Giáo án tích hợp AI Địa lí 12 Bài 7: Dân số Việt Nam

BÀI 7: DÂN SỐ VIỆT NAM

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Đặc điểm dân số

• Quy mô và gia tăng dân số: Việt Nam là nước đông dân. Quy mô dân số nước ta lớn nhưng hiện nay có xu hướng tăng chậm lại, tỉ lệ tăng dân số giảm dần.
• Cơ cấu dân số:
  • Theo giới tính: Khá cân bằng, tuy nhiên đang đối mặt với tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (năm 2024, cứ 100 bé gái tương ứng có 111,4 bé trai).
  • Theo tuổi: Tuổi thọ tăng khiến cơ cấu dân số biến đổi nhanh theo hướng già hoá dân số, dù vẫn đang trong thời kì cơ cấu dân số vàng.
  • Theo dân tộc: Quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em, trong đó dân tộc Kinh chiếm khoảng 85% tổng số dân.
  • Theo trình độ học vấn: Trình độ học vấn được nâng cao rõ rệt.
• Phân bố dân cư: Mật độ dân số nước ta cao (năm 2024 là 306 người trên một ki-lô-mét vuông). Dân cư phân bố không đều, tập trung chủ yếu ở nông thôn (chiếm 61,5% năm 2024) và có sự chênh lệch lớn giữa các vùng (Đồng bằng sông Hồng cao nhất, Trung du và miền núi phía Bắc thấp nhất).

2. Thế mạnh và hạn chế về dân số

• Thế mạnh: Dân số đông tạo ra thị trường tiêu thụ lớn, nguồn lao động dồi dào, thu hút đầu tư nước ngoài. Cơ cấu dân số vàng và mức sinh thấp giúp nâng cao chất lượng cuộc sống dân cư.
• Hạn chế: Quy mô dân số lớn gây thách thức về an ninh lương thực, năng lượng, giải quyết việc làm, giáo dục và y tế. Tỉ lệ người cao tuổi tăng làm tăng chi phí an sinh xã hội; phân bố dân cư chênh lệch gây thiếu hụt lao động cục bộ ở các vùng miền núi.

3. Chiến lược dân số Việt Nam đến năm 2030

• Mục tiêu: Duy trì vững chắc mức sinh thay thế (bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có 2,1 con); đưa tỉ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; nâng cao chất lượng dân số và chủ động thích ứng với già hoá dân số.
• Giải pháp: Hoàn thiện chính sách pháp luật về dân số; đẩy mạnh giáo dục, truyền thông; phát triển mạng lưới dịch vụ nâng cao chất lượng dân số (tư vấn khám sức khoẻ trước hôn nhân, tầm soát trước sinh).

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Việt Nam là một quốc gia đông dân, quy mô dân số tiếp tục tăng nhưng tốc độ gia tăng tự nhiên đã có sự kìm hãm rõ rệt.
2. Chỉ số mất cân bằng giới tính khi sinh cao và xu hướng già hóa dân số nhanh đang là những thách thức nhân khẩu học lớn nhất hiện nay.
3. Mật độ dân số nước ta thuộc nhóm cao trên thế giới, nhưng phân bố dòng cư có sự bất bình đẳng gay gắt giữa đồng bằng và miền núi.
4. Quy mô lao động dồi dào là động lực thu hút đầu tư phát triển kinh tế, nhưng cũng đặt áp lực đè nặng lên hạ tầng y tế, giáo dục và việc làm.
5. Trọng tâm của Chiến lược dân số quốc gia đến năm 2030 là duy trì mức sinh thay thế kết hợp đồng bộ với việc nâng cao chất lượng dân số.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề giới thiệu
  • Tiêu đề: BÀI 7: DÂN SỐ VIỆT NAM
  • Nội dung chính: Địa lí lớp 12 (Bộ sách Kết nối tri thức). Khái quát mục tiêu bài học về quy mô, cơ cấu, đặc điểm phân bố dân cư và chiến lược dân số quốc gia.
• Slide 2: Quy mô và Gia tăng dân số
  • Tiêu đề: I. Đặc điểm dân số - 1. Quy mô và biến động
  • Nội dung chính: Việt Nam là quốc gia đông dân trên thế giới; Phân tích xu hướng quy mô dân số tiếp tục tăng nhưng tốc độ gia tăng có dấu hiệu chậm lại.
• Slide 3: Cơ cấu dân số nước ta hiện nay
  • Tiêu đề: I. Đặc điểm dân số - 2. Cơ cấu dân số
  • Nội dung chính: Cơ cấu dân số theo giới tính (thực trạng mất cân bằng giới tính khi sinh); Cơ cấu theo tuổi (giai đoạn dân số vàng song hành với xu hướng già hóa nhanh).
• Slide 4: Thực trạng Phân bố dân cư
  • Tiêu đề: I. Đặc điểm dân số - 3. Phân bố dân cư
  • Nội dung chính: Mật độ dân số trung bình cao (306 người trên một ki-lô-mét vuông); Sự phân bố không đồng đều giữa thành thị - nông thôn và giữa đồng bằng - đồi núi.
• Slide 5: Thế mạnh và Hạn chế từ áp lực dân số
  • Tiêu đề: II. Tác động của đặc điểm dân số đến phát triển kinh tế
  • Nội dung chính: Thế mạnh: Thị trường tiêu thụ rộng lớn, lao động dồi dào; Hạn chế: Áp lực giải quyết việc làm, gánh nặng an sinh xã hội cho người cao tuổi, thiếu hụt lao động vùng cao.
• Slide 6: Chiến lược dân số Việt Nam đến năm 2030
  • Tiêu đề: III. Định hướng và Chiến lược dân số quốc gia
  • Nội dung chính: Mục tiêu duy trì mức sinh thay thế (2,1 con) và nâng cao chất lượng thể chất, trí tuệ; Các giải pháp đồng bộ và dấu mốc thông qua Luật Dân số.
• Slide 7: Hướng dẫn Luyện tập và Thực hành
  • Tiêu đề: IV. Luyện tập và Vận dụng
  • Nội dung chính: Hệ thống hóa kiến thức qua tháp dân số; Hướng dẫn học sinh kỹ năng vẽ biểu đồ cơ cấu dân số theo nhóm tuổi và liên hệ thực tế nhân khẩu học tại địa phương.