Giáo án tích hợp NLS Công nghệ 10 Trồng trọt Kết nối tri thức

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV có thể khai thác thông tin từ internet về sâu, bệnh hại hoặc tình hình sâu, bệnh hại tại địa phương để làm sinh động thêm bài học. 

- GV lưu ý: Các nhóm đối chiếu kết quả tìm được với SGK để chốt kiến thức.

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục I trong SGK để HS trả lời được câu hỏi: Sâu hại là gì? Bệnh hại là gì? 

- GV cho HS quan sát Hình 15.1 và Hình 15.2, nêu yêu cầu: Phân biệt hình nào là sâu hại, hình nào là bệnh hại và trả lời câu hỏi trong hộp Khám phá. 

- GV chia lớp thành 2 nhóm lớn.

+ Nhóm 1: Sử dụng Google Lens hoặc công cụ tìm kiếm hình ảnh để tìm 3 ví dụ thực tế về "Bệnh hại do vi khuẩn".

+ Nhóm 2: Sử dụng Chatbot AI (ChatGPT/Copilot) với câu lệnh: "Phân biệt ngắn gọn khái niệm Sâu hại và Bệnh hại cây trồng. Cho ví dụ."

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc SGK, quan sát hình ảnh, trả lời câu hỏi. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời. 

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

I. Khái niệm sâu, bệnh hại cây trồng

1. Sâu hại:

- Là các loài côn trùng gây hại các bộ phận của cây trồng như thân, lá, hoa, quả, rễ,... 

- Chúng làm là bị khuyết, thủng, cuốn; quả, thân, cành bị gãy, thối, rụng.... 

- Một số sâu hại cây trồng thường gặp: châu chấu, sâu cuốn lá, rệp, bọ hung, ruồi đục quả, sâu xanh,…

2. Bệnh hại:

- Là trạng thái không bình thường về hình thái, cấu tạo, chức năng, sinh lí,... của cây trồng.

- Do các loài vi sinh vật (nằm, vi khuẩn, virus...) hoặc điều kiện bắt lợi gây ra. 

- Một số bệnh hại thường gặp: bệnh bạc lá, bệnh đạo ôn trên lúa; bệnh thán thư, bệnh vàng lá greening trên cây có mùi; bệnh héo xanh vi khuẩn, bệnh virus xoăn vàng là đậu đũa; bệnh lở cổ rễ cà chua,…

* Đáp án câu hỏi NLS:

- Bệnh hại do vi khuẩn:

Vi khuẩn Pseudomonas syringae gây bệnh đốm lá vi khuẩn trên cây cà chua.

Vi khuẩn Erwinia amylovora gây bệnh cháy lá trên táo

Vi khuẩn Clavibacter gây bệnh héo rũ ở cây cà chua

- Phân biệt khái niệm Sâu hại và Bệnh hại: Đính kèm dưới hoạt động.

PHÂN BIỆT KHÁI NIỆM SÂU HẠI VÀ BỆNH HẠI

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV có thể chia HS thành các cặp, cho HS quan sát Hình 15.3 và mô tả tác hại của các loại sâu, bệnh hại đối với cây trồng.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận và trả lời câu hỏi. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện các cặp trả lời. 

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

II. Tác hại của sâu, bệnh hại cây trồng

- Sâu, bệnh hại có ảnh hưởng xấu đến cây trồng. Khi bị sâu, bệnh phá hại, cây trồng sinh trưởng, phát triển kém, năng suất và chất lượng nông sản giảm, thậm chí không cho thu hoạch hoặc cây trồng bị chết.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành các nhóm 4HS

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục III trong SGK và thảo luận nhóm theo kĩ thuật khăn trải bàn để HS trả lời được câu hỏi: Phòng trừ sâu, bệnh hại gồm những biện pháp nào? Các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng cụ thể là gì? Các ưu, nhược điểm của từng biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng là gì?

- GV yêu cầu HS: Sử dụng Chatbot AI để tạo bảng so sánh với câu lệnh: "So sánh ưu và nhược điểm của Biện pháp hóa học và Biện pháp sinh học trong bảo vệ thực vật."

- GV đưa ra thử thách: Hãy tìm một điểm mà AI nói chưa đầy đủ hoặc cần làm rõ hơn so với SGK (ví dụ: vấn đề kháng thuốc hoặc thời gian tác dụng).

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi.  

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm, HS trả lời. 

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức

- Biện pháp canh tác

- Biện pháp cơ giới, vật lí

- Biện pháp sinh học

- Biện pháp hoá học

- Biện pháp quản lí dịch hại tổng hợp

III. Một số biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng

1. Biện pháp canh tác

- Biện pháp canh tác là việc áp dụng các kĩ thuật trồng trọt như vệ sinh đồng ruộng, làm đất, bón phân, tưới nước, luân canh, xen canh cây trồng... nhằm mục đích loại bỏ mầm sâu, bệnh; hạn chế sự phát triển của sâu, bệnh hại, tạo điều kiện thuận lợi cho cây trồng sinh trưởng khoẻ mạnh, tăng khả năng chống sâu, bệnh. 

- Ưu điểm: Đơn giản, dễ thực hiện, dễ áp dụng rộng rãi và thân thiện với môi trường.

- Nhược điểm : Mang tính ngăn ngừa là chính.

2. Biện pháp cơ giới, vật lí

- Biện pháp cơ giới, vật li là việc dùng sức người, dụng cụ, máy móc, bẫy để ngăn chặn, bắt, tiêu diệt, loại bỏ sâu, bệnh hại.

- Ưu điểm: Dễ thực hiện, mang lại hiệu quả ngay và không gây ô nhiễm môi trường.

- Nhược điểm: Tốn nhiều công lao động, tốn kém khi áp dụng trên diện rộng.

3. Biện pháp sinh học

- Biện pháp sinh học là việc sử dụng sinh vật có ích hoặc sản phẩm của chúng để tiêu diệt sâu, bệnh hại cây trồng.

- Ưu điểm: Có tác dụng lâu dài, an toàn với con người, cây trồng và thân thiện với môi trường.

- Nhược điểm Giá thành cao, tác động chậm, hiệu quả thấp khi sâu, bệnh hại đã bùng phát.

4. Biện pháp hoá học

- Biện pháp hoá học là sử dụng các thuốc hoá học để phòng trừ sâu, bệnh hại.

- Ưu điểm: Dễ sử dụng, hiệu quả nhanh, đặc biệt khi sâu, bệnh hại đã bùng phát

- Nhược điểm: Có thể gây ảnh hưởng đến sức khoẻ con người, sản phẩm trồng trọt, làm ô nhiễm môi trường, giảm đa dạng sinh học, hình thành tinh kháng thuốc ở sâu, bệnh hại.

5. Biện pháp quản lí dịch hại tổng hợp

- Biện pháp quản lí dịch hại tổng hợp là sử dụng phối hợp đồng thời nhiều biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng trong đó chú trọng biện pháp sinh học nhằm hạn chế số lượng các loài sâu, bệnh hại ở dưới ngưỡng gây thiệt hại kinh tế.

- Ưu điểm: Giảm chi phí bảo vệ thực vật, tăng năng suất, chất lượng cây trồng và bảo vệ đa dạng sinh học. 

- Nhước điểm: Đòi hỏi người nông dân phải có kiến thức về hệ sinh thái cây trồng.

SO SÁNH BIỆN PHÁP HÓA HỌC VÀ BIỆN PHÁP SINH HỌC TRONG BẢO VỆ THỰC VẬT

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục IV trong SGK thông qua việc đặt câu hỏi để HS nghiên cứu trả lời: Ý nghĩa của việc phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng là gì? Ý nghĩa của việc lựa chọn các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng?

- GV yêu cầu HS trả lời: Giải thích tác dụng bảo vệ môi trường, bảo vệ hệ sinh thái và sức khoẻ con người của biện pháp sinh học và biện pháp quản lí dịch hại tổng hợp trong phòng trừ sâu, bệnh hại.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi.  

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm, HS trả lời. 

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

- GV bổ sung thông tin: Ngoài các loài sâu, bệnh hại thì còn rất nhiều loài có ích đối với trồng trọt và đời sống con người. Chúng là kẻ thù tự nhiên của các loại sâu, bệnh; giữ vai trò bắt mồi, ăn thịt và gây bệnh cho các loài sâu, bệnh hại. Chúng có thể là côn trùng bắt mồi (Hình 15.4b). nhận bắt mồi (Hình 15.4a), ong kí sinh bên trong và các loại vi khuẩn, virus, nấm (Hình 15.4c). Đây là những loài có ích và cần được bảo vệ.

- GV kết nối nghề nghiệp: Kĩ sư bảo vệ thực vật là những người tốt nghiệp đại học ngành Bảo vệ thực vật. Công việc chính của họ là nghiên cứu quy luật phát sinh, phát triển của sâu, bệnh hai; nghiên cứu các biện pháp phòng trừ các tác nhân gây hại cây trồng nhằm bảo vệ cây trồng một cách hiệu quả nhất nhưng vẫn đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, giữ gìn đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường.

IV. Ý nghĩa của việc phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng

- Phòng trừ sâu, bệnh hại giúp bảo vệ cây trồng, hạn chế ảnh hưởng xấu của sâu, bệnh đối với cây trồng, tạo điều kiện cho cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt, năng suất cao, chất lượng tốt. Ngoài ra, việc áp dụng các biện pháp sinh học và biện pháp quản lí dịch hại tổng hợp trong phòng trừ sâu, bệnh hại còn có tác dụng bảo vệ môi trường, bảo vệ hệ sinh thái và sức khoẻ con người.

Trường THCS:………………………………………….Lớp:…………………….

Họ và tên:……………………………………………….

PHIẾU BÀI TẬP CÔNG NGHỆ TRỒNG TRỌT 10 – KẾT NỐI TRI THỨC

BÀI 15: SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC PHÒNG TRỪ

Khoanh vào chữ cái đặt trước câu trả lời đúng:

Câu 1: Sâu hại cây trồng là gì? 

A. Là các loại vi sinh vật gây hại cho cây. 

B. Là các loại côn trùng gây hại các bộ phận của cây trồng như thân, lá, hoa, quả, rễ. 

C. Là trạng thái không bình thường về hình thái và chức năng sinh lí của cây. 

D. Là các yếu tố thời tiết bất lợi làm cây sinh trưởng kém.

Câu 2: Biện pháp nào sau đây thuộc nhóm 'Biện pháp cơ giới, vật lý'?

A. Dùng bẫy đèn để bắt bướm đêm.

B. Phun chế phẩm nấm xanh để diệt rầy.

C. Cày sâu, phơi ải đất trước khi gieo trồng.

D. Trồng giống lúa kháng bệnh đạo ôn.

Câu 3: Tại sao biện pháp luân canh, xen canh cây trồng (Biện pháp canh tác) lại có tác dụng phòng trừ sâu, bệnh hại?

A. Vì làm tăng sức đề kháng tự nhiên của cây trồng trước mọi loại sâu bệnh.

B. Vì tiêu diệt trực tiếp sâu non và trứng sâu đang ủ trong đất.

C. Vì giúp cây trồng phát triển nhanh hơn mức độ phá hoại của sâu.

D. Vì làm thay đổi nguồn thức ăn và môi trường sống, cắt đứt vòng đời của sâu bệnh.

Câu 4: Quan sát một ruộng lúa, thấy lá lúa bị cuốn tròn lại, bên trong có sâu non đang cắn phá. Đây là dấu hiệu của nhóm nguyên nhân nào?

A. Sâu hại (Côn trùng)

B. Bệnh hại do Virus 

C. Bệnh hại do Vi khuẩn 

D. Bệnh sinh lý do thiếu chất

Câu 5: Trong trường hợp nào người nông dân nên ưu tiên sử dụng biện pháp Hóa học thay vì các biện pháp khác?

A. Sử dụng định kỳ hàng tuần để phòng ngừa trước.

B. Khi mới phát hiện một vài con sâu non trên lá.

C. Khi dịch sâu bệnh bùng phát mạnh, có nguy cơ gây mất trắng mùa màng.

D. Khi chuẩn bị thu hoạch nông sản.

BÁO CÁO THỰC HIỆN NHIỆM VỤ

- Tên học sinh:……………………………………………… Lớp: ………………

- Tên ứng dụng đã sử dụng:………………………………………………………..

- Ảnh chụp màn hình kết quả chẩn đoán bệnh:……………………………………

- Nhận xét về tính tiện ích của giải pháp công nghệ này:…………………………