Giáo án NLS và AI Công dân 8 Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu

Giáo án NLS và AI Giáo dục công dân 8 Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Công dân 8 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/…

BÀI 8: LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

  • Nhận biết được sự cần thiết phải thiết lập kế hoạch chi tiêu.

  • Nêu được cách lập kế hoạch chi tiêu.

  • Lập được kế hoạch chi tiêu và tạo thói quen chi tiêu hợp lí.

  • Giúp đỡ bạn bè, người thân lập kế hoạch chi tiêu hợp lí.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

  • Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.

  • Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.

  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng: 

  • Năng lực phát triển bản thân: Lập được kế hoạch chi tiêu cá nhân phù hợp theo hướng dẫn; Thực hiện được kế hoạch chi tiêu đã đề ra.

  • Năng lực điều chỉnh hành vi: Nhận biết được sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu; Nêu được cách lập kế hoạch chi tiêu; Tự điều chỉnh, tạo được thói quen chi tiêu hợp lí. 

  • Năng lực tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội: Nhận biết được một số hiện tượng, vấn đề của đời sống xã hội về lập kế hoạch chi tiêu; Bước đầu biết cách thu tập, xử lí thông tin, tìm hiểu một số hiện tượng, sự kiện, tình huống về lập kế hoạch chi tiêu; Vận dụng các kiến thức đã học để phân tích, đánh giá, xử lí tình huống trong thực tiễn cuộc sống về lập kế hoạch chi tiêu.

Năng lực số (NLS):

  • [1.1.TC2b]: Tìm kiếm và chọn lọc được các ứng dụng (App) quản lý chi tiêu phù hợp trên kho ứng dụng (App Store/Google Play).

  • [5.2.TC2b]: Sử dụng được phần mềm bảng tính (Excel/Google Sheets) hoặc ứng dụng quản lý chi tiêu để lập bảng kế hoạch và theo dõi thu chi.

  • [5.2.TC2a]: Xác định được nhu cầu tài chính cá nhân và lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp để tối ưu hóa việc tiết kiệm.

Năng lực AI:

  • 8.A2.1: Nguy cơ bị hệ thống AI theo dõi, thao túng (HS giải thích được việc một số hệ thống, dịch vụ thương mại điện tử hoặc mạng xã hội sử dụng AI để thu thập, phân tích dữ liệu thói quen chi tiêu, lịch sử tra cứu của người dùng nhằm kiểm soát hành vi và thao túng quyết định chi tiêu của con người; từ đó nhận thức được sự cần thiết phải lập kế hoạch tài chính để làm chủ bản thân ở Hoạt động 1).

  • 8.A3.3: Trách nhiệm giải trình (HS thực hiện trách nhiệm giải trình khi sử dụng AI trong học tập; thể hiện qua việc chủ động ghi chú khai báo trung thực, rõ ràng tên công cụ AI đã dùng và phạm vi hỗ trợ của công nghệ khi nhờ AI gợi ý công thức tính toán hoặc gợi ý phân chia tỷ lệ ngân sách trên file Excel/Google Sheets; tự chịu trách nhiệm rà soát tính logic và chính xác của bảng tính trước khi hoàn thiện sản phẩm ở Hoạt động 2). 

3. Phẩm chất

  • Có trách nhiệm khi lập và thực hiện kế hoạch chi tiêu.

  • Giúp đỡ bạn bè, người thân lập kế hoạch chi tiêu hợp lí.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC

1. Đối với giáo viên

  • KHBD, SGK, SGV, SBT Giáo dục công dân 8.

  • Giấy A4, Phiếu học tập.

  • Tranh ảnh, clip, mẩu chuyện, tục ngữ, ca dao về lập kế hoạch chi tiêu.

  • Đồ dùng đơn giản để sắm vai.

  • Máy tính, máy chiếu, bài giảng powerpoint,... (nếu có).

  • Ứng dụng quản lý chi tiêu (ví dụ: MISA MoneyKeeper, Money Lover - bản miễn phí).

  • Mẫu bảng tính (Excel/Google Sheets) lập sẵn công thức cơ bản.

  • Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

  • Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/Azota/website kenhhoctap.edu.vn 

2. Đối với học sinh

  • SGK Giáo dục công dân 8.

  • Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.

  • Điện thoại thông minh/Máy tính bảng/Laptop kết nối Internet (nếu điều kiện cho phép).

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Khai thác vốn sống, trải nghiệm của HS, tạo hứng thú và những hiểu biết ban đầu của HS về chủ đề lập kế hoạch chi tiêu.

b. Nội dung: 

- GV tổ chức cho HS tham gia trò chơi “Giải bài toán thu chi”.

- GV dẫn dắt HS vào bài học.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về cách lập kế hoạch chi tiêu.

d.Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Giải bài toán thu chi” với nội dung:

Giả sử mẹ đưa cho em 150.000 đồng để mua thức ăn cho cả nhà dùng trong một ngày. Em hãy nêu phương án thực hiện nhiệm vụ này và giải thích vì sao em chọn như vậy ?

- [5.2.TC2b] GV khuyến khích HS sử dụng ứng dụng ghi chú hoặc máy tính (Calculator) trên điện thoại để tính toán nhanh phương án chi tiêu thay vì tính nhẩm

- GV tiếp tục yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Theo em, vì sao phải tính toán như vậy?

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe nội dung trò chơi, vận dụng hiểu biết thực tế, suy nghĩ và lập kế hoạch chi tiêu hợp lí.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trình bày phương án chi tiêu của mình với điều kiện không trùng với đáp án của bạn chơi trước (không nói đến số người ăn trong gia đình):

+ Phương án 1: 

  • Rau = 10.000 đ

  • Thịt lợn = 0,5 kg x 120.000 đ/kg = 60.000 đ

  • Cá = 1 kg x 50.000 đ/kg= 50.000 đ

  • Trái cây = 30.000 đ

=> Tổng cộng mua hết 150.000 đ

+ Phương án 2:

  • Rau = 16.000 đ

  • Thịt bò = 0,2 kg x 240.000 đ/kg = 48.000 đ

  • Đậu phụ = 20.000 đ

  • Thịt lợn = 0,3 kg x 120.000 đ/kg = 36.000 đ

  • Trái cây = 30.000 đ

=> Tổng cộng 150.000 đ

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và mời cả lớp bình chọn từng phương án. HS nào có phương án được các bạn trong lớp giơ tay bình chọn nhiều nhất thì là người thắng cuộc.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Trong cuộc sống, chúng ta luôn phải tính toán chi tiêu sao cho hợp lí, phù hợp với thu nhập, thực hiện được tiết kiệm để tổ chức cuộc sống của bản thân, gia đình ổn định và phát triển.

Để tìm hiểu rõ hơn về đề này, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhận biết được sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu.

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS đọc thông tin trong SGK tr.48 và trả lời câu hỏi.

- GV cùng HS rút ra kết luận về sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu và chuẩn kiến thức của GV. 

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV mời 1 HS đọc thông tin SGK tr.48.

- GV hướng dẫn HS cả lớp thành 6 nhóm và yêu cầu các nhóm thực hiện nhiệm vụ:

+ Nhóm 1, 2: Đọc thông tin và trả lời câu hỏi a: Việc bạn Phương chi tiêu tùy tiện đã dẫn đến khó khăn gì trong cuộc sống? Nếu mẹ không đủ tiền để đưa thêm thì điều gì sẽ xảy ra?

+ Nhóm 3, 4: Đọc thông tin và trả lời câu hỏi b: Em hãy dự đoán những khó khăn có thể xảy ra nếu Phương tiếp tục chi tiêu như vậy?

+ Nhóm 5, 6: Đọc thông tin và trả lời câu hỏi c: Em hãy nêu lí do cần phải lập kế hoạch chi tiêu?

- GV tổng hợp các ý kiến trên bảng lớp.

- GV yêu cầu các nhóm sử dụng công cụ tìm kiếm (Google) để tìm thêm 01 câu chuyện thực tế hoặc số liệu thống kê về hậu quả của việc chi tiêu không kiểm soát (ví dụ: nợ nần ở giới trẻ) để minh họa cho câu trả lời.

- GV hướng dẫn HS nhận diện bẫy quảng cáo và hành vi thao túng quyết định mua sắm từ hệ thống AI khi tìm hiểu về nguyên nhân dẫn đến tình trạng chi tiêu mất kiểm soát của giới trẻ.

- GV đặt câu hỏi gợi mở sâu sắc và chỉ rõ thực tế công nghệ: Các sàn thương mại điện tử (như Shopee, TikTok Shop) và mạng xã hội hiện nay đều sử dụng thuật toán AI để âm thầm theo dõi vị trí, lịch sử tìm kiếm, thói quen xem video và sở thích cá nhân của học sinh.

- GV phân tích cách thức hoạt động của bẫy thao túng: Dựa trên dữ liệu thu thập, AI liên tục đẩy các quảng cáo cá nhân hóa đúng vào tâm lý, sở thích, đồng thời tung ra các thông báo giảm giá "giờ vàng" để kích thích cảm xúc, thúc đẩy người dùng "chốt đơn" bốc đồng ngoài kế hoạch tài chính ban đầu.

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận và trả lời hai vấn đề cốt lõi: Hành vi theo dõi, đề xuất của AI ảnh hưởng thế nào đến quyết định chi tiêu thực tế, và làm thế nào để chúng ta giữ vững lý trí, không bị công nghệ thao túng ví tiền?

- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm thảo luận trường hợp SGK và tra cứu Google.

- HS đại diện tra cứu tư liệu; các thành viên cùng thảo luận chỉ ra cơ chế hoạt động của thuật toán đề xuất AI; phân tích tác hại của việc bị động mua sắm theo gợi ý của máy dẫn đến thâm hụt tài chính; ghi nhận nhận thức tự chủ này trực tiếp vào cuối phiếu thảo luận nhóm.

- HS rút ra kết luận về sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu theo hướng dẫn của GV. 

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận:

+ Câu hỏi a: Việc chi tiêu tùy tiện của bạn Phương đã dẫn đến sinh hoạt của gia đình bạn bị đảo lộn: những thứ cần thiết như rau, cá, thịt,... bị thiếu và 5 ngày bạn đã chi tiêu hết tiền.

Nếu mẹ không có đủ tiền để đưa thêm thì sẽ bất ổn trong sinh hoạt gia đình, có thể vay mượn tiền để đi chợ.

+ Câu hỏi b: Nếu vẫn tiếp tục chi tiêu không có kế hoạch sẽ dẫn đến những vấn đề: nợ nhiều hơn, không đảm bảo sức khỏe cho các thành viên trong gia đình, không có khoản tiền dự phòng cho những lúc cần thiết, không tiết kiệm được tiền để đầu tư, mua sắm những vật dụng thiết yếu trong gia đình, đi du lịch, thực hiện những kế hoạch khác,...

+ Câu hỏi c: Lập kế hoạch chi tiêu giúp cân bằng tài chính, tránh những khoản chi không cần thiết, thực hiện được tiết kiệm, góp phần tạo dựng cuộc sống ổn định, ấm no và không ngừng phát triển.

- GV mời đại diện 1 – 2 HS rút ra kết luận về sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu.

- Các nhóm tra cứu thông tin.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

1. Tìm hiểu sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu

- Kế hoạch chi tiêu xác định các tài khoản chi tiêu dựa trên những nguồn lực hiện có để thực hiện những mục tiêu tài chính của cá nhân, gia đình.

- Lập kế hoạch chi tiêu giúp cân bằng được tài chính, tránh những khoản chi tiêu không cần thiết, thực hiện được tiết kiệm, góp phần tạo dựng cuộc sống ổn định, ấm no.

- HS ghi nhận tóm tắt nhận thức công nghệ vào cuối bài. Ví dụ của HS: "Nhóm nhận thấy nguyên nhân giới trẻ dễ nợ nần là do bị thuật toán AI của các app mua sắm theo dõi sở thích và liên tục đề xuất quảng cáo trúng tim đen. Để không bị thao túng quyết định chi tiêu, chúng em bắt buộc phải lập kế hoạch chi tiêu nghiêm túc, chỉ mua đồ có sẵn trong danh sách và chủ động tắt tính năng cá nhân hóa quảng cáo trên điện thoại."

[1.1.TC2b]: Tìm kiếm dữ liệu, thông tin trong môi trường số.

[8.A2.1]: HS giải thích được việc một số dịch vụ sử dụng AI thu thập, phân tích thói quen và sở thích trực tuyến để quảng cáo một chiều, kiểm soát hành vi và thao túng quyết định chi tiêu của người dùng; nhận thức rõ giá trị của kỉ luật tài chính để bảo vệ quyền tự chủ số của bản thân.

Hoạt động 2. Tìm hiểu cách lập kế hoạch chi tiêu

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được cách lập kế hoạch chi tiêu.

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS đọc các thông tin SGK tr.49, 50 và viết ra khổ giấy lớn các bước lập kế hoạch chi tiêu.

- GV cùng HS rút ra kết luận về các bước lập kế hoạch chi tiêu.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về các bước lập kế hoạch chi tiêu và chuẩn kiến thức của GV. 

d. Tổ chức thực hiện:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Công dân 8 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay