Giáo án NLS chuyên đề Địa lí 10 CĐ 3: Phương pháp viết báo cáo địa lí
Giáo án chuyên đề NLS Địa lí 10 (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) CĐ 3: Phương pháp viết báo cáo địa lí. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, tin học vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Địa lí 10
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHUYÊN ĐỀ 10.3: PHƯƠNG PHÁP VIẾT BÁO CÁO ĐỊA LÍ
(10 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Nêu được quan niệm về báo cáo địa lí.
- Trình bày được cấu trúc của một báo cáo địa lí.
- Xác định được các bước cần thực hiện để viết một báo cáo địa lí: chọn đề tài, xây dựng đề cương; thu thập, chọn lọc, xử lí và hệ thống hóa tư liệu; trình bày báo cáo.
- Xác định được ý tưởng và chọn đề tài báo cáo địa lí.
- Xác định được cấu trúc của một đề cương báo cáo khoa học địa lí và nội dung chính của các đề mục.
- Xác định và hình thành được kĩ năng thu thập, chọn lọc và xử lí thông tin, hệ thống hóa thông tin.
- Trình bày được kĩ thuật viết một bài báo cáo địa lí; hình thành được kĩ năng viết và trình bày báo cáo địa lí.
- Viết được báo cáo địa lí theo yêu cầu.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động địa lí.
Năng lực địa lí:
- Năng lực tìm hiểu Địa lí: sử dụng được các kĩ năng cần thiết để thu thập tài liệu sơ cấp ngoài thực tế, trình bày được những thông tin thu thập được.
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng Địa lí: thực hiện chủ đề học tập, khám phá từ thực tiễn, vận dụng tri thức địa lí giải quyết vấn đề thực tiễn.
Năng lực AI:
- Khai thác dữ liệu và thông tin: Xác định rõ nhu cầu thông tin và thực hiện tìm kiếm cơ bản các chủ đề địa lí trên môi trường internet [1.1.NC1a]; Phân tích, so sánh và đánh giá sơ bộ độ tin cậy của các bài báo, nguồn tài liệu số tìm kiếm được [1.2.NC1a].
- Giao tiếp và hợp tác trong môi trường số: Lựa chọn công nghệ số đơn giản để tương tác học tập và thảo luận nhóm [2.1.NC1a].
- Sáng tạo nội dung số: Tạo lập và thiết kế biểu đồ số, sơ đồ số thể hiện dữ liệu địa lí trực quan để tự thể hiện bản thân [3.1.NC1a].
- Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI): Sử dụng AI tạo sinh có trách nhiệm để hỗ trợ khơi nguồn ý tưởng đề tài và lập khung đề cương ban đầu [6.2.NC1a].
Năng lực AI:
- 10.C3.2 (Các kĩ thuật và ứng dụng AI): Thực hành đặt prompt giải quyết một số vấn đề gần gũi trong cuộc sống, học tập một cách hiệu quả (thông qua việc thiết lập câu lệnh có cấu trúc để khơi nguồn ý tưởng đề tài địa lí và xây dựng khung đề cương ban đầu).
3. Phẩm chất
- Chăm chỉ: tích cực tìm tòi và sáng tạo trong học tập; biết đánh giá điểm mạnh và điểm yếu của bản thân khi học tập để tìm được giải pháp cải thiện.
- Trung thực: không vi phạm những nguyên tắc khi thực hiện nghiên cứu như sao chép hay đạo văn của người khác.
- Trách nhiệm: có trách nhiệm với nhiệm vụ học tập của bản thân và nhóm
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- Sách Chuyên đề học tập Địa lí 10, Sách giáo viên Chuyên đề học tập Địa lí 10, KHBD.
- Danh sách một số địa chỉ website, một số cuốn sách HS có thể tìm đọc liên quan đến các chủ đề Địa lí.
- Phiếu học tập cho các hoạt động hình thành kiến thức.
- Phiếu đánh giá theo tiêu chí đánh giá hoạt động thực hành của HS.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
- Thiết bị và hạ tầng số bổ sung: Nền tảng lớp học ảo (LMS), tài khoản công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ học tập (Gemini / ChatGPT / Copilot), hệ sinh thái Google Workspace (Google Docs).
- Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/ website kenhhoctap.edu.vn.
2. Đối với học sinh
- Sách chuyên đề học tập Địa lí 10.
- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Tìm hiểu những vấn đề chung về báo cáo địa lí
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động HS:
- Nêu được quan niệm về báo cáo địa lí.
- Trình bày được cấu trúc của một báo cáo địa lí.
b. Nội dung: Dựa vào thông tin mục I.1 và I.2, em hãy trả lời câu hỏi sau
- Thế nào là báo cáo địa lí?
- Trình bày cấu trúc của một báo cáo địa lí.
c. Sản phẩm: Nội dung trả lời của HS về khái niệm báo cáo địa lí, cấu trúc của một báo cáo địa lí và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức hoạt động:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS |
Nhiệm vụ 1: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, đọc thông tin mục I.1 SGK tr.28 và cho biết: Thế nào là báo cáo địa lí? Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS làm việc cá nhân, khai thác thông tin kênh chữ mục I.1 SGK tr.28 để tìm hiểu về quan niệm báo cáo địa lí. Sau đó, trao đổi với bạn bên cạnh để thống nhất câu trả lời. - GV theo dõi quá trình HS làm việc cặp đôi, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày quan niệm về báo cáo địa lí. - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4 : Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận về quan niệm báo cáo địa lí. - GV nhấn mạnh vai trò của việc rèn luyện viết báo cáo địa lí đối với việc hình thành kiến thức, kĩ năng, năng lực cho HS: Thông qua viết báo cáo địa lí, học sinh sẽ được rèn luyện kĩ năng địa lí, năng lực khám phá, vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn cuộc sống, nâng cao khả năng tự học, phát triển năng lực giải quyết vẫn đề và sáng tạo, năng lực giao tiếp và hợp tác trong quá trình thực hiện báo cáo địa lí. - GV chuyển sang nội dung mới. Nhiệm vụ 2 Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, đọc thông tin mục I.2 SGK tr.28 và trả lời câu hỏi: Trình bày cấu trúc của một báo cáo địa lí. - GV yêu cầu học sinh các nhóm bàn sử dụng điện thoại thông minh truy cập nhanh nền tảng tương tác trực tuyến Padlet để cùng thảo luận và điền các thành phần cấu trúc cốt lõi của một báo cáo địa lí. Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS làm việc cá nhân, đọc thông tin kênh chữ mục I.2 SGK tr.28 để tìm hiểu về cấu trúc của một báo cáo địa lí. - GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày về cấu trúc của một báo cáo địa lí. - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận về cấu trúc của một báo cáo địa lí. - GV chuyển sang nội dung mới. | 1. Tìm hiểu những vấn đề chung về báo cáo địa lí 1.1. Quan niệm về báo cáo địa lí - Báo cáo địa lí là một văn bản trình bày sự hiểu biết về một hoặc một số vấn đề thuộc các lĩnh vực địa lí tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương, đất nước và toàn cầu. - Báo cáo địa lí được coi là một hình thức của báo cáo khoa học. - Để hoàn thành một báo cáo, học sinh cần lập kế hoạch, thu thập, phân tích, tổng hợp, khái quát các thông tin địa li dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
1.2. Cấu trúc của một báo cáo địa lí - Báo cáo địa lí có cấu trúc và mức độ chi tiết khác nhau tuỳ thuộc vào yêu cầu và mục đích tim hiểu vấn đề. - Một báo cáo địa lí gồm các nội dung sau: + Ý nghĩa của vấn đề. + Khả năng của vấn đề. + Thực trạng của vấn đề. + Hướng giải quyết vấn đề. | 2.1.NC1a: HS lựa chọn công nghệ số đơn giản để tương tác học tập và thảo luận nhóm. |
Hoạt động 2. Tìm hiểu về các bước viết báo cáo địa lí
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, xác định được các bước cần thực hiện để viết một báo cáo địa lí: chọn đề tài, xây dựng đề cương; thu thập, chọn lọc, xử lí và hệ thống hoá tư liệu; trình bày kết quả báo cáo.
+ Xác định được ý tưởng và chọn đề tài báo cáo địa lí.
+ Xác định được cấu trúc của một đề cương báo cáo khoa học địa lí và nội dung chính của các đề mục.
+ Xác định và hình thành được kĩ năng thu thập, chọn lọc và xử lí thông tin, hệ thống hoá thông tin.
- Trình bày được kĩ thuật viết một báo cáo địa lí; hình thành được kĩ năng viết và trình bày báo cáo địa lí.
b. Nội dung: Dựa vào thông tin trong mục II và hiểu biết thực tiễn, hãy làm việc theo nhóm hoàn thành bảng sau:
| STT | Các bước viết báo cáo địa lí | Yêu cầu |
| 1 | ||
| 2 | ||
| 3 | ||
| 4 | ||
| 5 |
c. Sản phẩm: Nội dung trả lời của HS về các bước viết báo cáo địa lí và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức hoạt động:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS vận dụng được kiến thức lí thuyết và kĩ năng đã có để viết báo cáo địa lí các chủ đề địa lí tự nhiên, địa lí dân cư và địa lí kinh tế - xã hội.
b. Nội dung: Lựa chọn một chủ để trong các lĩnh vực: địa lí tự nhiên, địa lí dân cư, địa lí kinh tế, môi trường và phát triển bền vững trong chương trình Địa lí 10 hoặc địa lí địa phương và viết một báo cáo về chủ đề đó.
c. Sản phẩm: Báo cáo về một vấn đề địa lí của học sinh, được đánh giá theo bảng tiêu chí.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và thực hiện nhiệm vụ: Lựa chọn một vấn đề trong các lĩnh vực: địa lí tự nhiên, địa li dân cư, địa lí kinh tế, môi trường và phát triển bền vững trong chương trình Địa lí 10 hoặc địa lí địa phương để viết báo cáo về vấn đề đó.
- GV gợi ý một số vấn đề địa lí có thể thực hiện viết báo cáo địa lí:
+ Tìm hiểu đặc điểm dân số của thế giới, Việt Nam hoặc địa phương.
+ Tìm hiểu hoạt động sản xuất một ngành nông nghiệp của thế giới, Việt Nam
hoặc địa phương.
+ Tìm hiểu vấn đề sản xuất nông nghiệp xanh (nông nghiệp hữu cơ) của thế giới,
Việt Nam hoặc địa phương.
+ Tìm hiểu hoạt động sản xuất một ngành công nghiệp của thế giới, Việt Nam
hoặc địa phương.
+ Tìm hiểu sự phát triển một ngành dịch vụ của thế giới, Việt Nam hoặc địa phương.
- GV gợi ý cho học sinh dùng máy tính xách tay cá nhân để truy cập website chính thống để lấy số liệu:
DANH SÁCH MỘT SỐ TRANG WEB
VỀ KIẾN THỨC VÀ SỐ LIỆU ĐỊA LÍ
| STT | Nội dung | Tên website |
| 1 | Tạp chí Hội Địa lí quốc gia Hoa Kì cung cấp những kiến thức và nghiên cứu mới trong các lĩnh vực Địa lí, Khoa học, Lịch sử tự nhiên. | http://www.nationalgeographic.com/ |
| 2 | Hiệp hội Địa lí Anh nơi cung cấp tài nguyên về nghiên cứu mới thuộc nhiều lĩnh vực Địa lí khác nhau. | http://www.geography.org.uk/ |
| 3 | Trang web của Hiệp hội các nhà Địa lí Hoa Kì cung cấp những kiến thức và nghiên cứu mới trong các lĩnh vực Địa lí. | http://www.geography.org.uk/ |
| 4 | Viện Địa lí nơi cung cấp các nghiên cứu mới thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau của Địa lí Việt Nam. | http://ig-vast.ac.vn/ |
| 5 | Số liệu thống kê các lĩnh vực khác nhau của Địa lí, có sự cập nhật theo các năm. | http://www.gso.gov.vn |
| 6 | Số liệu thống kê về ngành du lịch Việt Nam. | http://vietnamtourism.gov.vn/ |
| 7 | Số liệu thống kê về ngành thương mại ở Việt Nam. | http://www.customs.gov.vn |
| 8 | Số liệu thống kê về dân số của thế giới và các quốc gia, khu vực, có sự cập nhật theo các năm. | http://population.un.org/ |
| 9 | Số liệu thống kê về ngành nông nghiệp của thế giới và các quốc gia, khu vực có sự cập nhật theo các năm. | http://www.fao.org/faostat/en/ |
| 10 | Trang web số liệu thống kê về các đặc điểm địa lí tự nhiên, kinh tế - xã hội của các quốc gia, khu vực có sự cập nhật theo năm. | https://www.cia.gov/the-world- factbook/ |
| 11 | Ngân hàng thế giới cung cấp các số liệu về nhiều lĩnh vực, cập nhật về thế giới và các nước. | https://data.worldbank.org/ |
- GV yêu cầu học sinh sử dụng phần mềm bảng tính Excel hoặc công cụ đồ họa trực tuyến Canva để thiết kế một biểu đồ cột chồng thể hiện sự thay đổi cơ cấu dân cư Việt Nam.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học về phương pháp viết báo cáo địa lí để thực hiện nhiệm vụ.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày báo cáo địa lí đã thực hiện.
- GV tổ chức cho HS tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau theo bảng đánh giá các tiêu chí sau:
BẢNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ BÀI BÁO CÁO ĐỊA LÍ
| Tiêu chí | Yêu cầu | Điểm | Đánh giá của nhóm khác | Đánh giá của GV | |
| Tên và cấu trúc báo cáo | 1 | Tên báo cáo thể hiện được vấn đề nghiên cứu, bao quát được đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu. | 0,5 | ||
| 2 | Đảm cấu trúc của một báo cáo địa lí. | 0,5 | |||
| Nội dung | 3 | Nguồn thông tin thu thập đáng tin cậy. | 1,0 | ||
| 4 | Xác định được ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu. | 0,5 | |||
| 5 | Trình bày đánh giá được các điều kiện, tiềm năng phát triển hiện tượng/ quá trình địa lí tự nhiên hoặc kinh tế, xã hội. | 1,0 | |||
| 6 | Phân tích và giải thích được tình hình phát triển của hiện tượng/ quá trình địa lí tự nhiên hoặc kinh tế, xã hội. | 1,0 | |||
| 7 | Đề xuất được giải pháp phù hợp với vấn đề nghiên cứu | 1,0 | |||
| Hình thức | 8 | Sử dụng ngôn ngữ khoa học, ngắn gọn, dễ hiểu. | 1,0 | ||
| 9 | Trình bày đúng quy cách cho hình ảnh, biểu đồ, bảng số liệu,… | 0,5 | |||
| 10 | Cách sắp xếp thông tin lo-gic và hợp lí. | 0,5 | |||
| 11 | Phông chữ, màu chữ, cơ chữ hợp lí. | 0,5 | |||
| 12 | Hiệu ứng hình ảnh dễ nhìn, dễ đọc. | 0,5 | |||
| Trình bày bài báo cáo | 13 | Giọng nói rõ ràng, âm lượng vừa phải, đủ nghe. | 0,5 | ||
| 14 | Tương tác với người nghe. | 0,5 | |||
| 15 | Phân bố thời gian hợp lí. | 0,5 | |||
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét và đánh giá chi tiết về những ưu điểm, nhược điểm của HS về kĩ năng viết báo cáo để kịp thời sửa chữ.
- GV cho HS tham khảo một số bài Báo cáo địa lí mẫu.
BÀI THAM KHẢO BÁO CÁO ĐỊA LÍ
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..