Giáo án tích hợp AI Sinh học 10 Bài 11: Thực hành Thí nghiệm co và phản co nguyên sinh

BÀI 11: THỰC HÀNH: THÍ NGHIỆM CO VÀ PHẢN ỨNG CO NGUYÊN SINH

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Khái niệm cơ bản

• Co nguyên sinh: Hiện tượng tế bào bị mất nước, màng sinh chất tách khỏi thành tế bào do môi trường ưu trương.

• Phản ứng co nguyên sinh (phản phản co nguyên sinh): Hiện tượng tế bào hút nước trở lại, màng sinh chất ép sát vào thành tế bào khi chuyển sang môi trường nhược trương.

• Môi trường:

  • Ưu trương: Nồng độ chất tan cao hơn trong tế bào (tế bào mất nước).

  • Nhược trương: Nồng độ chất tan thấp hơn trong tế bào (tế bào hút nước).

2. Quy trình thí nghiệm

• Bước 1: Chuẩn bị tiêu bản tế bào biểu bì lá (thường dùng lá thài lài tía).

• Bước 2: Nhỏ dung dịch đường ưu trương (nồng độ cao) để quan sát hiện tượng co nguyên sinh.

• Bước 3: Nhỏ nước cất (nhược trương) để quan sát hiện tượng phản co nguyên sinh.

  • Ví dụ: Quan sát dưới kính hiển vi thấy chất nguyên sinh co lại thành khối tròn nhỏ ở giữa tế bào khi nhỏ dung dịch đường.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Tính thấm chọn lọc: Hiện tượng co nguyên sinh chứng minh nước vận chuyển qua màng tế bào theo cơ chế thẩm thấu.

2. Đặc tính tế bào: Tế bào thực vật có thành tế bào giúp giữ hình dạng cố định ngay cả khi chất nguyên sinh co lại.

3. Sự biến đổi trạng thái: Quá trình co và phản co nguyên sinh là quá trình thuận nghịch, tùy thuộc vào sự chênh lệch nồng độ chất tan giữa trong và ngoài tế bào.

4. Điều kiện cần: Để quan sát rõ, cần chọn tế bào có màu (như lá thài lài tía) để dễ dàng nhìn thấy sự co rút của không bào và chất nguyên sinh.

5. Ứng dụng: Giải thích các hiện tượng thực tế như tại sao bón phân quá nhiều khiến cây bị héo (hiện tượng mất nước ở tế bào rễ).

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề

  • Bài 11: Thực hành - Thí nghiệm co và phản ứng co nguyên sinh.

  • Thông tin giáo viên/năm học 2026-2027.

• Slide 2: Mục tiêu & Dụng cụ

  • Mục tiêu: Hiểu cơ chế thẩm thấu qua màng tế bào.

  • Thiết bị: Kính hiển vi, lam kính, lamen, dung dịch đường, nước cất.

• Slide 3: Các loại môi trường thẩm thấu

  • Định nghĩa ưu trương, nhược trương, đẳng trương.

• Slide 4: Hiện tượng co nguyên sinh

  • Nguyên nhân và hình ảnh mô phỏng màng tế bào tách rời thành.

• Slide 5: Phản co nguyên sinh

  • Nguyên nhân và hình ảnh khi tế bào phục hồi trạng thái ban đầu.

• Slide 6: Quy trình thực hiện

  • Sơ đồ các bước nhỏ dung dịch và quan sát dưới kính hiển vi.

• Slide 7: Kết quả & Thảo luận

  • Bảng ghi chép hình thái tế bào trước và sau khi nhỏ dung dịch.

• Slide 8: Kết thúc & Cảm ơn