Vị trí địa lí: Nằm ở bán đảo Đông Dương, gần trung tâm Đông Nam Á. Lãnh thổ đất liền giới hạn từ 2323'B đến 834'B; trên vùng biển kéo dài đến vĩ độ 650'B.
Phạm vi lãnh thổ: Là một khối thống nhất và toàn vẹn.
- Vùng đất: Diện tích đất liền và hải đảo hơn 331 nghìn km² (bao gồm quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa). Nước ta có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh (28 tỉnh và 06 thành phố).
- Vùng biển: Diện tích khoảng 1 triệu km² trên Biển Đông, cấu thành từ 5 bộ phận theo Luật Biển 2012: Nội thuỷ, lãnh hải (rộng 12 hải lí - ranh giới ngoài là biên giới quốc gia trên biển), vùng tiếp giáp lãnh hải (rộng 12 hải lí), vùng đặc quyền kinh tế (rộng 200 hải lí tính từ đường cơ sở) và thềm lục địa.
- Vùng trời: Khoảng không gian bao trùm lên lãnh thổ.
Ví dụ tiêu biểu: Đường ranh giới ngoài của lãnh hải nước ta đóng vai trò như đường biên giới quốc gia trên đất liền nhưng được xác lập trên môi trường biển.

2. Ảnh hưởng của vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ

Đối với tự nhiên:
- Quy định tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của thiên nhiên, hệ sinh thái rừng nhiệt đới gió mùa phát triển trên đất feralit.
- Phần đất liền hẹp ngang sát Biển Đông dồi dào nguồn ẩm khiến thiên nhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển, các hệ sinh thái rừng thường xanh chiếm ưu thế.
- Tài nguyên khoáng sản đa dạng, phong phú do nằm ở nơi giao nhau của các vành đai sinh khoáng lớn.
- Sinh vật phong phú nhờ là nơi hội tụ của nhiều luồng di cư sinh vật.
- Gây ra sự phân hoá đa dạng của tự nhiên (theo Bắc - Nam, Đông - Tây, đồng bằng - miền núi).
- Khiến nước ta chịu nhiều thiên tai như bão, áp thấp nhiệt đới, lũ, ngập lụt, hạn hán.
Đối với kinh tế – xã hội và quốc phòng, an ninh:
- Kinh tế: Nằm trên ngã tư đường hàng hải và hàng không huyết mạch, tạo điều kiện thuận lợi giao lưu thương mại, thu hút đầu tư, trở thành cửa ngõ thông ra biển của một số quốc gia trong khu vực.
- Xã hội: Có nhiều nét tương đồng về lịch sử, văn hóa với các nước Đông Nam Á, tạo điều kiện sống hòa bình, hợp tác hữu nghị.
- Quốc phòng, an ninh: Có vị trí địa chính trị đặc biệt quan trọng và nhạy cảm tại Biển Đông, yêu cầu luôn phải đề cao việc bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
Ví dụ tiêu biểu: Do có vị trí tiếp giáp luồng sinh vật từ Trung Quốc xuống, từ Ấn Độ - Mi-an-ma sang, từ Ma-lai-xi-a lên đã làm cho nước ta có nguồn động - thực vật thuộc top phong phú nhất khu vực.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Vị trí địa lí quy định đặc trưng cốt lõi của thiên nhiên Việt Nam là nhiệt đới ẩm gió mùa sâu sắc, khác biệt với các nước cùng vĩ độ ở Bắc Phi hay Tây Á.
Lãnh thổ toàn vẹn của nước ta là sự kết hợp chặt chẽ giữa hơn 331 nghìn km² vùng đất với khoảng 1 triệu km² vùng biển và khoảng không gian vùng trời bao bọc.
Vùng biển quốc gia được phân định chặt chẽ thành 5 bộ phận dựa theo Luật Biển Việt Nam 2012, bảo đảm đầy đủ chủ quyền và quyền chủ quyền kinh tế.
Nước ta có cơ cấu hành chính mới gồm 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh (28 tỉnh và 06 thành phố trực thuộc Trung ương).
Vị trí địa lí mở ra cơ hội lớn để Việt Nam trở thành trung tâm trung chuyển, giao thương hàng hải quốc tế, nhưng cũng đặt ra thách thức nặng nề trong việc bảo vệ an ninh quốc phòng biển đảo.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề giới thiệu
- Tiêu đề: BÀI 1: VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ
- Nội dung chính: Địa lí lớp 12, bộ sách Kết nối tri thức. Khái quát mục tiêu bài học về đặc điểm vị trí, các bộ phận của phạm vi lãnh thổ và ý nghĩa ảnh hưởng.
Slide 2: Đặc điểm Vị trí địa lí
- Tiêu đề: I. Vị trí địa lí và Phạm vi lãnh thổ - 1. Vị trí địa lí
- Nội dung chính: Tọa độ địa lý các điểm cực trên đất liền và trên biển; Vị trí nội chí tuyến bán cầu Bắc; Ý nghĩa vị trí ngã tư giao thông quốc tế.
Slide 3: Đặc điểm Vùng đất và Vùng trời
- Tiêu đề: I. Vị trí địa lí và Phạm vi lãnh thổ - 2. Vùng đất và vùng trời
- Nội dung chính: Quy mô diện tích đất liền hải đảo (hơn 331 nghìn km^2); Đơn vị hành chính mới (34 đơn vị cấp tỉnh: 28 tỉnh, 06 thành phố); Khái niệm vùng trời.
Slide 4: Đặc điểm cấu trúc Vùng biển Việt Nam
- Tiêu đề: I. Vị trí địa lí và Phạm vi lãnh thổ - 3. Vùng biển quốc gia
- Nội dung chính: Diện tích khoảng 1 triệu km^2 trên Biển Đông; Chi tiết 5 bộ phận vùng biển theo Luật Biển 2012 (Nội thủy, Lãnh hải, Tiếp giáp lãnh hải, Đặc quyền kinh tế, Thềm lục địa).
Slide 5: Ảnh hưởng đối với Thiên nhiên
- Tiêu đề: II. Ảnh hưởng của vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ - 1. Đối với tự nhiên
- Nội dung chính: Quy định tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa, sinh vật và khoáng sản dồi dào; Sự phân hóa đa dạng của cảnh quan tự nhiên; Thách thức từ các loại hình thiên tai.
Slide 6: Ảnh hưởng đối với Kinh tế, Xã hội, Quốc phòng
- Tiêu đề: II. Ảnh hưởng của vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ - 2. Đối với kinh tế - xã hội & an ninh
- Nội dung chính: Thuận lợi giao thương phát triển hàng hải, hàng không toàn cầu; Giao lưu hợp tác hữu nghị với ASEAN; Vai trò địa chính trị nhạy cảm và nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo.
Slide 7: Tổng kết và Hướng dẫn ôn tập
- Tiêu đề: III. Luyện tập & Vận dụng thực tiễn
- Nội dung chính: Hệ thống hóa kiến thức toàn bài bằng sơ đồ; Hướng dẫn học sinh hoàn thành bảng thống kê phân tích mối quan hệ giữa vị trí địa lí với sự phát triển kinh tế quốc gia.