Giáo án NLS và AI Tin học 5 Bài 4: Cây thư mục
Giáo án NLS và AI Tin học 5 Bài 4: Cây thư mục được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Tin học 5 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 4. CÂY THƯ MỤC
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
Tạo được các thư mục được minh hoạ với cấu trúc cây hợp lí.
Sử dụng được công cụ tìm kiếm trên máy tính để tìm các thư mục và các tệp.
2. Năng lực
Năng lực chung:
Năng lực học tập, tự học: HS biết tự tìm kiếm, chuẩn bị và lựa chọn tài liệu, phương tiện học tập trước giờ học, quá trình tự giác tham gia các và thực hiện các hoạt động học tập cá nhân trong giờ học ở trên lớp,…
Năng lực giao tiếp và hợp tác: Khả năng phân công và phối hợp thực hiện nhiệm vụ học tập.
Năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo: HS đưa ra các phương án trả lời cho câu hỏi, bài tập xử lý tình huống, vận dụng kiến thức, kĩ năng của bài học để giải quyết vấn đề thường gặp
Năng lực riêng:
Tạo được cây thư mục có cấu trúc hợp lí.
Sử dụng được công cụ tìm kiếm trên máy tính.
Năng lực số:
1.1.CB2b: HS tìm được dữ liệu, thông tin từ nội dung số thông qua việc quan sát để trả lời câu hỏi.
1.3.CB2a: Xác định được cách tổ chức, lưu trữ và truy xuất dữ liệu, thông tin và nội dung một cách đơn giản trong môi trường số.
1.3.CB2b: Nhận biết được nơi để sắp xếp dữ liệu, thông tin và nội dung một cách đơn giản trong môi trường có cấu trúc.
2.1.CB2a: HS thực hiện các tương tác được xác định rõ ràng với công nghệ số trong lớp học.
4.1.CB2a: Nhận biết được cách bảo vệ thiết bị và nội dung số một cách đơn giản.
5.2.CB2a: Xác định được nhu cầu cá nhân và nhận ra các công cụ số đơn giản để giải quyết.
6.2.CB2b: Tương tác được với video AI.
Năng lực AI:
5.A2.1: AI không thay thế con người (Giải thích được rằng mục đích chính của công cụ máy tính và các hệ thống AI là hỗ trợ con người lưu trữ, quản lý và tìm kiếm thông tin; việc phân loại, đặt tên và xây dựng cấu trúc cây thư mục xuất phát từ tư duy và nhu cầu của con người, máy tính không thể thay thế con người quyết định cấu trúc lưu trữ cá nhân).
5.A3.1: Con người trong kỉ nguyên AI (Trình bày được rằng việc tổ chức dữ liệu khoa học và sử dụng các công cụ tìm kiếm trên máy tính/AI ngày càng trở nên phổ biến, giúp học sinh quản lý, tra cứu thông tin học tập và cá nhân an toàn, hiệu quả).
5.A3.2: Con người trong kỉ nguyên AI (Trình bày được rằng việc tổ chức cây thư mục và tìm kiếm tệp phải phục vụ đúng nhu cầu học tập; tôn trọng quyền riêng tư, không tự ý chỉnh sửa hay xóa thư mục/tệp của người khác trên máy tính dùng chung).
3. Phẩm chất
Hợp tác, có tinh thần làm việc nhóm, tôn trọng sự khác biệt.
Chăm chỉ, cẩn thận khi thực hiện nhiệm vụ thực hành nội dung cây thư mục trên máy tính.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên
SGK, KHBD.
Phòng thực hành máy tính kết nối Internet, máy chiếu.
Hình ảnh các cây thư mục với cấu trúc hợp lí và không hợp lí (có thể là hình vẽ hoặc hình chụp thực tế giao diện trên máy tính); máy chiếu, bài trình chiếu về nội dung bài (nếu có).
Học liệu số & Công cụ AI:
Bộ câu hỏi trắc nghiệm trên phần mềm Quizizz/website kenhhoctap.edu.vn.
Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
Công cụ Chatbot AI (ChatGPT/Gemini).
2. Đối với học sinh
SGK, VBT, vở ghi.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV | HOẠT ĐỘNG CỦA HS | NLS/AI |
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: Nhắc lại kiến thức liên quan mà HS đã học ở lớp 3 (sắp xếp để dễ tìm, sơ đồ hình cây, tổ chức thông tin trong máy tính) để kết nối và làm cơ sở cho việc giới thiệu mục tiêu của bài học. b. Cách thức thực hiện: - GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó. - GV nhắc lại kiến thức liên quan mà HS đã học ở lớp 3 (sắp xếp để dễ tìm, sơ đồ hình cây, tổ chức thông tin trong máy tính). + Sắp xếp các đồ vật hợp lí sẽ giúp em tìm kiếm được nhanh hơn nhờ vào việc tìm kiếm theo quy tắc sắp xếp. + Sắp xếp là việc phân loại đồ vật, dữ liệu vào các nhóm sao cho đồ vật, dữ liệu trong mỗi nhóm có một số đặc điểm chung. + Có thể biểu diễn một cách sắp xếp, phân loại cụ thể bằng sơ đồ hình cây. + Ổ đĩa, thư mục và tệp trong máy tính được tổ chức, sắp xếp dưới dạng sơ đồ hình cây. - GV yêu cầu HS đọc tình huống phần Khởi động – SGK tr.19 và thảo luận theo nhóm 4 HS để cùng nhau trả lời câu hỏi. Trong chương trình Tin học lớp 3, em đã biết các tệp và thư mục trong máy tính được sắp xếp theo cấu trúc cây. Cấu trúc cây được sử dụng để biểu diễn một cách sắp xếp, phân loại cụ thể. Em cũng biết việc sắp xếp, phân loại hợp lí sẽ giúp em dễ tìm kiếm và tìm kiếm nhanh hơn. Vậy cách sắp xếp, phân loại thế nào là hợp lí? Cấu trúc cây thư mục thế nào là hợp lí? - GV mời đại diện 2 – 3 nhóm. Các HS khác lắng nghe, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). - GV nhận xét câu trả lời của HS, sau đó dẫn dắt vào bài học mới: Ở lớp 3, các em đã được học về việc sắp xếp để dễ tìm, sơ đồ hình cây, tổ chức thông tin trong máy tính. Vậy làm thế nào để tạo được một cấu trúc cây thư mục hợp lí? Để trả lời được câu hỏi này, cô/thầy và lớp mình cùng đến với bài học hôm nay – Bài 4: Cây thư mục. | - HS xem video và suy nghĩ câu trả lời. - HS chú ý lắng nghe. - HS đọc tình huống Khởi động, thảo luận nhóm và trả lời: + Cách sắp xếp, phân loại hợp lí là sắp xếp, phân loại bằng sơ đồ hình cây. + Cấu trúc cây thư mục là hợp lí khi:
- HS lắng nghe, chuẩn bị vào bài. | - 6.2.CB2b: Tương tác với video AI. - 1.1.CB2b: HS tìm được dữ liệu, thông tin từ nội dung số (video AI) thông qua việc quan sát để trả lời câu hỏi. - 5.A3.1: HS bước đầu nhận biết công cụ quản lý và sắp xếp cây thư mục trên máy tính/AI là giải pháp phổ biến giúp công việc học tập đạt hiệu quả cao. |
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Tạo thư mục với cấu trúc cây hợp lí a. Mục tiêu: HS bước đầu nhận ra một cấu trúc cây thư mục hợp lí. b. Cách thức thực hiện: - GV yêu cầu HS đọc phần Hoạt động SGK tr.19, thảo luận theo nhóm đôi và trả lời các câu hỏi: Em hãy quan sát hai cây thư mục được minh hoạ trong Hình 18, Hình 19 và trả lời các câu hỏi sau: Cây thư mục nào có cấu trúc hợp lí hơn? Tại sao?
Hình 18. Cây thư mục 1
Hình 19. Cây thư mục 2 - GV chọn 2 – 3 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các HS khác lắng nghe, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). - GV tổng hợp kết quả từ đó nhấn mạnh cho HS biết việc đặt tên, phân loại, tạo cây thư mục không có quy tắc chính xác, không bắt buộc các em phải tuân theo một cách cụ thể nào. Mỗi người lại có một thói quen và quy tắc riêng. Tuy nhiên, tất cả đều nên dựa trên hai quy tắc là: + Đặt tên thư mục hoặc tệp theo một cách thống nhất. Tên cần rõ ràng, gợi nhớ nội dung của thư mục hoặc tệp. + Phân loại tệp và sắp xếp vào các thư mục: Em cần phân loại các tệp. Ví dụ:
- GV chốt lại kiến thức ở mục Hộp kiến thức và mời 1 HS đứng dậy đọc.
- GV đặt câu hỏi mở rộng: "Máy tính và các công cụ thông minh/AI hỗ trợ chúng ta lưu trữ thông tin. Nhưng ai là người quyết định tiêu chí phân loại và tên gọi cho cây thư mục cá nhân?" - GV nhận xét: Máy tính chỉ là công cụ lưu trữ, chính con người mới là người suy nghĩ, chủ động quyết định tiêu chí phân loại và đặt tên cho cây thư mục để phục vụ nhu cầu cá nhân. - GV nêu câu hỏi củng cố trang 20 SGK: Vì sao việc đặt tên cho thư mục và tệp lại quan trọng? - GV mời đại diện 3 – 4 HS trả lời. Các HS khác lắng nghe, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). - GV nhận xét. | - HS thảo luận nhóm và trả lời: Cây thư mục ở Hình 19 hợp lí hơn vì các tệp ảnh của mỗi bạn được lưu trong một thư mục cùng cấp mang tên An, Khoa, Minh tương ứng. Khi cần tìm ảnh của bạn nào thì chỉ cần vào thư mục mang tên bạn đó. Còn cây thư mục ở Hình 18 thì các tệp ảnh được lưu ở nhiều thư mục không theo một quy tắc nào. Ví dụ tệp ảnh Tuyet-roi.jpg do Minh chụp lại không nằm cùng trong thư mục chứa các tệp ảnh khác của Minh. - HS chú ý và lắng nghe. - HS đọc to và rõ ràng. - HS chú ý, lắng nghe và ghi nhớ. - HS trả lời. Việc đặt tên cho thư mục và tệp lại quan trọng vì: + Tên của thư mục và tệp sẽ cho người sử dụng biết chủ đề của nội dung mà không cần mở thư mục và tệp đó. + Nhờ tên thư mục và tệp mà người sử dụng có thể tìm kiếm một thư mục và tệp nhanh chóng và hiệu quả hơn. - HS chú ý và lắng nghe. | - 1.3.CB2b: HS nhận biết được cách sắp xếp các tệp dữ liệu vào các thư mục theo tiêu chí rõ ràng để tạo thành một cấu trúc logic, dễ dàng truy xuất trên máy tính. - 5.A2.1: HS giải thích được mục đích chính của các công cụ số/AI là hỗ trợ con người quản lý dữ liệu, không thể thay thế năng lực tư duy, phân loại và sự chủ động tổ chức của con người. |

