Giáo án NLS và AI Mĩ thuật 8 Bài 4: Thiết kế trang phục với hoa văn dân tộc thiểu số
Giáo án NLS và AI Mĩ thuật 8 Bài 4: Thiết kế trang phục với hoa văn dân tộc thiểu số được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Mĩ thuật 8 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 4: THIẾT KẾ TRANG PHỤC VỚI HOA VĂN DÂN TỘC THIỂU SỐ (2 TIẾT)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Nhận biết được tính tượng trưng, tính biểu tượng trong tạo hình hoa văn trên trang phục truyền thống của một số đồng bào dân tộc thiểu số.
- Hiểu và sử dụng được phương hướng chuyển động của nét trong tạo hình hoa văn và sử dụng trong trang trí sản phẩm mĩ thuật.
- Vận dụng được vẻ đẹp của hoa văn dân tộc thiểu số trong thiết kế trang phục.
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hoa văn dân tộc thiểu số trong trang trí sản phẩm mĩ thuật.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.
Năng lực riêng:
- Hiểu và sử dụng được phương hướng chuyển động của nét trong tạo hình hoa văn và sử dụng trong trang trí sản phẩm mĩ thuật.
- Vận dụng được vẻ đẹp của hoa văn dân tộc thiểu số trong thiết kế trang phục.
Năng lực số:
- 1.3.TC2a: Tổ chức, lưu trữ các tệp tư liệu số hoa văn cách điệu hệ thống thành các thư mục có cấu trúc trên thiết bị hoặc không gian đám mây cá nhân để phục vụ truy xuất thường xuyên.
- 2.1.TC2a: Thực hiện được các tương tác kĩ thuật số đa dạng và thường xuyên thông qua hệ thống học tập trực tuyến mạng để thảo luận nhóm về phương hướng chuyển động của nét trong tạo hình hoa văn.
- 2.4.TC2b: Lựa chọn các công cụ kĩ thuật số nâng cao để thực hiện quá trình hợp tác làm việc nhóm, cùng đồng sáng tạo giải pháp xây dựng bộ sưu tập thiết kế trang phục dân tộc.
- 5.2.TC2b: Chọn lựa và phối hợp nhuần nhuyễn các công cụ kĩ thuật số thông thường và giải pháp công nghệ thời trang chuyên ngành (như app Adobe Fresco / ibis Paint X) để giải quyết nhu cầu tạo dáng trang phục.
- 6.1.TC2b: Thực hiện được các thao tác cơ bản trên các công cụ AI.
Năng lực AI:
- 8.C1.1: Mô tả được ở mức đơn giản cách AI thực hiện chức năng cơ bản như “nhìn” (AI phân tích các đặc điểm về đường nét đối xứng, mảng khối kỉ hà và hòa sắc trong dữ liệu hình ảnh hoa văn thổ cẩm để gợi ý mẫu trang phục tương ứng).
- 8.A3.1: Phân biệt được vai trò của người dùng (học sinh – người làm chủ tư duy thẩm mĩ, đưa ra câu lệnh gợi ý, lựa chọn và hoàn thiện bản vẽ thời trang) và người phát triển hệ thống AI (huấn luyện thuật toán từ tập dữ liệu có sẵn) khi tương tác với công cụ AI hỗ trợ thiết kế.
3. Phẩm chất
- Cảm nhận được về đẹp của hoa văn dân tộc thiểu số.
- Góp phần hình thành sự hiểu biết và tình cảm đối với giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- KHBD, SGK, SBT, SGV Mĩ thuật 8.
- Một số hình ảnh, video clip về hoa văn trên trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.
- Một số bản thiết kế mẫu trang phục khai thác vẻ đẹp của hoa văn giúp HS quan sát trực tiếp.
- Một số SPMT khai thác vẻ đẹp của hoa văn trong thiết kế trang phục.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Máy tính kết nối Internet, màn hình tương tác thông minh/máy chiếu, bài giảng điện tử (PowerPoint/Canva), nền tảng trắc nghiệm (Quizizz/ Azota/ Kahoot), phần mềm Padlet, hệ thống Google Classroom, ứng dụng thiết kế thời trang đồ họa bẹt phẳng chuyên nghiệp Adobe Fresco hoặc ứng dụng mĩ thuật đa năng ibis Paint X phục vụ học sinh phác thảo cấu trúc mẫu trang phục kĩ thuật số.
- Ứng dụng nhạc số trực tuyến (Spotify/YouTube Music) phát danh sách nhạc dân gian cách tân, tiếng khèn, sáo Mèo, đàn tính không lời phối khí hiện đại, giúp khơi nguồn nguồn cảm hứng thiết kế thời trang đồ họa và sự tập trung sáng tạo khối của học sinh trong giờ thực hành.
2. Đối với học sinh
- SGK, SBT Mĩ thuật 8.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Gợi mở, kích thích HS mong muốn tìm hiểu về các nội dung mới, lí thú của bài học.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
- GV yêu cầu HS quan sát bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:
Em hãy quan sát hình ảnh dưới đây và trả lời câu hỏi:

+ Em hãy cho biết đây là hoa văn của dân tộc nào?
+ Cảm nhận của em về hoa văn và chi tiết trang trí của họa tiết trên?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi:
+ Hoa văn trong bức tranh là thổ cẩm, họa tiết của người Tây Bắc.
+ Gam màu chủ đạo như trắng, vàng, tím, đỏ, xanh lá cây. Tất cả những màu sắc này đều được tạo ra từ việc nhuộm lá cây rừng. Họa tiết trên vải thổ cẩm thường đối xứng nhau tượng trưng cho quan niệm về sự hòa hợp trường tồn của tự nhiên, quan niệm về vũ trụ, triết lý âm dương,..
- GV mời HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Hoa văn trang trí trên bộ trang phục dân tộc là sản phẩm vật chất của lao động, đồng thời cũng là sản phẩm văn hóa, là biểu hiện sinh động của kỹ thuật thủ công gắn liền với khả năng thẩm mỹ. Mỗi dân tộc có cách tạo hình trang trí và sử dụng trang phục theo những đặc điểm văn hóa riêng của mình, độc đáo, tinh tế, giàu bản sắc và ẩn chứa những thông điệp nhân văn sâu sắc. Để tìm hiểu rõ hơn, chúng ta cùng đến với bài hôm nay – Bài 4: Thiết kế trang phục với hoa văn dân tộc thiểu số.
Năng lực số:
[2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).]
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Quan sát
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Biết đến hoa văn trên trang phục của một số đồng bào dân tộc thiểu số.
- Thông qua phân tích một số mẫu hoa văn, HS biết được hoa văn có tính biểu tượng
và tượng trưng và hiểu về phương hướng chuyển động của nét trong tạo hình hoa văn.
b. Nội dung:
- HS tìm hiểu về tạo hình hoa văn trên trang phục.
- HS tìm hiểu về yêu tổ biểu tượng, tượng trưng, phương hướng chuyển động của nét trong tạo hình hoa văn.
c. Sản phẩm: Có kiến thức ban đầu về nét độc đáo trong tạo hình hoa văn trên trang phục truyền thống.
d.Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Nhiệm vụ 1: Tạo hình hoa văn được cách điệu từ con vật mang tính biểu tượng Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV hướng dẫn HS quan sát 2 mẫu hoa văn cách điệu con trâu và con khỉ, từ mẫu hoa trên vải sang phần vẽ lại bằng nét và trả lời câu hỏi SGK tr.17:
+ Quan sát và trình bày về:
+ Em thích cách tạo hình hoa văn nào? - GV hướng dẫn nhóm HS dùng thiết bị thông minh tiến hành phân loại thông tin ảnh hoa văn cách điệu và thiết lập lưu trữ khoa học thành các thư mục có trật tự cấu trúc trên Google Drive lớp học phục vụ việc truy xuất lâu dài. - GV cho HS tìm hiểu khái niệm “tính biểu tượng” và gợi mở để giải mã văn hoá, mỗi biểu tượng của một số đồng bào dân tộc theo quan điểm về con người, thế giới riêng : + Con trâu: tượng trưng cho sức mạnh, sự bền bỉ, siêng năng, cần cù, có vị trí, vai trò quan trọng đối với đời sống nông nghiệp nói riêng và nền văn hoá Việt nói chung. + Con hổ: tượng trưng cho sức mạnh, tinh thần kiên cường, không chịu khuất phục trước những gian nan, thử thách của cuộc sống. + Chim Lạc: tượng trưng cho khát vọng chinh phục, ước mơ vượt không gian bất chấp giông tố, thách thức. + Phượng hoàng đất: mang vẻ đẹp quyền năng, thể hiện cuộc sống tự do tự tại, không bị gò bó. +… - GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về tạo hình hoa văn được cách điệu từ con vật mang tính biểu tượng. Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi. - GV quan sát việc tham gia hoạt động thảo luận của của các nhóm, hướng dẫn, hỗ trợ (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện HS trình bày kết quả thảo luận. - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và hoàn chỉnh câu trả lời của HS. - GV trình chiếu cho HS quan sát thêm hình ảnh vềmột số biểu tượng của đồng bào các dân tộc:
Hình tượng con hổ ở nhà GươI của đồng bào Cơ Tu
Chim Lạc trên trống đồng của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên - GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo. | 1. Quan sát a. Tạo hình hoa văn được cách điệu từ con vật mang tính biểu tượng Mỗi biểu tượng con vật trong những tác phẩm nghệ thuật đều mang một ý nghĩa, quan điểm riêng, độc đáo về con người, thế giới riêng của một số đồng bào dân tộc. | 1.3.TC2a: HS thực hiện thành thạo thao tác tổ chức, phân loại và lưu trữ có cấu trúc các tệp ảnh hoa văn cách điệu dân tộc trên thiết bị thông minh hoặc tài nguyên đám mây để dễ dàng truy xuất phục vụ học tập. |
Nhiệm vụ 2: Tạo hình hoa văn được cách điệu từ hình học mang tính tượng trưng Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS quan sát 3 mẫu hoa văn, từ mẫu họa trên vải sang phần vẽ lại bằng nét trong SGK tr.18:
- GV cho HS tìm hiểu khái niệm “tính tượng trưng” và gợi mở một số cách để tạo hình hoa văn, sử dụng các yếu tố nguyên lí và tạo hình đã học. - GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về tạo hình hoa văn được cách điệu từ hình học mang tính tượng trưng. Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc yêu cầu, tiến hành nhiệm vụ. - GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời 1 – 2 HS trình bày kết quả thảo luận. - GV mời HS nêu tạo hình hoa văn được cách điệu từ hình học mang tính tượng trưng. - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận. - GV chuyển sang hoạt động mới. | b. Tạo hình hoa văn được cách điệu từ hình học mang tính tượng trưng - Hoa văn truyền thống ở trang phục của dân tộc thiểu số Việt Nam thường vận dụng nét, tổ hợp nét và hình kỉ hà phối hợp thành các mô típ trang trí sinh động. - Mô típ trang trí trên trang phục của dân tộc thiểu số ở Việt Nam thường sáng tạo theo các nguyên lí cân bằng và nhịp điệu, tạo nên các xu hướng chuyển động trong mỗi sản phẩm cụ thể. |
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Hoạt động 2: Thể hiện
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Tìm hiểu cách thiết kế mẫu trang phục có trang trí hoa văn.
- Củng cố thêm cách thức trong thiết kế mẫu trang phục.
b. Nội dung:
- HS học cách sử dụng hoa văn trong thiết kế một bộ trang phục.
- Thiết kế một bộ trang phục có sử dụng vẻ đẹp hoa văn của đồng bào dân tộc.
c. Sản phẩm: Bản vẽ thiết kế mẫu trang phục có sử dụng hoa văn để trang trí.
d. Tổ chức thực hiện:



