Vị trí địa lí: Nằm ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ, tiếp giáp với nhiều tỉnh.
Lịch sử đổi tên: Năm 1010, vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La và đổi tên là Thăng Long. Qua các thời kỳ có tên gọi khác như: Đông Đô, Đông Kinh, Hà Nội, Tràng An, Kẻ Chợ,...
Ví dụ: Hà Nội chính thức trở thành Thủ đô của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày nay.

2. Lịch sử Thăng Long – Hà Nội

Thế mạnh địa lí: Theo Chiếu dời đô, đây là nơi trung tâm trời đất, địa thế rồng cuộn hổ ngồi, mặt đất rộng và bằng phẳng, dân cư không khổ vì ngập lụt.
Sự kiện lịch sử tiêu biểu:
- Cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp dưới sự lãnh đạo của Tổng đốc Hoàng Diệu (năm 1882).
- Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình (ngày 2 - 9 - 1945).
- Chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" đập tan tập kích máy bay B52 của Mỹ (tháng 12 - 1972).
Ví dụ văn hoá gắn liền lịch sử: Truyền thuyết hồ Hoàn Kiếm (Hồ Gươm) gắn với câu chuyện vua Lê Lợi trả gươm báu cho Rùa Vàng.

3. Thủ đô Hà Nội ngày nay

Vai trò cốt lõi: Là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục quan trọng hàng đầu của cả nước.
Minh chứng chức năng: Nơi đặt trụ sở các cơ quan Trung ương; tập trung nhiều khu công nghệ cao, trung tâm thương mại; sở hữu nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, bảo tàng, di tích lịch sử - văn hoá nhất cả nước.
Ví dụ: Toà nhà Quốc hội Việt Nam, Đại học Bách khoa Hà Nội, Bảo tàng Lịch sử quốc gia.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Năm 1010, vua Lý Thái Tổ quyết định dời đô về thành Đại La và đổi tên thành Thăng Long, mở ra thời kỳ phát triển huy hoàng của vương triều.
Địa thế Thăng Long được khẳng định trong Chiếu dời đô là vùng đất thuận lợi, bằng phẳng, xứng đáng là kinh đô bậc nhất của các triều đại.
Hà Nội là mảnh đất kiên cường với các cột mốc lịch sử chói lọi: Khởi nghĩa giành độc lập năm 1945 và chiến thắng B52 năm 1972.
Về mặt văn hóa, Thăng Long - Hà Nội sở hữu hệ thống di tích lịch sử phong phú cùng kho tàng truyền thuyết dân gian đặc sắc (Sự tích Hồ Gươm, Thăng Long tứ trấn).
Hiện nay, Hà Nội giữ vững vị thế là Thủ đô, trung tâm đầu não về chính trị, kinh tế, giáo dục lớn nhất và được UNESCO trao tặng danh hiệu "Thành phố vì hoà bình".

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (TỐI GIẢN)

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề: Bài 12: Thăng Long – Hà Nội.
- Nội dung: Môn Lịch sử và Địa lí 4 - Kế hoạch dạy học năm học 2026 - 2027.
Slide 2: Mục tiêu bài học
- Tiêu đề: Mục tiêu bài học.
- Nội dung: Xác định vị trí; kể tên gọi cổ; trình bày mốc lịch sử lớn; chứng minh vai trò trung tâm đất nước của Hà Nội.
Slide 3: Vị trí địa lí & Các tên gọi lịch sử
- Tiêu đề: 1. Vị trí và tên gọi.
- Nội dung: Lược đồ vị trí vùng Đồng bằng Bắc Bộ; Tiến trình đổi tên: Đại La -> Thăng Long -> Đông Đô -> Đông Kinh -> Hà Nội.
Slide 4: Kinh đô Thăng Long qua Chiếu dời đô
- Tiêu đề: 2. Lịch sử Thăng Long - Hà Nội (Giai đoạn phong kiến).
- Nội dung: Lý do Lý Thái Tổ dời đô năm 1010; Câu chuyện Sự tích Hồ Gươm và Thăng Long tứ trấn.
Slide 5: Những mốc son lịch sử hào hùng
- Tiêu đề: Lịch sử Hà Nội qua hai cuộc kháng chiến.
- Nội dung: Tấm gương Hoàng Diệu (1882); Tuyên ngôn Độc lập (2-9-1945); Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không (12-1972).
Slide 6: Hà Nội - Trung tâm lớn của cả nước
- Tiêu đề: 3. Thủ đô Hà Nội ngày nay.
- Nội dung: Trung tâm chính trị (Cơ quan Trung ương), kinh tế (khu công nghệ cao), văn hoá - giáo dục (Đại học, bảo tàng). Danh hiệu "Thành phố vì hoà bình".
Slide 7: Luyện tập & Vận dụng
- Tiêu đề: Hoạt động củng cố.
- Nội dung: Câu hỏi thảo luận vì sao Hà Nội là trung tâm đất nước; Hướng dẫn vẽ tranh bảo vệ di tích, danh lam thắng cảnh Thủ đô.