

- GV đặt câu hỏi mở rộng, yêu cầu HS kết nối với thực tiễn và trả lời câu hỏi:

+ Xác định dân tộc mình thuộc dân tộc đa số hay dân tộc thiểu số?

+ Lấy ví dụ về một số dân tộc khác cùng nhóm với dân tộc mình.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc thông tin, quan sát Tư liệu, biểu đồ để thực hiện nhiệm vụ học tập.

- HS tra cứu, lọc thông tin từ các trang web chính thống.

- So sánh số liệu tìm được với SGK.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày về thành phần dân tộc theo dân số.

- HS trả lời: Dân tộc Kinh (~85.3%), còn lại là các dân tộc thiểu số (~14.7%).

- GV mời đại diện HS trình bày về:

Mối liên hệ giữa Tư liệu 1 và Tư liệu 2: 

+ Tư liệu 1 trả lời câu hỏi “dân tộc đa số là dân tộc có số dân như thế nào” và “dân tộc thiểu số là dân tộc có số dân như thế nào”.

+ Tư liệu 2 cung cấp số liệu dân số của các dân tộc ở Việt Nam (năm 2019) là căn cứ để phân loại dân tộc nào là dân tộc đa số, dân tộc nào là dân tộc thiểu số.

Mối quan hệ giữa Tư liệu 2 và biểu đồ:

+ Tư liệu 2 cung cấp số liệu dân số của các dân tộc Việt Nam (năm 2019).

+ Biểu đồ sử dụng số liệu để phản ánh tỉ lệ giữa hai nhóm dân tộc đa số và dân tộc thiểu số ở Việt Nam (theo số liệu năm 2019).

Mối quan hệ giữa Tư liệu 1 và biểu đồ:

+ Biểu đồ sử dụng khái niệm về dân tộc đa số và dân tộc thiểu số trong Tư liệu 1 để phản ánh mối quan hệ về dân số giữa nhóm các dân tộc đa số và dân tộc thiểu số ở Việt Nam (theo số liệu năm 2019).

à Ba tư liệu để phản ánh về phân chia thành phần dân tộc theo dân số ở Việt Nam.

- GV mời đại diện HS nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.

- GV kết luận: Việc phân chia dân tộc theo số dân hoàn toàn dựa vào tỉ lệ số dân của dân tộc đó so với tổng dân số của cả nước, không căn cứ trên trình độ phát triển. Các dân tộc ít người hơn không đồng nghĩa với kém phát triển hơn về mặt văn hóa.

- GV chuyển sang nội dung mới.

1. Thành phần dân tộc theo dân số

- Khái niệm “dân tộc” trong tiếng Việt hiện nay được sử dụng theo hai nghĩa: 

+ Dân tộc – quốc gia bao gồm toàn thể cư dân của quốc gia, đất nước (dân tộc Việt Nam).

+ Dân tộc – tộc người là những cộng đồng người có chung ngôn ngữ, văn hoá và ý thức tự giác dân tộc (dân tộc Kinh, dân tộc Mường, dân tộc Thái,...).

- Thành phần dân tộc theo dân số ở Việt Nam hiện nay được chia thành hai nhóm (dựa vào số dân của từng dân tộc theo tổng điều tra dân số toàn quốc): 

+ Dân tộc đa số

+ Dân tộc thiểu số 

1.1.NC1a:  HS xác định nhu cầu thông tin và sử dụng công cụ tìm kiếm để lấy dữ liệu từ nguồn chính thống.

1.2.NC1a:  HS đánh giá độ tin cậy của nguồn tin (ưu tiên tên miền .gov.vn).

10.C2.MR2: HS sử dụng Chatbot AI làm trợ lý học tập để truy xuất nhanh thông tin so sánh lịch sử

10.A1.2: HS chủ động đối soát chéo thông tin AI tự sinh với sách giáo khoa chính thống nhằm phát hiện các lỗi sai số liệu sử học, khẳng định quyền kiểm soát của con người.

HÌNH ẢNH, VIDEO VỀ CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM

* Hình ảnh về cộng đồng các dân tộc Việt Nam

CHỦ ĐỀ 7: CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM

Vòng xòe (dân tộc Lự, Lai Châu, 2020) – Nguyễn Văn Thắng

CHỦ ĐỀ 7: CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM

Nhịp chày trên buôn (dân tộc Ê-đê, Đắk Lắk) – Nguyễn Hồng Quang Phương

CHỦ ĐỀ 7: CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM

Nụ cười Khơ Mú – Nguyễn Hồng Nga

CHỦ ĐỀ 7: CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM

Tết Hà Nhì (xã Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai) – Bùi Quốc Sỹ

CHỦ ĐỀ 7: CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM

Phút nghỉ ngơi (dân tộc H'Mông, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái, 2018) – 

Ngô Thanh Bình

* Video về cộng đồng các dân tộc Việt Nam

+ Việt Nam có bao nhiêu dân tộc (Số liệu tính đến 29/04/2019): youtu.be/Jm5eLwKxtFk

+ Cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam xếp theo số dân: youtu.be/i_jYQNCyl9Q

Hoạt động 2: Tìm hiểu thành phần dân tộc theo ngữ hệ

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết được sự phân chia các dân tộc ở Việt Nam thông qua việc khai thác tư liệu cụ thể về ngữ hệ của các dân tộc ở Việt Nam.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc thông tin mục 2, quan sát Hình 2 và thực hiện nhiệm vụ học tập.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về thành phần dân tộc theo ngữ hệ.

d. Tổ chức hoạt động:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Lịch sử 10 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay