Phần phía Bắc (từ dãy Bạch Mã ra Bắc): Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh (2 - 3 tháng < 18C). Cảnh quan: Đới rừng nhiệt đới gió mùa.
Phần phía Nam (từ dãy Bạch Mã vào Nam): Khí hậu nhiệt đới cận xích đạo gió mùa, nóng quanh năm (> 25C), phân hai mùa mưa - khô rõ rệt. Cảnh quan: Đới rừng cận xích đạo gió mùa.
Ví dụ: Miền Bắc trồng được cây cận nhiệt, ôn đới (chè, đào, lê); miền Nam chuyên canh cây công nghiệp nhiệt đới (cà phê, cao su).

2. Thiên nhiên phân hoá theo chiều Đông – Tây

Vùng biển và thềm lục địa: Rộng gấp 3 lần đất liền; thềm lục địa phía Bắc/Nam rộng nông, miền Trung thu hẹp, sâu.
Vùng đồng bằng: Châu thổ sông Hồng và sông Cửu Long mở rộng, phẳng; đồng bằng ven biển miền Trung nhỏ hẹp, bị chia cắt mạnh.
Vùng đồi núi: Phân hoá do tác động của gió mùa và hướng các dãy núi.
Ví dụ: Sự đối lập vũ lượng và mùa khô - mưa giữa sườn Đông Trường Sơn và vùng Tây Nguyên.

3. Thiên nhiên phân hoá theo độ cao

Đai nhiệt đới gió mùa (Miền Bắc: < 600 - 700 m, Miền Nam: < 900 - 1000 m): Mùa hạ nóng; đất chính là phù sa và feralit đồi núi thấp; sinh vật nhiệt đới chiếm ưu thế.
Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi (Từ đai nhiệt đới đến 2600 m): Khí hậu mát mẻ, mưa nhiều; đất chủ yếu là feralit có mùn và đất mùn; sinh vật cận nhiệt đới.
Đai ôn đới gió mùa trên núi (Từ 2600 m trở lên): Quanh năm lạnh (< 15C); đất chủ yếu là mùn thô; thực vật ôn đới (đỗ quyên, lãnh sam...).

4. Các miền địa lí tự nhiên

Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ: Địa hình đồi núi thấp hướng vòng cung; khí hậu có mùa đông lạnh nhất nước; giàu than đá, than nâu.
Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ: Địa hình núi cao, núi trung bình, hướng tây bắc - đông nam; mùa đông giảm lạnh, có gió Tây khô nóng; giàu thuỷ điện, a-pa-tít, sắt.
Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ: Cao nguyên ba-dan xếp tầng, đồng bằng rộng lớn; khí hậu cận xích đạo; giàu dầu mỏ, bô-xít.

5. Ảnh hưởng của sự phân hoá thiên nhiên

Thuận lợi: Đa dạng hoá cây trồng, vật nuôi; phát triển tổng hợp kinh tế biển, lâm nghiệp, khai khoáng và du lịch vùng miền.
Khó khăn: Thiên tai cục bộ gây khó khăn sản xuất quy mô lớn, đòi hỏi tính liên kết vùng cao.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Dãy Bạch Mã là ranh giới phân chia khí hậu Bắc (có mùa đông lạnh) và Nam (cận xích đạo nóng quanh năm).
Địa hình và hướng núi kết hợp gió mùa tạo nên sự phân hoá thiên nhiên thành 3 dải Đông – Tây rõ rệt.
Thổ nhưỡng và sinh vật nước ta phân tầng thành 3 đai cao rõ rệt, đai cao nhất mang tính chất ôn đới.
Lãnh thổ chia thành 3 miền địa lí tự nhiên có đặc trưng chuyên biệt về địa hình, khí hậu và tài nguyên.
Phân hoá thiên nhiên tạo điều kiện đa dạng hoá cơ cấu kinh tế nhưng đòi hỏi tăng cường liên kết vùng để ứng phó thiên tai.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề giới thiệu
- Tiêu đề: BÀI 3: SỰ PHÂN HOÁ ĐA DẠNG CỦA THIÊN NHIÊN
- Nội dung chính: Địa lí 12 (Kết nối tri thức). Mục tiêu: Nắm vững quy luật phân hoá Bắc - Nam, Đông - Tây, theo độ cao và đặc điểm 3 miền tự nhiên.
Slide 2: Phân hoá theo chiều Bắc – Nam
- Tiêu đề: I. Các quy luật phân hoá - 1. Phân hoá Bắc – Nam
- Nội dung chính: Ranh giới dãy Bạch Mã. Miền Bắc: Nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh. Miền Nam: Cận xích đạo gió mùa, nóng quanh năm.
Slide 3: Phân hoá theo chiều Đông – Tây
- Tiêu đề: I. Các quy luật phân hoá - 2. Phân hoá Đông – Tây
- Nội dung chính: 3 dải: Vùng biển và thềm lục địa; Vùng đồng bằng; Vùng đồi núi (phân hoá do hướng núi và gió mùa).
Slide 4: Phân hoá theo độ cao
- Tiêu đề: I. Các quy luật phân hoá - 3. Phân hoá theo độ cao
- Nội dung chính: Đặc điểm đất, sinh vật của 3 đai: Nhiệt đới gió mùa; Cận nhiệt đới gió mùa trên núi; Ôn đới gió mùa trên núi.
Slide 5: Miền Bắc & ĐBBB và Miền Tây Bắc, BTB
- Tiêu đề: II. Các miền địa lí tự nhiên - Phần 1
- Nội dung chính: Miền Bắc & ĐBBB (núi thấp vòng cung, đông lạnh nhất); Miền Tây Bắc & BTB (núi cao hướng TB-ĐN, đông giảm lạnh, có gió Tây khô nóng).
Slide 6: Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ
- Tiêu đề: II. Các miền địa lí tự nhiên - Phần 2
- Nội dung chính: Địa hình cao nguyên ba-dan và đồng bằng lớn; Khí hậu cận xích đạo; Giàu dầu mỏ, bô-xít.
Slide 7: Ảnh hưởng của sự phân hoá
- Tiêu đề: III. Ảnh hưởng đến phát triển kinh tế – xã hội
- Nội dung chính: Đa dạng hoá nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và du lịch; Khó khăn do thiên tai, yêu cầu cao về liên kết vùng.
Slide 8: Luyện tập & Vận dụng
- Tiêu đề: IV. Hướng dẫn ôn tập
- Nội dung chính: Khái quát bài học bằng sơ đồ; Hướng dẫn lập bảng hệ thống hóa đặc điểm các đai cao hoặc 3 miền địa lý.