Giáo án NLS chuyên đề Hoá học 12 Bài 5: Công nghiệp silicate

Giáo án chuyên đề NLS Hoá học 12 (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) Bài 5: Công nghiệp silicate. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, tin học vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.

=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Hoá học 12

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHUYÊN ĐỀ 2: TRẢI NGHIỆM, THỰC HÀNH HÓA HỌC VÔ CƠ

BÀI 5: CÔNG NGHIỆP SILICATE

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức 

  • Nêu được thành phần hóa học và tính chất cơ bản của thủy tinh, gốm, xi măng.
  • Trình bày được phương pháp sản xuất các loại vật liệu trên từ nguồn nguyên liệu có trong tự nhiên nói chung và trong tự nhiên Việt Nam nói riêng.

2. Năng lực

Năng lực chung:

  • Năng lực tự chủ và tự học: Đọc SGK và tài liệu tham khảo, chủ động tìm hiểu khái niệm mới, rèn luyện kĩ năng mới và tìm kiếm câu trả lời cho các câu hỏi. 
  • Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm, hợp tác với các thành viên trong nhóm/lớp, báo cáo kết quả,… trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Vận dụng kiến thức bài học để tìm kiếm giải pháp cho các vấn đề của cuộc sống hàng ngày có liên quan.

Năng lực hóa học: 

  • Năng lực nhận thức hóa học: Nêu được thành phần hóa học và tính chất cơ bản của thủy tinh, gốm, xi măng.
  • Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Trình bày được phương pháp sản xuất các loại vật liệu trên từ nguồn nguyên liệu có trong tự nhiên nói chung và trong tự nhiên Việt Nam nói riêng. 

Năng lực số:

  • [2.1.NC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS sử dụng thiết bị số cá nhân và các phần mềm/nền tảng trực tuyến như website kenhhoctap, Padlet để tương tác, tham gia trò chơi khởi động, thảo luận nhóm và nộp kết quả học tập.
  • [1.1.NC1b]: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS sử dụng công cụ tìm kiếm trên môi trường số để tra cứu, thu thập thông tin, hình ảnh và video tư liệu về các quy trình sản xuất thủy tinh, gốm, xi măng).
  • [1.2.NC1a]: Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS thực hiện phân tích, so sánh và đánh giá độ tin cậy của các số liệu, thông tin về quy trình sản xuất và phản ứng hóa học từ Internet/AI so với SGK.

Năng lực AI:

  • [12.A3.1]: Công dân trong kỷ nguyên AI - HS phân tích nội hàm trách nhiệm công dân khi dùng Chatbot AI tra cứu thông tin sản xuất thủy tinh, gốm; chủ động kiểm chứng, đối chiếu kết quả với SGK chính thống và không phụ thuộc hoàn toàn vào AI.
  • [12.C2.MR1]: Ứng dụng AI trong học tập và cuộc sống - HS tùy chỉnh các yêu cầu hệ thống/prompt AI để hỗ trợ tóm tắt quy trình sản xuất gốm truyền thống, trực quan hóa sơ đồ dây chuyền clinker xi măng và biên tập học liệu số).
  • [12.B2.1]: Sử dụng AI an toàn và có trách nhiệm - HS xác định được mức độ rủi ro, tuân thủ quy định đạo đức và tính trung thực khi dùng AI tra cứu cơ chế phản ứng ăn mòn thủy tinh, khai báo rõ ràng việc sử dụng AI và không lạm dụng AI làm thay bài tập tính toán.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: Tích cực tiếp nhận kiến thức mới, tích cực giải quyết các vấn đề được nêu trong bài giảng hoặc trong hoạt động.
  • Trách nhiệm: Nhận thức đầy đủ trách nhiệm trong các hoạt động và hoàn thành hoạt động theo đúng thời gian và yêu cầu.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC 

1. Đối với giáo viên

  • KHBD, SGK, SGV, SBT Chuyên đề học tập Hóa học 12. 
  • Máy tính, máy chiếu.
  • Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
  • Công cụ Chatbot AI (Gemini/ChatGPT) hỗ trợ tra cứu và kiểm chứng thông tin.

2. Đối với học sinh

  • SGK, vở ghi. 
  • Điện thoại thông minh/máy tính bảng/máy tính cá nhân có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

   

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Thủy tinh

a. Mục tiêu: Nêu được thành phần hóa học và tính chất cơ bản của thủy tinh, đồng thời trình bày được phương pháp sản xuất thủy tinh từ nguồn nguyên liệu có trong tự nhiên. 

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK để trả lời câu hỏi của GV. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về thành phần hóa học và tính chất cơ bản của thủy tinh, đồng thời trình bày được phương pháp sản xuất thủy tinh từ nguồn nguyên liệu có trong tự nhiên. 

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HSDỰ KIẾN SẢN PHẨMNLS/AI

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV tổ chức cho HS nghiên cứu thông tin trong SCĐ và cho biết: Thành phần hóa học của thủy tinh là gì?

- GV yêu cầu HS quan sát hình sau.

kenhhoctap

- GV yêu cầu HS liên hệ thực tiễn, trả lời Câu hỏi 1: Khi sử dụng đồ thủy tinh cần lưu ý điều gì để đảm bảo an toàn?

- GV hướng dẫn HS: Sử dụng Chatbot AI (Gemini/ChatGPT) tra cứu với prompt: “Hãy tóm tắt 5 giai đoạn sản xuất thủy tinh và nêu vai trò của mảnh vụn thủy tinh trong lò nung.”

- GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu các nhóm nghiên cứu thông tin trong SCĐ và thuyết trình về câu hỏi 2: Tìm hiểu và trình bày về quy trình sản xuất thủy tinh ở Việt Nam.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS quan sát hình, nghiên cứu thông tin trong sách và trả lời câu hỏi của GV. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS khi cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trả lời:

* Trả lời câu hỏi của GV (DKSP).

* Trả lời mục Câu hỏi:

1. Vì thủy tinh thông thường chịu lực và chịu nhiệt kém nên khi sử dụng đồ thủy tinh cần nhẹ nhàng tránh va đập mạnh và tránh nhiệt độ cao.

2. DKSP.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức về thành phần hóa học, tính chất cơ bản, sản xuất và ứng dụng của thủy tinh. 

- GV chuyển sang nội dung mới.

I. Thủy tinh 

1. Thành phần hóa học và tính chất cơ bản của thủy tinh

- Khái niệm: Thủy tinh là chất rắn vô định hình, không có nhiệt độ nóng chảy xác định. Khi đun nóng, thủy tinh mềm dần và hóa thành chất lỏng có độ nhớt cao.

- Thành phần hóa học: Khoảng 75% silicon dioxide, còn lại là sodium oxide, calcium oxide và phụ gia khác.

- Tính chất: Thủy tinh thông thường trong suốt, dễ tạo hình, khả năng chịu lực và chịu nhiệt kém.

- Ứng dụng: Dùng làm kính cửa sổ, chai, hộp đựng thực phẩm, đồ uống, bóng đèn,…

2. Sản xuất thủy tinh

- Chuẩn bị nguyên liệu: Silica ở dạng cát trắng, thạch anh, mảnh vụn thủy tinh; chất tẩy màu; soda, đá vôi được nghiền riêng và phối trộn theo tỉ lệ thích hợp cho đến khi thu được hỗn hợp đồng nhất. Vai trò của những mảnh vụn thủy tinh là làm giảm nhiệt độ nóng chảy, tiết kiệm chi phí.

- Nung chảy: Thủy tinh được nấu chảy trong lò nung, được duy trình ở nhiệt độ cao (1500oC – 1800oC) để giảm độ nhớt của thủy tinh nóng chảy, thu được một chất lỏng đồng nhất. Thêm chất khử màu hoặc chất tạo màu. Sau đó làm lạnh đến khoảng 700oC – 1200oC để chất lỏng có độ nhớt thích hợp cho việc tạo hình.

- Ủ: Làm lạnh từ từ các sản phẩm thủy tinh trong các buồng đặc biệt.

- Định hình: Rót thủy tinh nóng chảy vào khuôn và các máy tự động để tạo thành các hình dạng mong muốn.

- Hoàn thiện: Làm sạch, mài, đánh bóng và cắt các sản phẩm thủy tinh.

kenhhoctap

12.A3.1: HS dùng Chatbot AI gợi ý tóm tắt quy trình nhưng có ý thức kiểm chứng với SGK, thể hiện trách nhiệm công dân kỷ nguyên số.

1.2.NC1a: HS phân tích, đánh giá độ chính xác của thông tin do AI cung cấp so với sơ đồ SGK.

Hoạt động 2: Gốm

a. Mục tiêu: Nêu được thành phần hóa học, tính chất cơ bản, sản xuất và ứng dụng của gốm. 

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, tìm hiểu thông tin để trả lời câu hỏi. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về thành phần hóa học, tính chất cơ bản, sản xuất và ứng dụng của gốm.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

   

Hoạt động 3: Xi măng

a. Mục tiêu: Nêu được thành phần hóa học, tính chất cơ bản của xi măng, đồng thời trình bày được phương pháp sản xuất xi măng từ nguồn nguyên liệu có trong tự nhiên. 

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi. 

c. Sản phẩm học tập: HS nêu được thành phần hóa học, tính chất cơ bản của xi măng, đồng thời trình bày được phương pháp sản xuất xi măng từ nguồn nguyên liệu có trong tự nhiên.

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HSDỰ KIẾN SẢN PHẨMNLS/AI 

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS quan sát hình sau.

kenhhoctap 

- GV yêu cầu HS dựa vào hình kết hợp nghiên cứu thông tin trong SCĐ, cho biết: Thành phần hóa học của xi măng là gì.

- GV yêu cầu HS quan sát hình sau:

kenhhoctap

- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, trả lời câu hỏi: Xi măng có tính chất cơ bản gì?

- GV tổ chức cho HS làm việc nhóm 4, hoàn thành Câu hỏi 5: Hãy tìm hiểu và trình bày các công đoạn trong quy trình sản xuất xi măng ở Việt Nam.

kenhhoctap

- GV yêu cầu HS chú ý các phản ứng lý - hóa xảy ra trong lò nung clinker ở các dải nhiệt độ từ 20°C đến 1450°C.

- GV yêu cầu sử dụng AI an toàn: HS có thể dùng AI tra cứu phương trình phân hủy đá vôi và tạo silicate nhưng tuyệt đối không chép phạt nguyên văn, phải hiểu bản chất hóa học.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS lắng nghe GV giảng, đọc SGK để tìm câu trả lời.

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS khi cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi:

* Trả lời câu hỏi của GV (DKSP).

* Trả lời mục Câu hỏi (DKSP).

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV đánh giá, chuẩn kiến thức về thành phần hóa học, tính chất cơ bản, phương pháp sản xuất và ứng dụng của xi măng. 

- GV chuyển sang nội dung luyện tập.

III. Xi măng

1. Thành phần hóa học của xi măng Portland thông thường 

- Thành phần: CaO, SiO2, Al2O3, Fe2O3, ngoài ra còn có một lượng nhỏ các nguyên tố khác có nguồn gốc từ đất sét tự nhiên (Na, K, Mg) và thạch cao (Ca).

2. Tính chất cơ bản của xi măng

- Tạo hỗn hợp sệt khi trộn với nước, có thể đông kết, cứng lại, có khả năng liên kết các mảnh vật rắn để tạo khối rắn hoàn chỉnh.

- Sau khi đóng rắn vẫn giữ được độ cứng và độ bền ngay cả dưới tác dụng của nước.

- Có thể tạo hỗn hợp vữa khi trộn với nước và cốt liệu mịn (cát,…); tạo bê tông khi trộn với nước, cát và sỏi.

3. Sản xuất xi măng Portland thông thường

- Các công đoạn trong quy trình sản xuất xi măng ở Việt Nam: 

+ Khai thác, nghiền nguyên liệu thô.

+ Trộn nguyên liệu theo tỉ lệ chính xác.

+ Nung clinker.

+ Nghiền hỗn hợp đã nung.

+ Lưu trữ, đóng gói.

   

1.2.NC1a: HS phân tích, so sánh các giai đoạn biến đổi hóa học trong lò nung clinker ở các mức nhiệt độ khác nhau.

12.B2.1: HS tuân thủ đạo đức tri thức, khai báo minh bạch khi dùng AI tra cứu phương trình hóa học nung clinker, không sao chép thụ động.

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS củng cố lại kiến thức đã học thông qua trả lời câu hỏi trong phiếu bài tập.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả lời.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời cho các câu hỏi trong phiếu bài tập của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

   

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS vận dụng các kiến thức đã học, liên hệ thực tế để thực hiện bài tập vận dụng.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, kiến thức đã học về công nghiệp silicate để hoàn thành bài tập được giao. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS liên quan đến các kiến thức về công nghiệp silicate đã học.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm bốn, nghiên cứu và thực hiện nhiệm vụ: 

 Câu 1. Theo em nên sử dụng bát bằng gốm hay kim loại để đựng nước canh nóng. Giải thích.

Câu 2. Cao lanh (kaolinite) là loại đất sét trắng có thành phần chính là Al2O3.2SiO2.2H2O. Tính hàm lượng phần trăm của Al2O3 và SiO2 trong hợp chất trên.

Câu 3. Các dụng cụ thuỷ tinh trong phòng thí nghiệm như chai, lọ đựng thường được làm bằng thuỷ tinh thường có thành phần chính là SiO2, còn lại là Na2O, CaO và phụ gia. Tìm kiếm các thông tin cần thiết để giải thích và viết phương trình minh họa các hiện tượng sau: 

a) Nếu dùng lọ thuỷ tinh để đựng dung dịch NaOH đặc lâu ngày thì nắp bị dính chặt vào lọ. 

b) Nếu dùng lọ thuỷ tinh để đựng hoặc đũa thuỷ tinh để khuấy dung dịch HF thì chúng đều bị ăn mòn.

- GV cho phép HS có thể sử dụng AI để kiểm tra công thức tính % khối lượng hoặc viết nhanh phương trình, nhưng phải tự thực hiện phép tính và chịu trách nhiệm về kết quả.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận nhóm, nghiên cứu thực hiện bài tập vận dụng. 

- GV quan sát và hỗ trợ, hướng dẫn.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 2 – 3 nhóm báo cáo kết quả thảo luận:

Câu 1. Nên dùng bát bằng gốm vì gốm cách nhiệt tốt hơn.

Câu 2. 

kenhhoctap = kenhhoctap.100% = 39,53%;

kenhhoctap = kenhhoctap.100% = 46,51%.

Câu 3. 

a) Thành phần SiO2 trong thuỷ tinh tác dụng được với kiềm đặc: SiO2 + 2NaOH → Na2SiO3 

b) Thành phần SiO2 trong thuỷ tinh tác dụng được với HF: SiO2 + 4HF → SiF4 + H2O

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV chữa bài, chốt đáp án, tuyên dương các bạn nhóm trả lời tốt.

- GV kết thúc tiết học.

[12.B2.1: HS sử dụng AI kiểm tra kết quả tính toán nhưng tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của bài làm, đảm bảo nguyên tắc đạo đức tri thức.]

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học.

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài 6: Xử lí nước sinh hoạt. 

   

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Hoá học 12 (cả năm) - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay