Giáo án NLS và AI Tin học 8 Bài 15: Gỡ lỗi

Giáo án NLS và AI Tin học 8 Bài 15: Gỡ lỗi được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Tin học 8 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 15: GỠ LỖI

I. MỤC TIÊU

1. Mục tiêu

Sau bài học này, HS sẽ:

  • Chạy thử, tìm lỗi và sửa được lỗi cho chương trình.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

  • Giao tiếp và hợp tác: Sử dụng ngôn ngữ tin học kết hợp với ngôn ngữ thông thường để biểu đạt, giải thích các nội dung tin học; trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học tập.

  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng dụng vào thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.

  • Tự chủ, tự học: Chủ động trong việc tìm hiểu kiến thức và hoàn thành bài tập.

Năng lực riêng: 

  • Phát triển năng lực tự học thông qua việc phát hiện và sửa lỗi trên sản phẩm do mình tạo ra.

  • Phát triển năng lực tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính.

  • Phát triển năng lực hợp tác, trao đổi kinh nghiệm nhằm hoàn thiện sản phẩm.

Năng lực số:

  • 5.1.TC2a: Thực hiện quy trình kiểm thử (Testing) có hệ thống để phát hiện lỗi, phân loại lỗi.

  • 5.1.TC2b: Áp dụng giải pháp khắc phục chính xác lỗi chương trình.

  • 5.2.TC2b: Sử dụng thành thạo các công cụ hỗ trợ gỡ lỗi trong môi trường lập trình (như chế độ hiển thị biến, chèn lệnh đợi/debug) để theo dõi luồng dữ liệu.

  • 6.2.TC2a: HS sử dụng công cụ AI trong học tập.

  • 6.1.TC2a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.

  • 2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

  • 1.1.TC2a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV

Năng lực AI:

  • 8.A1.2: Rủi ro khi lạm dụng AI (HS những rủi ro của việc lạm dụng các công cụ AI tạo sinh, liên hệ với nguy cơ suy giảm tư duy phản biện, kĩ năng sáng tạo (chủ động tự rèn luyện tư duy phản biện, kĩ năng phân tích lỗi cú pháp/lỗi logic và thực hiện gỡ lỗi bằng tư duy cá nhân, không phụ thuộc thụ động vào việc nhờ AI sửa lỗi hoàn toàn hộ)).

  • 8.A3.3: Trách nhiệm giải trình (HS nêu được những việc thể hiện trách nhiệm giải trình khi sử dụng AI trong học tập và tạo sản phẩm (khai báo minh bạch việc việc sử dụng Chatbot AI hỗ trợ tìm kiếm, giải thích các lỗi trong chương trình Scratch; kiểm tra tính chính xác của các giải pháp sửa lỗi do AI gợi ý trước khi áp dụng)).

  • 8.B2.1: Phòng tránh rủi ro dữ liệu (HS trình bày được một số việc làm, cách thức đơn giản để bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng bản quyền và phòng tránh, giảm thiểu rủi ro khi sử dụng, phát triển AI trong các dự án học tập (tôn trọng bản quyền tài nguyên chương trình mẫu Scratch, lưu trữ tệp chương trình gỡ lỗi .sb3 đúng quy chuẩn và thực hiện khai báo minh bạch vai trò của công cụ AI hỗ trợ trong quá trình gỡ lỗi)).

3. Phẩm chất

  • Rèn luyện ý thức trách nhiệm đối với sản phẩm do mình tạo ra, đảm bảo chương trình thực hiện tốt nhất khi giới thiệu với tập thể.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với GV

  • KHBD, SGK, SBT Tin học 8, bài giảng điện tử, máy chiếu. 

  • Phòng thực hành máy tính cài đặt phần mềm Scratch hoặc kết nối Internet để dùng phần mềm Scratch trực tuyến. 

  • Chương trình gốc (chưa sửa lỗi) của trò chơi Đoán số, có hiển thị số lần đoán, được cho trong Hình 15.1. Chương trình gốc (chưa sửa lỗi) của trò chơi Đoán số với yêu cầu người chơi không được đoán quá 7 lần, được cho trong Hình 15.4 trong SGK.

  • Học liệu số & Công cụ AI:

  • Bộ câu hỏi trắc nghiệm trên phần mềm Quizizz/website kenhhoctap.edu.vn.

  • Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

  • Công cụ Chatbot AI (ChatGPT/Gemini).

2. Đối với HS

  • SGK, SBT Tin học 8. 

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Dẫn dắt HS từ tình huống tự nhiên trong quá trình tạo sản phẩm đến yêu cầu của bài học, qua đó HS nhận ra rằng chạy thử, tìm lỗi và sửa lỗi cho chương trình là một khâu của công việc lập chương trình cho máy tính.

b. Nội dung: GV nêu vấn đề, HS đọc thông tin, thảo luận nhóm trong thời gian 5 phút và trình bày trước lớp. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS sau khi thảo luận nhóm, câu trả lời hướng tới việc để HS hiểu rõ ngữ cảnh của bài toán thực tế, không đánh giá đúng sai.

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi.

- GV đưa ra tình huống:

An:    Chúng ta đã tạo ra một chương trình máy tính trong Bài 14 và thế là tớ đã biết lập trình.

Khoa: Chưa xong đâu, chúng ta cần phải thực hiện một việc nữa, đó là gỡ lỗi.

An:    Gỡ lỗi là làm những gì? Bạn hãy hướng dẫn cụ thể hơn cho tớ nhé.

- GV đặt câu hỏi: Em hãy giúp Khoa trả lời câu hỏi của bạn An.

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận và trình bày câu trả lời của mình.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.

- Các nhóm HS đọc tình huống và tiếp nhận yêu cầu.

- Các nhóm thảo luận.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trả lời các câu hỏi của GV: Gỡ lỗi bao gồm chạy thử, tìm lỗi và sửa được lỗi cho chương trình.

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

[6.1.TC2a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.

2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

1.1.TC2a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.]

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Trong thực tế, khi chạy chương trình có thể sẽ gặp một số lỗi không mong muốn, vì vậy gỡ lỗi là bước làm quan trọng trong quá trình tạo chương trình? Vậy làm thế nào để phát hiện hiện lỗi và sửa lỗi? Để trả lời cho câu hỏi này, chúng ta cùng đi tìm hiểu bài học hôm nay – Bài 15: Gỡ lỗi.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Kiểm thử và phân loại lỗi

a. Mục tiêu: 

- HS chạy thử và phát hiện tình huống chương trình máy tính thực hiện không đúng với kịch bản.

- HS làm quen được với khái niệm kiểm thử.

- HS phân biệt được lỗi cú pháp và lỗi lôgic.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK mục 1, quan sát Hình 15.1 trang 86 - 87 và thực hiện nhiệm vụ được giao.

c. Sản phẩm học tập: Kiểm thử và phân loại lỗi.

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành các nhóm (3 - 4 HS). 

- GV dẫn dắt HS vào Hoạt động 1 tr.86 SGK:

Trong trò chơi Đoán số ở Bài 14, ai đoán đúng số bí mật với ít lần đoán hơn sẽ là người thắng cuộc. Ở chương trình trong Hình 15.1, biến số lần đoán được bổ sung để đếm số lần người chơi đoán và thông báo giá trị này khi người chơi đoán đúng số bí mật.

Trước khi chia sẻ trò chơi của minh, em quyết định kiểm tra xem trò chơi có hoạt động tốt không. Hãy cho biết kết quả của việc kiểm tra đó bằng cách mô tả tình huống chương trình chạy không đúng kịch bản (nếu có).

BÀI 15: GỠ LỖI

- Các nhóm HS thảo luận về tình huống chương trình thực hiện không đúng với kịch bản.

- GV lưu ý HS chỉ phát hiện lỗi (nếu có) và mô tả tình huống gây ra lỗi, càng cụ thể càng tốt, không yêu cầu sửa lỗi.

- GV yêu cầu HS: Sử dụng AI tìm hiểu khái niệm kiểm thử và lỗi trong lập trình.

- GV đặt câu hỏi Hoạt động 2 tr.86 SGK, yêu cầu cá nhân HS trả lời:

Em hãy cho biết, chương trình đã cho trong Hình 15.1 không hoạt động được hay nó có hoạt động nhưng đã thực hiện không đúng với kịch bản.

- GV tiếp tục yêu cầu HS: Sử dụng AI tìm hiểu hai loại lỗi trong chương trình. 

- GV yêu cầu HS đọc và ghi nhớ kiến thức trong phần ghi nhớ.

- GV cho HS đọc và trả lời nhanh Câu hỏi SGK trang 87 để củng cố kiến thức:

Chọn phát biểu đúng nhất về hoạt động gỡ lỗi.

A. Gỡ lỗi là phát hiện và loại bỏ lỗi. Trong lập trình, không nhất thiết phải gỡ lỗi.

B. Gỡ lỗi là chạy thử chương trình để phát hiện lỗi. Trong lập trình, không nhất thiết phải gỡ lỗi.

C. Gỡ lỗi là chạy thử chương trình để phát hiện lỗi. Gỡ lỗi là một phần quan trọng của lập trình.

D. Gỡ lỗi là phát hiện và loại bỏ lỗi. Gỡ lội là một phần quan trọng của lập trình.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Nhóm HS thảo luận tình huống chương trình thực hiện không đúng với kịch bản.

- HS sử dụng AI tìm hiểu kiến thức.

- Cá nhân HS trả lời câu hỏi Hoạt động 2  tr.86 SGK.

- HS đọc thông tin mục 1 SGK và trả lời câu hỏi.

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Nhóm HS trình bày kết quả thảo luận Hoạt động 1 tr.86 SGK.

- Cá nhân HS trả lời câu hỏi Hoạt động 2  tr.86 SGK.

- HS đọc kết quả từ AI, đối chiếu với SGK và rút ra kết luận.

- HS trình bày khái niệm kiểm thử, phân loại lỗi trong khi chương trình máy tính.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

1. Kiểm thử và phân loại lỗi

- Hoạt động 1:

Câu trả lời dự kiến:

Chương trình không hiển thị đúng số lần đoán. Cụ thể là giá trị hiển thị luôn kém số lần đoán thực tế 1 đơn vị.

- Hoạt động 2:

Chương trình chạy được nhưng số lần đoán được hiển thị kém số lần đoán thực tế 1 đơn vị.

- Hoạt động đọc: 

a) Kiểm thử

+ Việc chạy thử chương trình để kiểm tra (còn gọi là kiểm thử) nhằm phát hiện những tình huống bất thường (lỗi) khi thực hiện chương trình.

+ Các lỗi cần được loại bỏ trước khi chương trình được coi là sản phẩm hoàn chỉnh và có thể chia sẻ với người khác.

→ Cần phải chạy thử chương trình để phát hiện và loại bỏ lỗi.

b) Phân loại lỗi

- Lỗi cú pháp là lỗi viết câu lệnh sai quy tắc, làm cho chương trình không hoạt động.

- Lỗi lôgic là lỗi câu lệnh, tuy được viết đúng quy tắc nhưng thực hiện sai so với kịch bản.

- Hoạt động củng cố kiến thức:

Đáp án D. 

- 5.1.TC2a: Chủ động chạy thử chương trình với các kịch bản sử dụng thực tế để quan sát hành vi của máy tính, đối chiếu kết quả đầu ra với kết quả mong đợi để phát hiện sự sai lệch và phân loại chính xác đó là Lỗi cú pháp hay Lỗi logic.

- 6.2.TC2a: Sử dụng công cụ AI tìm hiểu khái niệm kiểm thử và lỗi trong lập trình.

- 8.A1.2: HS phát triển tư duy phản biện và năng lực phân tích khi chủ động tự nhận diện và phân biệt các loại lỗi (lỗi cú pháp và lỗi logic) trong chương trình, không phụ thuộc thụ động vào việc nhờ AI phát hiện hộ.

- 8.A3.3: HS sử dụng Chatbot AI để tra cứu ví dụ về lỗi logic; thực hiện trách nhiệm giải trình bằng cách kiểm chứng lại thông tin AI cung cấp với bài học SGK.

Hoạt động 2: Phát hiện lỗi và sửa lỗi lôgic

a. Mục tiêu: 

- HS phán đoán được nguyên nhân gây ra lỗi lôgic và tìm phương án sửa lỗi đó.

- HS mô tả được hai phương pháp phát hiện lỗi: 1) Dựa vào tư duy lôgic về thứ tự thực hiện các câu lệnh để phát hiện lỗi; 2) Dựa vào thực nghiệm, phát hiện lỗi bằng cách loại trừ những phần chương trình chạy đúng.

- HS sửa được một lỗi cụ thể khi đã biết vị trí và nguyên nhân gây ra lỗi.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK trang 87 - 89, quan sát Hình 15.2 - 15.3 và thực hiện nhiệm vụ.

c. Sản phẩm học tập: Phát hiện lỗi và sửa lỗi lôgic.

d. Tổ chức hoạt động:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Tin học 8 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay