Giáo án NLS và AI Tin học 10 Bài 5: Dữ liệu lôgic
Giáo án NLS và AI Tin học 10 Bài 5: Dữ liệu lôgic được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Tin học 10 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 5: DỮ LIỆU LÔGIC
(2 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Học xong bài này, HS đạt các yêu cầu sau:
Biết được giá trị chân lí và các phép toán lôgic AND, OR, XOR, NOT.
Biết được biểu diễn dữ liệu lôgic.
2. Năng lực
Năng lực chung:
Năng lực tự chủ và tự học trong tìm tòi khám phá.
Năng lực giao tiếp và hợp tác trong trình bày, thảo luận và làm việc nhóm.
Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong thực hành, vận dụng.
Năng lực riêng:
Thực hiện được một số phép toán lôgic đơn giản.
Năng lực số:
1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
1.3.NC1b: Triển khai được việc tổ chức và sắp xếp dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường có cấu trúc.
5.2.NC1b: Áp dụng được các công cụ số khác nhau và các giải pháp công nghệ có thể có để giải quyết vấn đề.
6.1.NC1a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.
2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).
1.1.NC1a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.
Năng lực AI:
10.C3.1: Cách đặt prompt phù hợp với mục tiêu cụ thể (HS biết cách thiết lập câu lệnh prompt học tập có cấu trúc, quy định rõ vai trò trợ lý học tập, bối cảnh và định dạng đầu ra để điều khiển Chatbot AI giải thích và so sánh trực quan các phép toán logic).
10.D2.1: Hệ thống AI (HS biết liên hệ nguyên lý hoạt động của các phép toán logic cơ bản trong mạch điện tử để mô tả cách một mô hình AI ra quyết định tiếp nhận dữ liệu đầu vào logic, xử lý qua thuật toán và kết xuất đầu ra nhị phân).
3. Phẩm chất
Chăm chỉ: Chăm học, ham học, có tinh thần tự học; chịu khó đọc sách giáo khoa, tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân.
Trung thực: trung thực trong thực hiện giải bài tập, thực hiện nhiệm vụ, ghi chép và rút ra kết luận.
Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, phát huy ý thức chủ động, trách nhiệm và bồi dưỡng sự tự tin, hứng thú trong việc học.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- GV: KHBD, SGK, SBT Tin học 10, bài trình chiếu (Slide), phòng thực hành máy tính kết nối Internet, máy chiếu, video AI tạo bằng công cụ AI dùng để khởi động bài học, bộ câu hỏi trắc nghiệm trên phần mềm Quizizz/website kenhhoctap.edu.vn.
- HS: SGK, SBT Tin học 10, vở ghi.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: HS được gợi mở về các phép toán lôgic và biểu diễn dữ liệu lôgic trong máy tính.
b) Nội dung: HS được giới thiệu về vai trò của lôgic toán đối với việc thiết kế máy tính điện tử và trả lời câu hỏi mở về phép toán lôgic.
c) Sản phẩm: HS trả lời được câu hỏi về phép toán lôgic.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ:
- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
- GV yêu cầu HS: Việc thiết kế các mạch điện tử của máy tính có liên quan đến lôgic toán mà người có đóng góp nhiều nhất cho ngành Toán học này là nhà toán học người Anh George Boole (1815 - 1864). Ông đã xây dựng nền đại số lô gic, trong đó có các phép toán liên quan đến các yếu tố “đúng”, “sai”.
Vậy phép toán trên các yếu tố “đúng”, “sai” là các phép toán nào?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập:
- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.
- HS chú ý lắng nghe, suy nghĩ câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận:
- GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung.
- Trả lời: Phép toán lôgic.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện:
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
[6.1.NC1a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.
2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).
1.1.NC1a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.]
- GV đánh giá kết quả của HS, trên cơ sở đó dẫn dắt HS vào bài học mới.
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Đúng hay sai?
a) Mục tiêu: HS khám phá các phép toán lôgic trên cơ sở lôgic mệnh đề.
b) Nội dung: HS đọc SGK, trả lời câu hỏi, thảo luận nhóm xây dựng kiến thức bài mới, làm Hoạt động 1, trả lời Câu hỏi và bài tập củng cố 1, 2 SGK trang 26.
c) Sản phẩm: HS nhận biết được mệnh đề đúng, sai, trả lời Câu hỏi và bài tập củng cố 1, 2 (SGK) về các phép tính lôgic cơ bản.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS | SẢN PHẨM DỰ KIẾN | NLS/AI | |||||||||||||||
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: - GV cho HS thảo luận nhóm đôi, thực hiện Hoạt động 1. - GV đưa ra khái niệm về mệnh đề và giá trị lô gic của mệnh đề qua các ví dụ cụ thể: “Mệnh đề là một khẳng định có tính chất đúng hoặc sai. Ví dụ “Hà Nội là thủ đô của Việt Nam” là một mệnh đề đúng, còn “9 là số nguyên tố” là một mệnh đề sai”. - GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK và trả lời câu hỏi: + Giá trị chân lí là gì? + Nêu khái niệm đại lượng lôgic. - GV cho HS nêu thêm một vài ví dụ về mệnh đề đúng, mệnh đề sai trong toán học. - Từ ví dụ trong Hoạt động 1, GV giới thiệu các phép toán lôgic cơ bản là AND, OR, XOR, NOT. - GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, đọc thông tin SGK và quan sát bảng 5.2 để giải thích ý nghĩa của các phép toán này trong lôgic mệnh đề.
- GV hướng dẫn HS áp dụng kỹ năng thiết lập một prompt có cấu trúc điều khiển Chatbot AI (như ChatGPT/Gemini) giải thích khái niệm một cách trực quan. - GV phân tích ví dụ về biểu thức lôgic cho HS:
Giả sử p là mệnh đề (|x| - GV lưu ý rằng kết quả các phép toán lôgic chỉ phụ thuộc vào chính giá trị lôgic mà không phụ thuộc vào ý nghĩa của mệnh đề nên khi thể hiện các giá trị lôgic bởi 0 và 1 thì phép toán lôgic có thể coi là phép toán trên bit và ta có thể mở rộng các phép toán trên bit cho các dãy bit. - HS đọc lại khung kiến thức trọng tâm. - HS làm Câu hỏi và bài tập củng cố 1, 2 SGK trang 26 theo nhóm đôi. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ: - HS thảo luận nhóm, suy nghĩ để trả lời các vấn đề được đưa ra. - HS thiết lập câu lệnh prompt (ví dụ: "Hãy đóng vai một Chuyên gia Khoa học máy tính, giải thích sự khác biệt giữa hai phép toán logic OR và XOR bằng một ví dụ thực tế liên quan đến hệ thống cảnh báo an ninh thông minh (Smart Home) của một ngôi nhà. Định dạng câu trả lời dưới dạng bảng so sánh ngắn gọn dành cho học sinh lớp 10."). HS thảo luận nhóm, phân tích câu trả lời của AI và đối chiếu với bảng chân trị trong SGK để tự làm chủ kiến thức. - GV hỗ trợ, quan sát. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận: - Đại diện nhóm trình bày. - Một số HS khác nhận xét, bổ sung cho bạn. - HS trả lời câu hỏi của GV để xây dựng bài. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện: - GV nêu nhận xét, tổng quát lại kiến thức. | 1. Các giá trị chân lí và các phép toán lôgic - Các trường hợp dự báo:
a) Lôgic mệnh đề - Các giá trị “Đúng” hay “Sai” chính là giá trị chân lí (giá trị lôgic) của mệnh đề mà nó thể hiện. - Đại lượng lôgic là đại lượng chỉ nhận giá trị là giá trị lôgic. Các giá trị lôgic lôgic “Đúng” và “Sai” tương ứng là 1 và 0. - Ví dụ: “21 > 99” là mệnh đề sai; “10 : 5 = 2” là mệnh đề đúng. b) Các phép toán lôgic cơ bản - p AND q chỉ đúng khi cả p và q đều đúng. - p OR q là đúng khi ít nhất một trong p hoặc q đúng. - p XOR q chỉ đúng khi p và q có giá trị khác nhau. - NOT q cho giá trị đúng nếu p sai và cho giá trị sai nếu p đúng. Câu hỏi và bài tập củng cố 1: p: “Hùng khéo tay” q: “Hùng chăm chỉ”
Mệnh đề này có thể sử dụng trong trường hợp ví dụ Hùng làm cái gì cũng đẹp nhưng không chịu làm.
Ví dụ trong tình huống cần phải làm một việc rất tỉ mỉ nhưng Hùng đã làm nhanh và tốt, để làm được như vậy thì Hùng phải khéo tay, hoặc phải rất chăm chỉ mới có thể thực hiện được. Câu hỏi và bài tập củng cố 2: Đáp án C | 10.C3.1: HS thiết lập và tinh chỉnh prompt học tập có cấu trúc, chỉ định vai trò và ràng buộc định dạng để điều khiển Chatbot AI giải thích, minh họa trực quan các phép toán logic. |
Hoạt động 2: Biểu diễn dữ liệu lôgic
a) Mục tiêu: HS tìm hiểu các ví dụ về thông tin có hai giá trị đối lập để biểu diễn dữ liệu lôgic.
b) Nội dung: HS thực hiện Câu hỏi và bài tập củng cố (SGK – tr27).
c) Sản phẩm: HS lấy được ví dụ về thông tin có hai trạng thái đối lập, có thể quy về kiểu lôgic.
d) Tổ chức thực hiện:

