Giáo án tích hợp AI LSĐL 4 Bài 17: Một số nét văn hoá ở vùng Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ

BÀI 17: MỘT SỐ NÉT VĂN HOÁ Ở VÙNG BẮC TRUNG BỘ VÀ NAM TRUNG BỘ

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Di sản thế giới

• Đặc điểm: Vùng có nhiều di sản được UNESCO ghi danh. Bao gồm cả di sản vật thể, phi vật thể và di sản tư liệu.
• Ví dụ tiêu biểu: Thành nhà Hồ (Thanh Hoá), Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Bình), Mộc bản Triều Nguyễn (di sản tư liệu khẳng định chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa).

2. Lễ hội

• Đặc điểm: Nổi tiếng với nhiều lễ hội đặc sắc nhằm tôn vinh truyền thống và các giá trị văn hoá tốt đẹp.
• Lễ Rước cá Ông: Tổ chức vào mùa xuân, bắt nguồn từ tục thờ cá voi (loài cá cứu giúp ngư dân khi gặp nạn trên biển).
• Lễ hội Ka-tê: Của đồng bào Chăm, tổ chức vào tháng 9 – 10 hằng năm tại đền tháp Chăm để tưởng nhớ các vị thần và tổ tiên.
• Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa: Nghi lễ cổ truyền từ thời đội Hoàng Sa, nhằm tri ân những người lính đi thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo năm xưa.
• Lễ hội Đua voi: Tổ chức hai năm một lần vào tháng Ba âm lịch tại Bản Đôn (Đắk Lắk) để tôn vinh tinh thần thượng võ và tài nghệ thuần dưỡng voi.

3. Nhà ở và nhà sinh hoạt cộng đồng

• Trước đây: Cư dân đồng bằng ven biển làm nhà thấp tầng, mái dốc bằng vật liệu tự nhiên (gỗ, tre, nứa, lá,...) để chống bão lũ.
• Khu vực cao nguyên: Các dân tộc sinh sống trong các ngôi nhà sàn. Mỗi buôn làng có một ngôi nhà chung để sinh hoạt cộng đồng.
• Ví dụ tiêu biểu: Nhà rông của người Ba Na, Gia Rai; nhà dài của người Ê Đê.
• Ngày nay: Nhà ở thay đổi theo hướng hiện đại và tiện nghi hơn.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Vùng có mật độ di sản dày đặc với nhiều công trình độc đáo được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới (Thành nhà Hồ, Phố cổ Hội An, Phong Nha - Kẻ Bàng,...).
2. Mộc bản Triều Nguyễn là di sản tư liệu thế giới quý giá, lưu giữ bằng chứng pháp lý quan trọng khẳng định chủ quyền quốc gia với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
3. Hệ thống lễ hội của vùng rất phong phú, gắn liền với tín ngưỡng bản địa và đời sống tâm linh như Lễ Rước cá Ông, Lễ hội Ka-tê, Lễ hội Đua voi.
4. Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa (Lý Sơn) là nghi lễ lịch sử độc đáo mang ý nghĩa tri ân và giáo dục lòng yêu nước, ý thức bảo vệ biển đảo quê hương cho thế hệ trẻ.
5. Kiến trúc nhà ở truyền thống thể hiện sự thích ứng linh hoạt với tự nhiên và văn hoá địa phương: nhà mái dốc chống bão ở ven biển, nhà sàn độc đáo (nhà rông, nhà dài) ở Tây Nguyên.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (Tối giản)

• Slide 1: Tiêu đề
  • Tiêu đề: Bài 17: Một số nét văn hoá ở vùng Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ.
  • Nội dung: Tên môn học, lớp, giáo viên, và mục tiêu bài học ngắn gọn.
• Slide 2: Bản đồ di sản thế giới
  • Tiêu đề: 1. Các Di sản thế giới được UNESCO ghi danh.
  • Nội dung: Bản đồ phân bố; liệt kê các di sản vật thể, phi vật thể và di sản tư liệu tiêu biểu của vùng.
• Slide 3: Các lễ hội gắn liền với biển đảo
  • Tiêu đề: 2. Lễ hội đặc sắc - Tín ngưỡng biển đảo.
  • Nội dung: Lễ Rước cá Ông (tục thờ cá voi, giúp đỡ ngư dân); Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa (tri ân đội hùng binh Hoàng Sa, bảo vệ chủ quyền).
• Slide 4: Các lễ hội của đồng bào các dân tộc
  • Tiêu đề: 2. Lễ hội đặc sắc - Bản sắc dân tộc.
  • Nội dung: Lễ hội Ka-tê (người Chăm, tưởng nhớ tổ tiên); Lễ hội Đua voi (Tây Nguyên, tinh thần thượng võ).
• Slide 5: Kiến trúc nhà ở ven biển truyền thống
  • Tiêu đề: 3. Nhà ở thích ứng tự nhiên vùng duyên hải.
  • Nội dung: Đặc điểm nhà thấp tầng, mái dốc, sử dụng vật liệu tự nhiên nhằm phòng chống bão lũ.
• Slide 6: Nhà sinh hoạt cộng đồng vùng cao nguyên
  • Tiêu đề: 3. Không gian sinh hoạt cộng đồng Tây Nguyên.
  • Nội dung: Kiến trúc nhà sàn đặc trưng: Nhà rông (Ba Na, Gia Rai), nhà dài (Ê Đê) và xu hướng hiện đại hóa ngày nay.
• Slide 7: Tổng kết & Luyện tập
  • Tiêu đề: Sơ đồ tư duy nét nổi bật về văn hoá.
  • Nội dung: Khung sơ đồ tư duy tóm tắt 3 nhánh: Di sản thế giới – Lễ hội – Nhà ở. Hướng dẫn học sinh hoàn thiện câu hỏi.