Giáo án NLS và AI Lịch sử 10 Thực hành Chủ đề 6
Giáo án NLS và AI Lịch sử 10 Thực hành Chủ đề 6 được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Lịch sử 10 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHỦ ĐỀ 6: MỘT SỐ NỀN VĂN MINH TRÊN ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM (TRƯỚC NĂM 1858)
NỘI DUNG THỰC HÀNH CHỦ ĐỀ 6: MỘT SỐ NỀN VĂN MINH TRÊN ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM (TRƯỚC NĂM 1858)
(2 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
Gắn tên và giới thiệu về địa điểm phát hiện các di chỉ khảo cổ tiêu biểu thuộc nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam trên lược đồ hành chính Việt Nam.
Thi tìm hiểu về các nền văn minh: Văn Lang – Âu LẠc, Chăm-pa, Phù Nam với chủ đề “Hành trình khám phá các nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam”.
Tóm tắt những nội dung kiến thức cơ bản đã học trong chủ đề.
Đóng vai hướng dẫn viên du lịch giới thiệu thành tựu tiêu biểu của văn minh Đại Việt.
2. Năng lực
Năng lực chung:
Giải quyết vấn đề: thông qua vận dụng được kiến thức đã học để giải quyết các nhiệm vụ học tập.
Giao tiếp và hợp tác: thông qua việc quan tâm, yêu thích và tham gia các hoạt động tìm hiểu lịch sử.
Năng lực lịch sử:
Tìm hiểu lịch sử: Thông qua khai thác thông tin tư liệu, quan sát hình ảnh để hệ thống được những nội dung kiến thức cơ bản đã học trong Chủ đề 6.
Vận dụng kiến thức, kĩ năng lịch sử: Vận dụng kiến thức lịch sử để lí giải những vấn đề của thực tiễn cuộc sống; Có khả năng tự tìm hiểu những vấn đề lịch sử, phát triển năng lực sáng tạo, có khả năng tiếp cận và xử lí thông tin từ những nguồn khác nhau, có ý thức và năng lực tự học lịch sử suốt đời.
Năng lực số (NLS):
1.1.NC1b: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số (HS áp dụng các kỹ thuật tìm kiếm nâng cao với từ khóa kết hợp bộ lọc để sưu tầm tư liệu chính xác về các nền văn minh ở Khởi động và Nhiệm vụ 2).
1.3.NC1a: Quản lý dữ liệu, thông tin và nội dung số (HS biết cách tổ chức, lưu trữ các tệp ảnh di chỉ, bản vẽ khảo cổ, văn bản sử liệu thành văn trong thư mục Google Drive dùng chung của nhóm có cấu trúc phân mục khoa học ở Nhiệm vụ 2).
2.2.NC1a: Chia sẻ thông tin và nội dung thông qua công nghệ số (HS chia sẻ sản phẩm học tập của mình lên không gian mạng lớp học Padlet, đồng thời thực hành trích dẫn và ghi chú rõ ràng nguồn sử liệu số đã khai thác ở Nhiệm vụ 1, 4).
3.1.NC1a: Phát triển nội dung số (HS sử dụng công cụ đồ họa trực tuyến Canva để tạo lập lược đồ số phẳng ở Nhiệm vụ 1, thiết kế slide dự án ở Nhiệm vụ 2, sơ đồ phẳng ở Nhiệm vụ 3 và tờ gấp cẩm nang kĩ thuật số phẳng ở Nhiệm vụ 4).
Năng lực Trí tuệ nhân tạo (AI):
10.C2.MR2: Sử dụng được một số ứng dụng AI trong học tập (HS sử dụng một số công cụ chatbot AI phù hợp như ChatGPT/Gemini để hỗ trợ tìm kiếm cấu trúc kịch bản dự án, gợi ý từ khóa tra cứu sử liệu di chỉ ở Nhiệm vụ 2).
10.C4.MR1: Phân tích được các dạng dữ liệu được sử dụng để huấn luyện AI (HS phân tích cách thức các công cụ tìm kiếm hoặc nhận diện hình ảnh của AI nhận biết được hiện vật lịch sử trống đồng Đông Sơn hay khuyên tai hai đầu thú từ các tệp dữ liệu hình ảnh mẫu đã được gán nhãn huấn luyện ở Nhiệm vụ 2).
10.A1.2: Giải thích được tại sao việc con người kiểm soát AI là quan trọng (HS hiểu và thể hiện được tính chủ động, phản biện bằng cách đối chiếu thông tin lịch sử do chatbot AI cung cấp với nội dung SGK Lịch sử 10 để chỉnh sửa, tự chịu trách nhiệm về sản phẩm thuyết trình du lịch ở Nhiệm vụ 4).
3. Phẩm chất
Chăm chỉ: Tự giác, tích cực tham gia các hoạt động sưu tầm, nghiên cứu di chỉ lịch sử.
Trung thực: Thể hiện thái độ tôn trọng hiện thực lịch sử; trung thực khai báo nguồn thông tin số và ghi nhận rõ ràng sự trợ giúp của AI trong sản phẩm học tập.
Trách nhiệm: Nâng cao ý thức bảo tồn, gìn giữ, phát huy các giá trị di sản văn minh và di tích lịch sử của dân tộc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
SGK, SGV, SBT Lịch sử 10, KHBD.
Giấy A0 để tổ chức hoạt động nhóm.
Phiếu đánh giá bài thuyết trình.
Máy tính, máy chiếu (nếu có).
Học liệu số & Công cụ AI:
Phim tư liệu Hoàng thành Thăng Long trên YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=-B0uxjWJJ8w.
Hệ thống nộp sản phẩm trực tuyến Padlet của lớp học.
Công cụ thiết kế đồ họa phẳng Canva / thư mục lưu trữ đám mây Google Drive nhóm.
Các mô hình AI tạo sinh văn bản/hình ảnh hỗ trợ học tập (ChatGPT, Gemini).
2. Đối với học sinh
SGK, SBT Lịch sử 10.
Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học Nội dung thực hành chủ đề 6: Một số nền văn minh trên đất nước Việt Nam (trước năm 1858).
Thiết bị số cá nhân (điện thoại thông minh/máy tính bảng/laptop) có kết nối mạng của trường học.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Khơi dậy hứng thú cho HS học tập, tạo không khí vui vẻ khám phá bài mới và chuyển giao nhiệm vụ học tập.
b. Nội dung: GV sử dụng một số hình ảnh (Chiếu dời đô, tượng đầu chim phượng thời Trần, một số hiện vật thuộc khu di tích Hoàng thành Thăng Long) và phim tư liệu; GV nêu vấn đề và yêu cầu HS trả lời một số câu hỏi liên quan đến văn minh Đại Việt.
c. Sản phẩm: Hiểu biết của HS về văn minh Đại Việt.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS quan sát một số hình ảnh (Chiếu dời đô, tượng đầu chim phượng thời Trần, một số hiện vật thuộc khu di tích Hoàng thành Thăng Long) và đoạn phim tư liệu về Di sản Thăng Long.
|
|
|
|
- GV yêu cầu HS dùng điện thoại quét mã QR chiếu trên bảng để truy cập và theo dõi đoạn video kĩ thuật số ngắn giới thiệu về Di sản Hoàng thành Thăng Long trên YouTube (https://www.youtube.com/watch?v=-B0uxjWJJ8w).
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
+ Những hình ảnh và đoạn phim tư liệu các em vừa theo dõi thể hiện những thành tựu văn minh nào của dân tộc Việt Nam?
+ Em biết gì về nền văn minh này? Hãy kể tên một số danh nhân văn hóa lịch sử và di sản văn hóa Việt Nam gắn liền với nền văn minh đó.
- GV yêu cầu HS sử dụng điện thoại thông minh cá nhân kết nối mạng của trường, quét mã QR hiển thị để theo dõi Video kĩ thuật số và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình anh, video clip, vận dụng kiến thức đã học về cơ sở hình thành, quá trình phát triển của văn minh Đại Việt và một số thành tựu của văn minh Đại Việt để thực hiện nhiệm vụ.
- HS mở điện thoại cá nhân kết nối Internet, tập trung theo dõi video kĩ thuật số.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi.
- GV mời đại HS khác nhận xét, trả lời câu hỏi (nếu có ý kiến khác).
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt vào bài học: Trong chủ đề 6 – Một số nền văn minh trên đất nước Việt Nam (trước năm 1858), chúng ta đã được tìm hiểu về cơ sở hình thành và thành tựu tiêu biểu của nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc, văn minh Chăm-pa, văn minh Phù Nam và văn minh Đại Việt. Trong tiết học ngày hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi hệ thống hóa nội dung kiến thức cơ bản của Chủ đề 6 – Nội dung thực hành chủ đề 6: Một số nền văn minh trên đất nước Việt Nam (trước năm 1858).
[1.1.NC1b: HS sử dụng thiết bị số cá nhân để xem video giới thiệu bài học và khai thác thông tin từ video tư liệu Hoàng thành Thăng Long trên YouTube ở Hoạt động Khởi động.]
B & C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VẬN DỤNG
Nhiệm vụ 1: Gắn tên và giới thiệu về địa điểm phát hiện các di chỉ khảo cổ tiêu biểu thuộc nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam trên lược đồ hành chính Việt Nam
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS giới thiệu được địa điểm phát hiện các di chỉ khảo cổ tiêu biểu thuộc nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam trên lược đồ hành chính Việt Nam.
b. Nội dung: GV chuẩn bị lược đồ hành chính Việt Nam, chia HS cả lớp thành các nhóm và thực hiện nhiệm vụ sau:
- Gắn tên từng nhóm địa điểm phát hiện di chỉ khảo cổ thuộc nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam trên lược đồ hành chính Việt Nam.
- Giới thiệu về các di chỉ khảo cổ đó.
c. Sản phẩm: HS gắn được tên và giới thiệu trên lược đồ hành chính Việt Nam về các di chỉ khảo cổ tiêu biểu thuộc nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam.
d. Tổ chức hoạt động:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chuẩn bị lược đồ hành chính Việt Nam.

- GV chia HS cả lớp thành 6 nhóm (3 nhóm cùng thực hiện một nhiệm vụ) và yêu cầu các nhóm thảo luận, thực hiện nhiệm vụ cụ thể sau:
+ Gắn tên từng nhóm địa điểm phát hiện di chỉ khảo cổ thuộc nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam trên lược đồ hành chính Việt Nam.
+ Giới thiệu về các di chỉ khảo cổ đó.
- GV hướng dẫn các nhóm giới thiệu về các di chỉ khảo cổ trên các nội dung sau:
+ Thời gian phát hiện.
+ Hiện vật tiêu biểu.
+ Giá trị trường tồn của nền văn minh đó.
- GV yêu cầu các nhóm hoàn thành nhiệm vụ thực hành kĩ thuật số:
+ Sử dụng công cụ Canva để thiết kế một lược đồ phẳng kĩ thuật số định vị các di chỉ khảo cổ tiêu biểu thuộc nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam.
+ Thiết kế nhãn chú thích phẳng gắn trực tiếp lên lược đồ giới thiệu về di chỉ đó (Thời gian phát hiện, Hiện vật, Giá trị di sản).
+ Xuất lược đồ dạng tệp ảnh/PDF và nộp bài trên Padlet của lớp kèm trích dẫn nguồn hình ảnh.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- Các nhóm phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên, thảo luận thực hiện nhiệm vụ.
- GV theo dõi, giải đáp thắc mắc và hướng dẫn các nhóm thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV tổ chức cho các nhóm lên bảng gắn tên địa điểm phát hiện và trình bày nội dung đã chuẩn bị.
Bảng 1.1: DANH SÁCH DI CHỈ KHẢO CỔ TIÊU BIỂU TRÊN LƯỢC ĐỒ SỐ
Nền văn minh | Di chỉ khảo cổ tiêu biểu | Vị trí địa lý (Tỉnh/Thành) | Hiện vật tiêu biểu & Giá trị trường tồn |
Văn Lang - Âu Lạc | - Đông Sơn - Cổ Loa | - Thanh Hóa - TP. Hà Nội | + Trống đồng Đông Sơn (biểu tượng đỉnh cao của kĩ thuật đúc đồng dân tộc). + Loa thành, mũi tên đồng Cổ Loa (minh chứng cho tư duy phòng thủ quân sự kiên cố). |
Chăm-pa | - Sa Huỳnh - Mỹ Sơn | - Quảng Ngãi - TP. Đà Nẵng. | + Mộ chum Sa Huỳnh, khuyên tai hai đầu thú (thể hiện nghề thủ công điêu luyện). + Quần thể đền tháp Mỹ Sơn (đỉnh cao kiến trúc gạch nung không chất kết dính). |
Phù Nam | - Óc Eo | - An Giang | + Tiền vàng cổ, chuỗi hạt đá quý, tượng thờ (chứng minh đây là thương cảng sầm uất bậc nhất của vương quốc cổ trên con đường hải trình quốc tế). |

- GV hướng dẫn các nhóm khác nhận xét, đặt câu hỏi theo kĩ thuật 3 – 2 – 1 và đánh giá kết quả hoạt động của nhóm.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận phần trình bày của HS.
- GV mở rộng kiến thức: Chính các nền văn minh này đã tạo nên một Việt Nam đa dạng bản sắc dân tộc. Các nền văn minh này cũng đã tiếp thu, giao lưu văn hóa với các nền văn minh nước ngoài như Ấn Độ, Trung Quốc,...
- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.
[3.1.NC1a: HS sử dụng công cụ thiết kế đồ họa trực tuyến Canva để tạo lập lược đồ định vị di chỉ kĩ thuật số dạng phẳng và sắc nét.
2.2.NC1a: HS chia sẻ lược đồ dạng tệp PDF lên không gian Padlet lớp, đồng thời áp dụng phương thức ghi chú rõ ràng nguồn gốc hình ảnh sử liệu khảo cổ khai thác được.]
Nhiệm vụ 2: Thi tìm hiểu về các nền văn minh: Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam với chủ đề “Hành trình khám phá các nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam”
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS tìm hiểu, nắm được thông tin về các nền văn minh: Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam với chủ đề “Hành trình khám phá các nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam”.
b. Nội dung: GV tổ chức cho HS thực hiện dự án Hành trình khám phá các nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam.
c. Sản phẩm: HS thực hiện dự án Hành trình khám phá các nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam.
d. Tổ chức hoạt động:



