Giáo án NLS chuyên đề Ngữ văn 11 CĐ 1 Phần 1: Tập nghiên cứu về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
Giáo án chuyên đề NLS Ngữ văn 11 (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) CĐ 1 Phần 1: Tập nghiên cứu về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, tin học vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Ngữ văn 11
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn:…/…/….
Ngày dạy: …/…/…
CHUYÊN ĐỀ 1: TẬP NGHIÊN CỨU VÀ VIẾT BÁO CÁO VỀ MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Biết các yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
- Biết cách viết báo cáo nghiên cứu
- Vận dụng được một số hiểu biết từ chuyên đề để đọc hiểu và viết về văn học trung đại Việt Nam
- Biết thuyết trình một vấn đề của văn học trung đại Việt Nam
PHẦN I: TẬP NGHIÊN CỨU VỀ MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Nắm được quy trình nghiên cứu mộ vấn đề văn học trung đại Việt Nam vốn có những đòi hỏi riêng ở tất cả các bước, từ xác định đề tài, vấn đề, mục tiêu, nội dung nghiên cứu đến lập kế hoạch nghiên cứu và lựa chọn phương pháp phù hợp để thu thập xử lí tổng hợp thông tin.
- Biết kết hợp những nội dung được học trong chương trình với những nội dung mở rộng, đi sâu, sử dụng một hoặc một số phương pháp nghiên cứu hợp lí để đáp ứng được mục tiêu đặt ra khi nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam.
2. Về năng lực
Năng lực chung
- Phát triển năng lực tự chủ và tự học năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua hoạt động, thực hiện các nhiệm vụ học tập.
Năng lực đặc thù
- Biết các yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
- Biết biết một báo cáo nghiên cứu
- Vận dụng được một số hiểu biết từ chuyên đề để đọc hiểu và viết về văn học trung đại Việt Nam
- Biết thuyết trình một vấn đề của văn học trung đại Việt Nam
Năng lực số:
- 1.2.NC1b: Tiến hành đánh giá được các dữ liệu, thông tin và nội dung số khác nhau.
- 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
- 3.1.NC1b: Chỉ ra được những cách thể hiện bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số.
- 5.3.NC1b: Áp dụng xử lý nhận thức của cá nhân và tập thể để giải quyết các vấn đề khái niệm và tình huống có vấn đề khác nhau trong môi trường số.
Năng lực AI:
- 11.A1.2: AI để nâng cao năng lực (HS nhận thức được việc sử dụng AI như một trợ lí ảo để hệ thống hóa, gợi ý cấu trúc lập kế hoạch nghiên cứu, qua đó nâng cao năng lực tổ chức công việc khoa học mà không phụ thuộc hoàn toàn vào máy móc).
- 11.C3.1: Cách đặt prompt phù hợp với mục tiêu cụ thể (HS thực hành cách đặt prompt có kịch bản và vai trò cụ thể trên Chatbot AI (Ví dụ: "Đóng vai một nhà nghiên cứu văn học trung đại Việt Nam, hãy gợi ý cho tôi 5 hướng đề tài nghiên cứu liên quan đến hình tượng người phụ nữ trong Truyện Kiều và Thơ Hồ Xuân Hương, phạm vi nhỏ, phù hợp cho học sinh lớp 11") để thu hẹp phạm vi đề tài).
3. Phẩm chất
- Biết trân trọng tài năng cũng như giá trị văn học trong thời kì đó.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị dạy học
- KHBD.
- Một số tranh ảnh có trong SGK chuyên đề văn học Ngữ văn 11 hoặc do GV sưu tầm thêm được phóng to
- Máy chiếu/ bảng đa phương tiện dùng chiếu tranh, ảnh, tự liệu liên quan
- Giấy A0 để HS trình bày kết quả làm việc nhóm
- Phiếu học tập: GV có thể chuyển từ một số câu hỏi trong SGK Chuyên đề học tập Ngữ văn 11 thành phiếu học tập
- Bảng kiểm đánh giá thái độ làm việc nhóm phiếu đánh giá (rubic) chấm bài viết trình bày của HS.
- Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Padlet/Google Drive.
- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.
2. Học liệu
Sách chuyên đề Ngữ Văn 11, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn bài học, vở ghi.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Xác định đề tài, vấn đề mục tiêu, nội dung, phương pháp nghiên cứu và lập kế hoạch nghiên cứu
a. Mục tiêu: HS có thể lựa chọn/ xác định được đề tài vấn đề nghiên cứu cho phù hợp từ đó xác định mục tiêu cụ thể đề xuất nội dung phương pháp nghiên cứu và lập kế hoạch nghiên cứu chi tiết.
b. Nội dung: HS xác định mục tiêu cụ thể đề xuất nội dung phương pháp nghiên cứu và lập kế hoạch nghiên cứu chi tiết
c. Sản phẩm học tập: Nội dung, phương pháp nghiên cứu.
d. Tổ chức thực hiện:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Nhiệm vụ 1: Xác định đề tài, vấn đề mực tiêu nghiên cứu Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
+ Khi xác định đề tài vấn đề nghiên cứu có các hướng nào? + Khi xác định mục tiêu nghiên cứu cần dựa trên các khía cạnh nào? - Để thu hẹp ý tưởng, HS hãy mở Chatbot AI trên điện thoại, thực hành cách đặt prompt chuyên biệt: “Đóng vai nhà nghiên cứu văn học, hãy gợi ý 5 tên đề tài nghiên cứu về Truyện Kiều có phạm vi hẹp, vừa sức với học sinh lớp 11.” - GV tạo một bảng Padlet. Yêu cầu các nhóm áp dụng xử lý nhận thức tập thể: Cùng nhau thảo luận, sàng lọc các gợi ý từ AI, sau đó gõ tên 1 đề tài nhóm tâm đắc nhất lên Padlet để cả lớp cùng bình chọn.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu hỏi - Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và bổ sung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, chốt kiến thức. | I. Xác định đề tài, vấn đề nghiên cứu 1. Xác định đề tài vấn đề nghiên cứu
+ Nghiên cứu theo hướng “giải mã” phân tích giá trị của một tác phẩm hoặc một đoạn trích tác phẩm văn học trung đại: + Nghiên cứu một hình tượng hoặc một khía cạnh giá trị nội dung tư tưởng trong một hoặc một nhóm tác phẩm văn học trung đại + Nghiên cứu lí giải cách hiểu về một hoặc một số hình ảnh, chi tiết, từ ngữ, điển cố… trong tác phẩm văn học trung đại. + Nghiên cứu một khía cạnh nghệ thuật, một đặc điểm phong cách hoặc một vấn đề mang tính lí luận trong tác phẩm văn học trung đại + Nghiên cứu theo hướng so sánh văn học
Để xác định mục tiêu, nội dung nghiên cứu cần dựa tren các khía cạnh chính như sau: + Mục tiêu về kiến thức: Liên quan trực tiếp đến nội dung đề tài, vấn đề nghiên cứu. + Mục tiêu về kĩ năng: Xác định những kĩ năng cơ bản cần hình thành thực hiện các khâu của quá trình tập nghiên cứu để triển khai nội dung Hs cần rèn luyện những kĩ năng mới mà việc thực hiện một đề tài cụ thể đòi hỏi. + Mục tiêu về thái độ và giá trị: Thông qua việc triển khai đề tài nghiên cứu H sẽ hình thành và phát triển nhiều phẩm chất đặc biệt là những phẩm chất ấy được gợi ra từ chính các phương diện giá trị, ý nghĩa của đề tài, vấn đề nghiên cứu. Có nghĩa là chúng ta đang biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo.
|
[11.C3.1]: HS biết cách thiết lập một prompt có bối cảnh và vai trò cụ thể trên Chatbot AI để nhanh chóng khơi gợi ý tưởng (brainstorming), giúp vượt qua "sự bế tắc" khi bắt đầu tìm đề tài nghiên cứu. [5.3.NC1b]: HS áp dụng xử lý nhận thức tập thể bằng việc sử dụng không gian làm việc số (Padlet) để cùng đóng góp, sàng lọc và thống nhất lựa chọn một vấn đề nghiên cứu chung cho cả nhóm một cách dân chủ.
|
Hoạt động 2: Xác định phương pháp và lập kế hoạch nghiên cứu
a. Mục tiêu: HS nắm được những phương pháp nghiên cứu và biết cách lập kế hoạch nghiên cứu
b. Nội dung: HS có thể được xác định những phương pháp nghiên cứu và biết cách lập kế hoạch nghiên cứu
c. Sản phẩm học tập: Xác định phương pháp nghiên cứu về văn học trung đại Việt Nam
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 3: Thu thập, xử lí và tổng hợp thông tin
a. Mục tiêu: HS phát triển kĩ năng tìm kiếm, thu thập các thông tin liên quan đến đề tài, vấn đề nghiên cứu theo những cách đã được nêu ra.
b. Nội dung: HS phát triển kĩ năng tìm kiếm, thu thập các thông tin liên quan đến đề tài, vấn đề nghiên cứu theo những cách đã được nêu ra
c. Sản phẩm học tập: Những thông tin mà HS thu nhận được
d. Tổ chức thực hiện:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Nhiệm vụ 1: Thu thập, tra cứu và phân loại thông tin Hoạt động 1: Thu thập thông tin, tài liệu Bước 1: GV triển khai vấn đề với phần chuẩn bị đọc - Việc tiến hành thu thập thông tin kiến thức dựa trên mảng nào? - GV yêu cầu HS tìm hiểu về cách thu thập tài liệu (Ngữ liệu và Tài liệu nghiên cứu). - GV lưu ý HS tài liệu trên Internet rất đa dạng. HS phải tiến hành đánh giá các dữ liệu: Biết phân biệt giữa các bài viết trên tạp chí chuyên ngành, tạp chí điện tử uy tín (như Tạp chí Văn học) với các bài văn mẫu sao chép trôi nổi để ghi nguồn trích dẫn đúng quy định. - HS tiếp nhận nhiệm vụ Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - Các nhóm tiếp nhận thông tin. - HS lắng nghe, đọc SGK, thảo luận cách kiểm chứng nguồn tài liệu số. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, chốt kiến thức.
Hoạt động 2: Xử lí và tổng hợp thông tin Bước 1: GV triển khai vấn đề với phần đọc văn bản - GV yêu cầu HS xử lý và tổng hợp thông tin về đề tài tư tưởng và cảm hứng nhân nghĩa trong Bình ngô đại cáo của Nguyễn Trãi. - HS theo dõi các nội dung và thu thập thông tin. - HS tiếp nhận nhiệm vụ Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - Các nhóm tiếp nhận thông tin Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, chốt kiến thức.
Hoạt động 3: Đánh giá các hoạt động GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS. HS theo dõi và trả lời câu hỏi sau : - Khi đánh giá các hoạt động cần tuân thủ theo nội dung nào? - Việc đánh giá hoạt động dựa trên hình thức nào? - HS tiếp nhận nhiệm vụ Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - Các nhóm thảo luận để trả lời câu hỏi Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu hỏi - Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và bổ sung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, chốt kiến thức.
Hoạt động 4: Lựa chọn hình thức trình bày đề cương báo cáo nghiên cứu GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS. HS theo dõi và trả lời câu hỏi sau : - Dựa vào SGK em hãy trình bày đề cương báo cáo nghiên cứu và yêu cầu chi tiết của một đề cương báo cáo? - HS tiếp nhận nhiệm vụ Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - Các nhóm thảo luận để trả lời câu hỏi Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu hỏi - Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và bổ sung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, chốt kiến thức.
|
+ Sưu tầm ngữ liệu: HS có thể tìm một số tài liệu tại thư viện nhà trường do GV cung cấp để có thể ghi chép những thông tin liên quan đến phạm vi đề tài, vấn đề nghiên cứu. + Sưu tầm các tài liệu nghiên cứu: Cũng giống như sưu tầm ngữ liệu thì Hs có thể tìm kiếm các chuyên luận, giáo trình, bài nghiên cứu trên các tạp chí chuyên ngành có liên quan đến vấn đề đề tài mà HS chọn. Nguồn tài liệu này khá đa dạng cần chú ý chọn lọc được ý kiến của các chuyên gia, nhà nghiên cứu được công bố bởi các nhà xuất vản hoặc tạp chí uy tín. Lưu ý: Tài liệu trên internet rất đa dạng về nguồn gốc độ tin cậy của thông tin khó xác định do vậy khi sử dụng loại tài liệu này HS cần biết cách chọn lọc và ghi lại nguồn, xuất xứ tài liệu để khi cần sẽ trích dẫn đúng quy định. Bên cạnh đó HS có thể dùng tài liệu do người khác viết để tham khảo, giúp gợi mở ý tưởng có được các bằng chứng cụ thể như ngữ liệu, số liệu song không sao chép của người khác để làm nội dung bài nghiên cứu của mình.
PHỤ LỤC 2 đi kèm dưới
+ Kĩ năng lập kế hoạch nghiên cứu: sự phù hợp về thời gian, nhiệm vụ’ tính hiệu quả của sự phân công, điều tiết công việc. + Kĩ năng đọc và tìm kiếm thông tin: tính chủ động, mức độ thuần thục trong tra cứu, chọn lọc thông tin, kết quả thực tế của việc thực hiện nhiệm vụ được phân công. + Kĩ năng phân tích, xử lí và tổng hợp thông tin về đề tài, vấn đề nghiên cứu: tính hợp lí khoa học, độ xác thực và phù hợp của thông tin. + Kĩ năng thảo luận nhóm và trình bày: kĩ năng nêu ý kiến, kĩ năng phân tích, phản biện, kĩ năng hợp tác….
PHỤ LỤC 3
PHỤ LỤC 4-5 |
[1.2.NC1b]: HS tiến hành đánh giá được tính xác thực, độ tin cậy và nguồn gốc của các bài nghiên cứu/bài luận trên Internet, hình thành ý thức tôn trọng bản quyền sở hữu trí tuệ trong nghiên cứu khoa học. |
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về quy trình, phương pháp và cấu trúc báo cáo nghiên cứu thông qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm.
b. Nội dung: HS tương tác trả lời trắc nghiệm trên nền tảng trực tuyến.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả bài trắc nghiệm của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng lí thuyết để phác thảo Đề cương nghiên cứu cho một vấn đề văn học trung đại tự chọn.
b. Nội dung: Các nhóm thiết kế Đề cương (Dựa theo Phụ lục 5) dưới hình thức một ấn phẩm kĩ thuật số trực quan.
c. Sản phẩm học tập: Đề cương nghiên cứu số hóa.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV yêu cầu: Các nhóm hãy chốt 1 đề tài nghiên cứu văn học trung đại và lập Đề cương chi tiết (Mở đầu, Nội dung chính, Kết luận) dựa trên Phụ lục 5.
- Để Đề cương không chỉ là những dòng chữ khô khan, HS hãy chỉ ra cách thể hiện bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số: Sử dụng phần mềm Canva hoặc PowerPoint để thiết kế Đề cương này thành một Poster/Infographic trình bày dự án khoa học. Tích hợp các hình ảnh liên quan đến tác giả/tác phẩm, phối màu sắc phù hợp với tinh thần văn học trung đại.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận phân chia bố cục đề cương.
- Thao tác phần mềm thiết kế đồ họa tạo ấn phẩm số hóa.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời các nhóm trình chiếu Slide/Poster đề cương của mình vào tiết học sau.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá sự logic của cấu trúc đề cương nghiên cứu và năng lực sáng tạo/thẩm mĩ nội dung số của HS.
[3.1.NC1b]: Bằng việc thiết kế một Đề cương nghiên cứu dưới dạng Infographic kĩ thuật số chuyên nghiệp, HS đã chỉ ra được phong cách thể hiện bản thân, sự linh hoạt sáng tạo và năng lực thiết kế truyền thông số thay thế cho văn bản Word truyền thống.
PHỤ LỤC 2
| Tư tưởng và cảm hứng nhân nghĩa trong Bình ngô đại cáo của Nguyễn Trãi | |||||
| STT | Luận điểm | Ngữ liệu | Ý kiến đánh giá nghiên cứu số liệu ( nếu có) | Nguồn trích dẫn | Mục đích sử dụng |
| 1 | Khái niệm “nhân nghĩa” |
|
| Ghi chú cụ thể nguồn tài liệu được trích dẫn. | Nêu vắn tắt mục đích sự kiến hiệu quả sử dụng thông tin. |
| 2 | |||||
PHỤ LỤC 3
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..