Giáo án NLS và AI Công dân 9 Bài 7: Thích ứng với thay đổi

Giáo án NLS và AI Giáo dục công dân 9 Bài 7: Thích ứng với thay đổi được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Công dân 9 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 7: THÍCH ỨNG VỚI THAY ĐỔI

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ: 

  • Nêu được một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống của bản thân và gia đình.

  • Nhận biết được ý nghĩa của việc thích ứng trước những thay đổi trong cuộc sống. 

  • Nêu được các biện pháp để thích ứng với những thay đổi trong cuộc sống. 

  • Thích ứng được với một số thay đổi (nếu có) trong cuộc sống của bản thân. 

2. Năng lực

Năng lực chung:

  • Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.

  • Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô. 

  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động giáo dục công dân.

Năng lực riêng: 

  • Điều chỉnh hành vi và phát triển bản thân: Nhận biết và điều chỉnh để thích ứng được với một số thay đổi (nếu có) trong cuộc sống của bản thân.

Năng lực số (NLS):

  • [1.1.TC2a]: Tìm kiếm và chọn lọc được các video/câu chuyện về tấm gương vượt khó, thích ứng với nghịch cảnh thông qua các từ khóa xác định trên Youtube/Google.

  • [3.1.TC2a]: Tạo và chỉnh sửa nội dung số (Poster/Video chia sẻ kĩ năng) bằng các công cụ thiết kế (Canva/Capcut).

  • [5.2.TC2a]: Lựa chọn được các công cụ số (Mindmap online/Jamboard) để giải quyết nhu cầu phân tích và tìm giải pháp cho vấn đề thay đổi.

  • [6.2.TC2a]: Sử dụng được các công cụ AI (Chatbot) để hỗ trợ tìm kiếm giải pháp, lời khuyên tâm lý cho các tình huống thay đổi trong cuộc sống.

Năng lực AI:

  • 9.A3.4: Nghề nghiệp tương lai (HS trình bày được ví dụ về một số thay đổi mà AI có thể mang lại cho các ngành nghề nghệ thuật, âm nhạc trong tương lai; từ đó tự xác định được một số kĩ năng số cần trang bị để làm việc hiệu quả cùng AI, giúp một người có hoàn cảnh khó khăn như nhân vật anh K vượt qua nghịch cảnh và thích ứng với thay đổi sự nghiệp ở Hoạt động 1 - Nhiệm vụ 1).

  • 9.A3.3: AI giúp thể hiện bản thân (HS nêu được ví dụ và thực hành cách sử dụng công cụ AI như một trợ thủ đắc lực hỗ trợ thiết kế, tạo phụ đề hoặc chuyển văn bản thành giọng thuyết minh tự động trên CapCut/Canva, giúp bản thân tự tin thể hiện tiếng nói cá nhân và lan tỏa kĩ năng thích ứng tích cực đến cộng đồng ở Hoạt động Vận dụng). 

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: Có trách nhiệm với cuộc sống của bản thân và những người xung quanh, hỗ trợ người gặp khó khăn trước những thay đổi trong hoàn cảnh sống.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

  • KHBD, SGK, SGV, SBT GDCD 9.

  • Giấy A4, phiếu học tập.

  • Tranh/ ảnh, clip và các mẩu chuyện về chủ đề, tranh về thích ứng thay đổi theo Thông tư số 38/2021/TT-BGDĐT.

  • Phiếu bài tập, máy tính, máy chiếu,...

  • Học liệu số:

+ Ứng dụng vẽ sơ đồ tư duy (MindMeister/Canva).

+ Ứng dụng AI (ChatGPT/Gemini).

+ Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/Azota/website kenhhoctap.edu.vn

+ Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

  • SGK, SBT Giáo dục công dân 9.

  • Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.

  • Điện thoại thông minh/máy tính bảng (kết nối Internet).

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo cảm hứng học tập cho HS, giúp HS xác định được nội dung bài học về thích ứng với sự thay đổi.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS nêu cảm nhận về câu danh ngôn.

c. Sản phẩm học tập: Chia sẻ của HS về ý nghĩa của câu danh ngôn.

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV tổ chức cho HS nêu cảm nghĩ về câu danh ngôn sau:

Chúng ta không thể thay đổi hướng gió

nhưng chúng ta có thể điều chỉnh được cánh buồm.

(Dolly Parton)

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng hiểu biết để chia sẻ suy nghĩ về câu danh ngôn.

- GV quan sát, hướng dẫn và hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS chia sẻ trước lớp:

+ Người lái thuyền đi trên biển không thể biết được khi nào thì hướng gió sẽ thay đổi nhưng người đó luôn có thể điều chỉnh cánh buồm để thuận theo chiều gió mà tiến lên, bình an trên biển cả.

+ Tương tự như vậy, những thay đổi trong cuộc sống có thể đến bất cứ lúc nào, ngoài tầm kiểm soát của chúng ta và đôi khi chúng ta cũng không lường trước được, không biết được thay đổi xảy đến này sẽ kéo theo những điều gì. Nhưng trong mọi hoàn cảnh, điều chúng ta có thể kiểm soát được là thái độ và cách chúng ta phản ứng trước thay đổi đó.

- Các HS khác nhận xét, nêu ý kiến khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và tuyên dương tinh thần học của HS.

- GV dẫn dắt vào nội dung bài mới: Cuộc sống luôn vận động và biến đổi không ngừng và những thay đổi có thể xảy đến bất cứ lúc nào. Những thay đổi này có thể đến từ hoàn cảnh bên ngoài hay từ bản thân mỗi người. Vì vậy, việc trang bị những kĩ năng cần thiết để thích ứng với thay đổi là rất cần thiết, giúp cho cuộc sống của mỗi người trở nên tốt đẹp hơn. Để tìm hiểu rõ hơn về thích ứng với thay đổi, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 7. Thích ứng với thay đổi.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống của em và gia đình

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống của bản thân và gia đình. 

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS đọc thông tin trong SGK tr.34 - 35 và thực hiện yêu cầu.

- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống của bản thân và gia đình. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống của bản thân và gia đình. 

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI

Nhiệm vụ 1: Nêu ý kiến về các trường hợp thích nghi với thay đổi

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 6 nhóm, yêu cầu HS đọc các trường hợp trong SGK tr.34 - 35 và trả lời câu hỏi: Em hãy nêu những thay đổi đã xảy ra và ảnh hưởng của nó đến cuộc sống của các nhân vật trong những trường hợp dưới đây.

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm:

+ Nhóm 1 + 2: Tìm hiểu trường hợp 1:

T rất đau buồn vì sự ra đi đột ngột của bà nội. Từ nhỏ, T được bà chăm sóc, chỉ bảo. Lớn lên, bạn vẫn rất gần gũi và thường hay chia sẻ, tâm sự với bà. Giờ không còn bà ở bên cạnh, T không chấp nhận được sự thật này, bạn thường nhốt mình trong phòng, khóc và chìm đắm trong sự đau buồn.

+ Nhóm 3 + 4: Tìm hiểu trường hợp 2:

Do hậu quả của trận lũ quét, gia đình V phải sơ tán đến nơi ở tạm. Mặc dù được chính quyền hỗ trợ nhưng cuộc sống của gia đình V vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề, giao thông gián đoạn, tài sản bị cuốn đi, việc học tập và sinh hoạt đều gặp nhiều khó khăn.

+ Nhóm 5 + 6: Tìm hiểu trường hợp 3:

Anh K ước mơ trở thành nghệ sĩ piano và đã đạt được nhiều giải thưởng. Nhưng không may, một tai nạn xảy ra khiến anh bị chấn thương ở tay và không thể chơi đàn được nữa. Anh K rất buồn và lo lắng cho tương lai của mình.

- GV hướng dẫn các nhóm sử dụng điện thoại tương tác với Chatbot AI để xin ý tưởng gợi ý kịch bản nghề nghiệp thay thế cho anh K 

- GV định hướng HS nhận diện xu hướng thay đổi nghề nghiệp trong kỷ nguyên AI thông qua tình huống vượt nghịch cảnh của nhân vật anh K.

- GV phân tích sự thích ứng của công nghệ: AI đang cách mạng hóa các ngành nghề nghệ thuật, giúp những người gặp rào cản thể chất vẫn có thể sáng tác âm nhạc thông qua các mô hình Gen AI hoặc công nghệ điều khiển bằng chuyển động mắt, giọng nói.

- GV yêu cầu HS trang bị các năng lực cốt lõi để làm chủ thị trường lao động tương lai: kỹ năng viết câu lệnh (prompt), kỹ năng biên tập âm thanh số và tư duy thẩm mỹ sáng tạo để dẫn dắt, phối hợp cùng AI vượt qua nghịch cảnh.

- GV cung cấp thêm tư liệu cho HS:

Video: Helen Keller.
https://www.facebook.com/watch/?v=2074532896113036

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS xem video, đọc thông tin trong SGK tr.34 - 35 và trả lời câu hỏi.

- HS nhập câu lệnh vào Chatbot: "Một người đam mê piano bị chấn thương tay không thể chơi đàn được nữa. Hãy gợi ý 3 nghề nghiệp liên quan đến âm nhạc mà không cần dùng tay chơi đàn trực tiếp để giúp người đó vượt qua khủng hoảng".

- HS gõ câu lệnh vào Chatbot AI để tìm hướng đi mới cho anh K; cùng thảo luận chỉ ra cách thức ứng dụng AI trong âm nhạc hiện đại giúp một nghệ sĩ bị khuyết tật vượt qua rào cản thể chất; xác định các kỹ năng số cần tự học để thích ứng với sự thay đổi nghề nghiệp tương lai; ghi chú nhận thức này vào phiếu học tập nhóm.

- GV theo dõi, hướng dẫn và hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trình bày câu trả lời.

- Đại diện nhóm trình bày (kết hợp ý kiến nhóm và gợi ý từ AI như: Nhạc sĩ sáng tác, Nhà phê bình âm nhạc, Giảng viên lý thuyết...).

- GV mời các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

1. Một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống của em và gia đình

a.  Nêu ý kiến về các trường hợp thích nghi với thay đổi

- Trường hợp 1: 

+ Thay đổi xảy đến với T là sự ra đi đột ngột của bà nội, người vẫn gần gũi, chăm sóc, tâm sự với bạn. T không chấp nhận được sự thật và đã nhốt mình trong phòng, khóc, chìm đắm trong đau buồn.

+ GV có thể cho HS suy nghĩ thêm một số thay đổi có thể xảy đến như ảnh hưởng không tốt đến sức khoẻ tinh thần, cuộc sống, sinh hoạt hằng ngày của bạn T.

- Trường hợp 2: 

+ Thay đổi xảy đến với V là việc gia đình phải sơ tán đến nơi ở tạm. Cuộc sống bị ảnh hưởng do lũ quét nên giao thông bị gián đoạn, tài sản bị cuốn đi nên việc học tập, sinh hoạt gặp nhiều khó khăn.

+ GV có thể cho HS mở rộng thêm một số ảnh hưởng khác có thể xảy đến trong hoàn cảnh này như sinh hoạt hằng ngày ở nơi ở mới cần phải thích nghi, làm quen; việc đi chợ, thực phẩm hằng ngày cần nhận hỗ trợ từ chính quyền, bà con; có thể không đến trường được mà học trực tuyến...

- Trường hợp 3: 

+ Thay đổi xảy ra với anh K là một tai nạn khiến anh bị thương ở tay. 

+ Ảnh hưởng của nó đến cuộc sống của anh K là khiến cho ước mơ trở thành nghệ sĩ piano của anh không thực hiện được.

- HS đính kèm hộp giải pháp thích nghi kỉ nguyên số ở cuối bài viết nhóm. Ví dụ của HS: "Nhóm nhận thấy AI đã mở ra cánh cửa mới đầy hy vọng cho anh K. Nhờ công nghệ AI tạo nhạc tự động và các kỹ thuật điều khiển nhạc cụ số, anh K hoàn toàn có thể tiếp tục đam mê dưới vai trò là một Nhà sản xuất âm nhạc số hoặc Chuyên gia kỹ thuật âm thanh. Để thích nghi với thay đổi sự nghiệp này, anh cần nỗ lực tự học các kỹ năng công nghệ mới và rèn luyện tư duy sáng tạo nghệ thuật độc lập phối hợp cùng AI."

[6.2.TC2a]: Tối ưu hóa việc sử dụng AI để đạt hiệu quả cao hơn.

[9.A3.4]: HS trình bày được ví dụ cụ thể về sự thay đổi mà AI mang lại cho ngành nghề nghệ thuật, âm nhạc kỉ nguyên mới; tự chủ xác định được các kĩ năng công nghệ mới cần trang bị để sẵn sàng ứng phó và thích ứng hiệu quả khi hoàn cảnh sống thay đổi đột ngột.

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu những thay đổi khác có thể xảy ra trong cuộc sống

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho HS xem video tư liệu, thảo luận nhóm đôi và trả lời câu hỏi:

Video: Thay đổi bản thân để thích nghi.

https://www.youtube.com/watch?v=cl8YjBwM0NQ

+ Các nhân vật trong đoạn video đã gặp phải những biến cố gì?

+ Trước những khó khăn ấy, các nhân vật đã có hành động để thích nghi như thế nào?

+ Kết quả của việc thay đổi đó là gì?

- GV tổ chức cho HS tham gia trò chơi “Ai nhanh, Ai đúng?”.

- GV phổ biến luật chơi:

+ HS thảo luận theo nhóm đôi trong vòng 2 phút, liệt kê những thay đổi khác có thể xảy ra trong cuộc sống và hướng giải quyết của nhóm.

+ Khi GV hô “Bắt đầu!”, các nhóm nhanh chóng giơ tay để giành quyền trả lời.

+ Nếu hướng giải quyết của 1 nhóm chưa hợp lí, các nhóm khác có thể giơ tay và hô “Thay đổi” để đưa ra ý kiến của nhóm mình.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận theo nhóm đôi để trả lời câu hỏi.

- HS tích cực tham gia vào trò chơi. 

- GV theo dõi, hướng dẫn và hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 3 - 4 HS trình bày kết quả thảo luận.

+ Các biến cố của nhân vật trong đoạn video:

  • ThS. Đặng Hoàng An:  Năm 2016, sau một lần té ngã anh bị chấn thương nặng dẫn đến liệt đôi chân.

  • Ông Đinh Ngọc Phương bị rào cản về tuổi tác, khó theo kịp với công nghệ của xã hội hiện đại, khó kết nối với bạn bè, người thân.

+ Hành động của các nhân vật để thích nghi với sự thay đổi:

  • ThS. Đặng Hoàng An: 

  • Tập làm quen với xe lăn mỗi ngày để lấy lại sự tự chủ cho cơ thể.

  • Tìm đến những tấm gương để truyền cảm hứng.

  • Không muốn bản thân làm gánh nặng cho gia đình.

  • Tham gia tư vấn tâm lí trên sóng phát thanh và những buổi nói chuyện chuyên đề để truyền cảm hứng, nghị lực sống. 

  • Mạnh dạn khởi nghiệp bằng cách trồng nấm để có thêm kinh tế.   

  • Ông Đinh Ngọc Phương: Chủ động nhờ con cháu chỉ cách dùng mạng xã hội.

+ Kết quả của việc thay đổi:

  • ThS. Đặng Hoàng An đã có thêm hi vọng sống và đang cống hiến hết mình. 

  • Ông Đinh Ngọc Phương biết được nhiều thứ diễn ra trong cuộc sống, kết nối được với người thân và có thêm nhiều bạn bè mới.

- GV mời các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV rút ra kết luận về những thay đổi khác có thể xảy ra trong cuộc sống: Một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống của bản thân và gia đình như: sức khỏe, môi trường sống, hoàn cảnh gia đình, sự ra đi của người thân,... 

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

b. Những thay đổi khác có thể xảy ra trong cuộc sống

- Thay đổi hoàn cảnh sống: chuyển nhà, chuyển trường, bố mẹ đi làm xa, tài chính gia đình gặp khó khăn,…

- Thay đổi về sức khoẻ: tai nạn, chấn thương, bệnh hiểm nghèo của bản thân hay của người thân trong gia đình.

- Sự ra đi của người thân. 

Hoạt động 2: Tìm hiểu một số biện pháp để thích ứng với thay đổi trong cuộc sống

a. Mục tiêu: 

- HS nêu được các biện pháp để thích ứng với thay đổi trong cuộc sống.

- HS nhận biết được ý nghĩa của việc thích ứng trước những thay đổi trong cuộc sống.

- HS biết áp dụng để thích ứng với những thay đổi trong cuộc sống của bản thân (nếu có) hoặc tư vấn cho bạn bè. 

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS quan sát hình ảnh kết hợp đọc thông tin trong SGK tr.35 -36 và thực hiện yêu cầu.

- GV rút ra kết luận về các biện pháp để thích ứng với thay đổi trong cuộc sống.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về các biện pháp để thích ứng với thay đổi trong cuộc sống.

d. Tổ chức hoạt động:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Công dân 9 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay