Giáo án NLS và AI Công dân 9 Bài 2: Khoan dung
Giáo án NLS và AI Giáo dục công dân 9 Bài 2: Khoan dung được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Công dân 9 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 2: KHOAN DUNG
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
Nêu được khái niệm khoan dung và biểu hiện của khoan dung.
Nhận biết được giá trị của khoan dung.
Thực hiện được những việc làm thể hiện sự khoan dung trong những tình huống cụ thể, phù hợp với lứa tuổi.
Phê phán các biểu hiện thiếu khoan dung.
2. Năng lực
Năng lực chung:
Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động giáo dục công dân.
Năng lực riêng:
Năng lực điều chỉnh hành vi: Thực hiện được những việc làm thể hiện sự khoan dung trong những tình huống cụ thể, phù hợp với lứa tuổi. Từ đó, biết phê phán các biểu hiện thiếu khoan dung.
Năng lực số (NLS):
[1.1.TC2a]: Tìm kiếm và chọn lọc được các câu chuyện/video về lòng khoan dung thông qua các từ khóa xác định trên Youtube/Google.
[3.1.TC2a]: Tạo và chỉnh sửa nội dung số (Thiệp/Thông điệp) ở định dạng ảnh/video ngắn bằng các công cụ thiết kế (Canva/Capcut).
[5.2.TC2a]: Lựa chọn được các công cụ số (Padlet/Mentimeter) để giải quyết nhu cầu chia sẻ ẩn danh và thảo luận tình huống nhạy cảm.
[6.2.TC2a]: Sử dụng được các công cụ AI (Chatbot) để hỗ trợ phân tích tình huống đạo đức, gợi ý cách xử lý mâu thuẫn một cách bao dung.
Năng lực AI:
9.A2.2: Thiên vị và thành kiến trong AI (HS giải thích được các vấn đề “thiên vị”, “thành kiến” mà AI có thể gây ra đối với xã hội; đối chiếu khoa học với bản chất của lòng khoan dung để nhận thức rõ rằng các hệ thống AI cũng có thể mang định kiến xã hội do dữ liệu huấn luyện bị thiên lệch, từ đó hình thành tư duy phản biện khi sử dụng công nghệ ở Hoạt động 1 - Nhiệm vụ 2).
9.B2.1: Trách nhiệm khi sử dụng AI (HS trình bày được vai trò của người dùng trong việc kiểm soát và chịu trách nhiệm đối với kết quả cuối cùng do AI tạo ra; thực hiện nghiêm túc việc khai báo trung thực, minh bạch phạm vi hỗ trợ của công nghệ AI kĩ thuật số trong sản phẩm học tập Poster thiết kế về lòng khoan dung ở Hoạt động Vận dụng - Nhiệm vụ 1).
3. Phẩm chất
Nhân ái: Có lòng khoan dung, độ lượng, vị tha trong cuộc sống.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
SGK, SGV, KHBD Giáo dục công dân 9.
Máy tính, máy chiếu (nếu có), bảng, phấn, giấy A0.
Clip “Hãy trồng một bông hoa khoan dung trong trái tim thù hận”; ca dao, tục ngữ, thành ngữ, danh ngôn về khoan dung,...
Học liệu số:
+ Nền tảng tương tác trực tuyến (Mentimeter/Padlet).
+ Ứng dụng AI (ChatGPT/Gemini).
+ Phần mềm thiết kế (Canva).
+ Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
+ Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/Azota/website kenhhoctap.edu.vn
2. Đối với học sinh
SGK, SBT Giáo dục công dân 9.
Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
Điện thoại thông minh/máy tính bảng (kết nối Internet).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo cảm hứng học tập cho HS, giúp HS xác định được nội dung bài học về khoan dung.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS nêu cảm nghĩ về lời chia sẻ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn liên quan đến lòng khoan dung.
c. Sản phẩm học tập: Cảm nghĩ của HS về lời chia sẻ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn liên quan đến lòng khoan dung.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
- GV tổ chức cho HS trả lời câu hỏi phần Mở đầu trong SGK tr.10: Em hiểu như thế nào về lời chia sẻ sau đây của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn?
“Giận hờn, trách móc mà làm gì bởi vì cuộc đời sẽ xóa hết những vết bầm trong tâm hồn chúng ta nếu lòng ta biết độ lượng. Ta biết tha thứ những điều nhỏ thì cuộc đời sẽ tha thứ cho ta những điều lớn hơn”.
- GV hướng dẫn HS: Sử dụng điện thoại để chia sẻ cảm nghĩ ngắn gọn lên Mentimeter (Word Cloud).
- [5.2.TC2a]: GV hướng dẫn HS: Sử dụng điện thoại quét mã QR truy cập Mentimeter, nhập 1-2 từ khóa thể hiện cảm xúc hoặc suy nghĩ về câu nói (Ví dụ: Tha thứ, Nhẹ lòng, An yên) để tạo đám mây từ khóa chung của lớp.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng hiểu biết và nêu cảm nghĩ về lời chia sẻ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.
- GV quan sát, hướng dẫn và hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV chiếu kết quả Word Cloud.
- GV mời đại diện HS chia sẻ trước lớp:
Lời chia sẻ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là một lời nhắc nhở về tầm quan trọng của sự khoan dung và tha thứ trong cuộc sống:
+ Giải thích: Việc giận dữ, trách móc chỉ làm tổn thương và làm xấu đi tâm hồn của chúng ta, trong khi sự khoan dung và tha thứ sẽ giúp chúng ta trở nên nhẹ nhàng và hạnh phúc hơn.
+ Liên hệ thực tế: Trong cuộc sống, chúng ta thường gặp phải những xích mích, những sai lầm và hành động không đúng đắn từ người khác. Việc giữ lại sự oán hận và tức giận chỉ làm tổn thương bản thân chúng ta. Chúng ta nên học cách tha thứ để giải thoát tâm hồn và tạo ra một môi trường tốt hơn cho sự hòa hợp và hạnh phúc.
- Các HS khác nhận xét, nêu ý kiến khác (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá và tuyên dương tinh thần học của HS.
- GV dẫn dắt vào nội dung bài mới: Khoan dung là một trong những truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Truyền thống này được thể hiện qua cách ứng xử của con người trong các mối quan hệ xã hội. Để tìm hiểu rõ hơn về lòng khoan dung, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay - Bài 2. Khoan dung.
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Khái niệm, biểu hiện và giá trị của khoan dung
a. Mục tiêu: HS nêu được khái niệm, biểu hiện cơ bản và ý nghĩa của khoan dung.
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS đọc thông tin trong SGK tr.10-11 và thực hiện yêu cầu.
- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về khái niệm, biểu hiện cơ bản và ý nghĩa của khoan dung.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về khái niệm, biểu hiện cơ bản và ý nghĩa của khoan dung.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI | ||||||||||||
Nhiệm vụ 1: Khai thác thông tin 1 SGK tr.10 Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS làm việc nhóm đôi, đọc thông tin 1 trong SGK tr.10 và thảo luận nhóm để thực hiện nhiệm vụ: 1/ Em hãy nêu những việc làm của Bình Định vương Lê Lợi đối với quân Minh. 2/ Những việc làm đó thể hiện truyền thống của dân tộc Việt Nam? 3/ Nêu ý nghĩa của những việc làm đó. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc các thông tin trong SGK tr.10 và trả lời câu hỏi. - GV theo dõi, hướng dẫn và hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện các nhóm HS trình bày câu trả lời. - GV mời các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận. - GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo. | 1. Khái niệm, biểu hiện và giá trị của khoan dung a. Khai thác thông tin 1 SGK tr.10 Câu 1: Bình Định vương Lê Lợi đã tha mạng sống cho quân Minh, còn cấp thêm thuyền, ngựa, lương thảo cho họ về nước. Câu 2: Những việc làm đó thể hiện truyền thống khoan dung của dân tộc Việt Nam. Câu 3: Ý nghĩa: - “dập tắt mối chiến tranh cho đời sau, sử xanh ghi chép tiếng thơm muôn đời” - Khiến kẻ thù “vừa xúc động vừa hổ thẹn đến rơi nước mắt”. | |||||||||||||
Nhiệm vụ 2: Khai thác thông tin 2 SGK tr.11 Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS giữ nguyên nhóm ở Nhiệm vụ 1 và tiếp tục đọc thông tin 2 SGK tr.11 để thực hiện nhiệm vụ: Em hãy tìm những chi tiết thể hiện lòng khoan dung của Bác Hồ trong thông tin 2 và nêu ý nghĩa của lòng khoan dung đó. - GV yêu cầu các nhóm sử dụng thiết bị di động truy cập Chatbot AI (như ChatGPT/Copilot) nhập câu lệnh: “Hãy kể tên 1 sự kiện lịch sử Việt Nam thể hiện lòng khoan dung đối với kẻ thù xâm lược (ngoài sự kiện Lê Lợi và Bác Hồ)” - GV định hướng HS nhận diện rủi ro thiên lệch và thành kiến của AI khi khai thác dữ liệu từ Chatbot AI. - GV phân tích bản chất công nghệ: AI dễ mang định kiến xã hội do học từ nguồn dữ liệu lịch sử một chiều hoặc thiếu đa dạng trên internet, dẫn đến nguy cơ đưa ra kết quả phân biệt đối xử, kỳ thị giai cấp hay dân tộc. - GV kết nối bài học đạo đức về lòng Khoan dung (tôn trọng sự khác biệt, không định kiến hẹp hòi), yêu cầu HS phản biện về tác hại của thành kiến thuật toán và nêu giải pháp giữ vững tinh thần khoan dung để chủ động kiểm soát, làm chủ dữ liệu của công nghệ. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc thông tin 2 trong SGK tr.11, thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi. - HS đại diện nhóm nhập prompt; cùng nhau phân tích câu chữ của máy xem có biểu hiện thiên lệch lịch sử hoặc thành kiến tiêu cực một chiều nào không; thảo luận về sự cần thiết của sự thấu cảm, lòng khoan dung của con người thực tế để hóa giải các thành kiến kĩ thuật số; ghi nhận ý kiến phản biện kĩ thuật này vào phiếu nhóm. - GV theo dõi, hướng dẫn và hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện các nhóm HS trình bày câu trả lời. - Đại diện nhóm trình bày (Ví dụ: Sự kiện Nguyễn Trãi tha cho quân Minh ở thành Đông Quan...). - GV mời các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận. - GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo. | b. Khai thác thông tin 2 SGK tr.11 Tinh thần khoan dung của Bác Hồ: - Đối với đồng bào: - Có tình yêu thương sâu sắc đối với con người, rộng lượng đối với những khác biệt, tôn trọng, không áp đặt ý kiến của mình lên người khác; - Có niềm tin vào phần tốt đẹp, phần thiện trong mỗi con người, dù nhất thời họ có lầm lạc; - Lấy tình thân ái để cảm hoá đồng bào lạc lối lầm đường. - Đối với tù binh chiến tranh: khoan hồng, rộng lượng. - HS đính kèm hộp cảm nhận số vào phiếu thảo luận. Ví dụ của HS: "Khi nhóm yêu cầu ChatGPT tóm tắt sự kiện Nguyễn Trãi tha quân Minh ở thành Đông Quan, máy đã dùng nhiều từ ngữ kích động oán hận lịch sử. Nhóm nhận thấy đây là sự thiên lệch dữ liệu của AI. Đối chiếu với tinh thần khoan dung dân tộc, nhóm đã tự sửa lại bằng ngôn từ trung lập, bao dung và tôn trọng sự thật lịch sử kĩ thuật, thể hiện rõ lòng độ lượng của tổ tiên." | [6.2.TC2a]: Tối ưu hóa việc sử dụng AI để đạt hiệu quả cao hơn. [9.A2.2]: HS giải thích được các vấn đề “thiên vị”, “thành kiến” mà AI có thể gây ra đối với xã hội; hiểu rõ giá trị cốt lõi của lòng khoan dung con người để làm chủ công nghệ và điều chỉnh thông tin số một cách công bằng, nhân văn. | ||||||||||||
Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu khái niệm, biểu hiện và ý nghĩa của khoan dung Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV cung cấp một số hình ảnh/video cho HS tìm hiểu thêm về lòng khoan dung trong cuộc sống. (Đính kèm phía dưới Nhiệm vụ) - GV chia lớp thành 4 nhóm, tổ chức cho HS chơi nhanh trò chơi “Ai nhanh hơn” (thời gian 5 phút): Tìm câu tục ngữ, ca dao, thành ngữ, danh ngôn về lòng khoan dung. - GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm bằng kĩ thuật trải khăn bàn để trả lời câu hỏi: Em hãy cho biết thế nào là lòng khoan dung? Hãy nêu những biểu hiện và ý nghĩa của lòng khoan dung trong cuộc sống. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS quan sát hình ảnh, xem video để tìm hiểu thêm về lòng khoan dung. - HS tham gia trò chơi “Ai nhanh hơn”. - HS rút ra kết luận về khái niệm, biểu hiện và ý nghĩa của lòng khoan dung theo hướng dẫn của GV. - GV theo dõi, hướng dẫn và hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV tổng hợp kết quả trò chơi “Ai nhanh hơn” (đính kèm phía dưới Nhiệm vụ). - GV mời HS nêu khái niệm, biểu hiện và ý nghĩa của lòng khoan dung. - GV mời các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận. - GV chuyển sang nội dung tiếp theo. | c. Tìm hiểu khái niệm, biểu hiện và ý nghĩa của khoan dung - Khái niệm: Khoan dung là rộng lòng tha thứ. - Biểu hiện: + Tha thứ cho chính mình và người khác khi đã biết hối hận và sửa chữa lỗi lầm; + Lắng nghe và tôn trọng sự khác biệt của người khác, không cố chấp, hẹp hòi, định kiến. - Ý nghĩa: + Người có lòng khoan dung sẽ được mọi người yêu mến, tin cậy. + Người được tha thứ sẽ có cơ hội sửa chữa lỗi lầm để trở thành người tốt. → Nhờ có lòng khoan dung, mối quan hệ giữa người với người sẽ tốt đẹp hơn. | |||||||||||||
HÌNH ẢNH VỀ LÒNG KHOAN DUNG
| ||||||||||||||
Hoạt động 2: Thực hiện những việc làm thể hiện lòng khoan dung trong cuộc sống
a. Mục tiêu: HS nêu được những việc cần làm để thể hiện lòng khoan dung trong cuộc sống.
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS quan sát hình ảnh kết hợp đọc trường hợp trong SGK tr.11-12 và thực hiện yêu cầu.
- GV rút ra kết luận về những việc cần làm để thể hiện lòng khoan dung trong cuộc sống.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về những việc cần làm để thể hiện lòng khoan dung trong cuộc sống.
d. Tổ chức hoạt động:



