Giáo án NLS và AI Địa lí 7 Bài 10: Đặc điểm dân cư, xã hội châu Phi
Giáo án NLS và AI Địa lí 7 Bài 10: Đặc điểm dân cư, xã hội châu Phi được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Địa lí 7 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 10: ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ, XÃ HỘI CHÂU PHI
I. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu
Trình bày được một trong những vấn đề nổi cộm về dân cư, xã hội và di sản lịch sử châu Phi (ví dụ: vấn đề nạn đói, vấn đề xung đột quân sự,…)
2. Năng lực
Năng lực chung:
Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động địa lí.
Năng lực địa lí:
Năng lực nhận thức Địa lí: Giải thích hiện tượng và quá trình địa lí kinh tế - xã hội.
Năng lực tìm hiểu Địa lí: sử dụng công cụ Địa lí như bảng số liệu, hình ảnh.
Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng Địa lí vào cuộc sống: Vận dụng kiến thức đã học về đặc điểm dân cư, xã hội châu Phi vào những trường hợp cần thiết trong cuộc sống.
Năng lực số:
[2.1.TC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS thực hiện được các tương tác được xác định rõ ràng với nền tảng học tập trực tuyến (website kenhhoctap.edu.vn/Google Earth) để trả lời câu hỏi và khám phá không gian địa lí.
[2.2.TC1a]: Chia sẻ thông tin và nội dung thông qua công nghệ số - HS lựa chọn các công nghệ số phù hợp (Padlet/Zalo) để trao đổi, chia sẻ dữ liệu, hình ảnh và sản phẩm học tập về di sản châu Phi.
[3.1.TC1a]: Phát triển nội dung số - HS chỉ ra được cách tạo và chỉnh sửa nội dung mang tính phổ thông bằng những định dạng phổ biến (tạo Infographic/Poster số) để giới thiệu di sản lịch sử.
Năng lực AI:
[7.A1.2]: Xác thực kết quả - HS nêu được ví dụ hậu quả có thể xảy ra khi không có sự xác thực của con người về độ chính xác của kết quả do AI đưa ra khi tìm kiếm thông tin về châu Phi.
[7.A1.MR1]: Xác thực kết quả - HS thực hiện được việc kiểm chứng một thông tin do AI cung cấp bằng ít nhất một nguồn đáng tin cậy khác (như SGK, giáo viên) khi thảo luận về giải pháp cho nạn đói.
[7.B3.1]: Trách nhiệm khi sử dụng AI - HS thể hiện được việc khai báo trung thực khi có sử dụng AI (ChatGPT/Gemini) để hỗ trợ tìm kiếm giải pháp trong sản phẩm học tập.
3. Phẩm chất
Đồng cảm, chia sẻ với những khó khăn của cộng đồng dân cư các nước châu Phi.
Yêu khoa học, biết khám phá, tìm hiểu các vấn đề xã hội.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 7.
Hình ảnh, video (nếu có) về một số vấn đề xã hội tại châu Phi hiện nay như gia tăng dân số, nạn đói, xung đột quân sự,…
Các nền tảng số: Google Earth, website kenhhoctap.edu.vn, Công cụ AI (như ChatGPT/Gemini - nếu điều kiện cho phép).
Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
2. Đối với học sinh
SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 7.
Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến dân cư, xã hội châu Phi (nếu có) và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
Điện thoại thông minh/máy tính bảng có kết nối Internet.
Ứng dụng/công cụ AI (ChatGPT/Gemini), Canva (hoặc phần mềm thiết kế đồ họa cơ bản).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu:
- Tạo kết nối giữa kiến thức của HS về dân cư, xã hội châu Phi với bài học.
- Tạo hứng thú, kích thích tò mò của người học.
b. Nội dung:
- Châu Phi là châu lục còn tổn tại nhiều vấn đề nổi cộm về dân cư và xã hội.
- Bằng hiểu biết của bản thân, em hãy nêu một số thông tin về dân cư và xã hội của châu Phi.
c. Sản phẩm học tập: Dựa vào kiến thức cá nhân, HS đưa ra các câu trả lời. HS không nhất thiết phải trả lời đúng.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
- GV yêu cầu HS trình bày những hiểu biết của bản thân về dân cư và xã hội của châu Phi.
- GV đặt câu hỏi gợi mở cho HS:
+ Các em có biết khu vực nào trên thế giới có tỉ lệ gia tăng dân số cao nhất hiện nay?
+ Những tác động của việc dân số tăng nhanh là gì?
+ Châu Phi đã làm thế nào để đối mặt với vấn để gia tăng dân số nhanh?
+ Châu lục nào hiện nay đang thường xuyên lâm vào tình trạng thiếu lương thực?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS dựa vào những hiểu biết của mình để trả lời các câu hỏi của GV.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1-2 HS chia sẻ những thông tin về đặc điểm dân cư, xã hội châu Phi dựa vào hiểu biết cá nhân.
+ Châu Phi là khu vực có tỉ lệ gia tăng dân số cao nhất hiện nay. Châu lục này thường xuyên lâm vào tình trạng thiếu lương thực.
+ Dân số gia tăng nhanh dẫn đến việc chất lượng cuộc sống của người dân bị suy giảm, gây ra tình trạng thiếu lương thực, việc làm, chỗ ở,…
+ Để đối mặt với vấn đề gia tăng dân số nhanh, cần có các biện pháp nhằm ổn định dân số như kế hoạch hóa gia đình, tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân,…
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Châu Phi là châu lục còn tồn tại rất nhiều vấn đề nổi cộm về dân cư, xã hội như tỉ lệ gia tăng dân số cao; tình trạng nghèo đói, thiếu lương thực; trẻ em không được đến trường;… Để tìm hiểu rõ hơn về thực trạng này, chúng ta hãy cùng đi vào bài hôm nay– Bài 10: Đặc điểm dân cư, xã hội châu Phi.
[2.1.TC1a: HS tương tác với video AI được GV cung cấp và thực hiện nhiệm vụ trả lời câu hỏi trực tiếp từ nội dung số.
7.A1.2: HS được nhắc rằng thông tin xuất hiện trong nội dung AI chỉ là nguồn gợi ý ban đầu; các em không mặc nhiên coi mọi thông tin trong video là chính xác.]
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Một số vấn đề dân cư, xã hội
a. Mục tiêu:
- Trình bày được một số vấn đề nổi cộm về dân cư, xã hội châu Phi.
- Rèn luyện kĩ năng phân tích, khai thác số liệu.
b. Nội dung: GV cho HS làm việc theo nhóm, hướng dẫn HS đọc thông tin trong các mục 1a, 1b, 1c và bản số liệu (SGK tr. 133 – 134). Sau đó, thực hiện các nhiệm vụ:
1. Trình bày vấn đề tăng dân số tự nhiên ở châu Phi.
2. Trình bày vấn đề nạn đói ở châu Phi.
3. Trình bày vấn đề xung đột quân sự ở châu Phi.
c. Sản phẩm học tập: HS trình bày và ghi được vào vở một số vấn đề nổi cộm ở châu Phi: tỉ lệ tăng dân số tự nhiên cao, nạn đói, xung đột quân sự.
d. Tổ chức hoạt động :
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI | |||
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV chia HS thành 3 nhóm, mỗi nhóm lựa chọn một chủ đề tìm hiểu và thực hiện theo yêu cầu của GV. + Nhóm 1: Tìm hiểu về tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên của châu Phi. + Nhóm 2: Tìm hiểu về nạn đói ở châu Phi. + Nhóm 3: Tìm hiểu về vấn đề xung đột quân sự ở châu Phi. - GV cho các nhóm thảo luận trong vòng 10 phút, sau đó yêu cầu các nhóm hoàn thành các phiếu học tập tương ứng với nội dung phần tìm hiểu của nhóm.
- Đối với Nhóm 2 (Nạn đói): GV cho phép HS sử dụng thiết bị thông minh dùng công cụ AI (ChatGPT/Gemini) với câu lệnh: "Gợi ý 3 giải pháp công nghệ ngắn gọn để khắc phục nạn đói ở Châu Phi". - GV yêu cầu HS đối chiếu kết quả của AI với nội dung trong SGK và chọn lọc ý tưởng khả thi để ghi vào Phiếu học tập. Yêu cầu ghi rõ phần nào do AI gợi ý. - GV giải thích để HS hiểu rõ khái niệm xung đột quân sự: Xung đột quân sự (xung đột vũ trang là tình trạng sử dụng bạo lực để giải quyết các mâu thuẫn. - GV mở rộng cho HS một số thông tin: Chiến tranh và nạn đói ở châu Phi: + Nội chiến và nạn đói thường xuyên diễn ra ở châu Phi.Nguyên nhân chủ yếu do những bất đồng về chính trị hoặc xung đột giữa các bộ tộc. Ở Sát là nội chiến kéo dài nhiều năm giữa tộc người Tu-a-rét được Li-bi hậu thuẫn với những người nông dân sống ở vùng đất nhiều mưa hơn. Ở Ru-an-đa và Bu-run-đi, cuộc chiến giữa tộc Tút-xi và Hu-tu đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng. - Một số hình ảnh về xung đột quân sự ở châu Phi:
+ Nạn đói cũng là một thảm kịch đối với người dân nơi đây. Trước kia, người dân thường có đủ lương thực cho đến vụ mùa năm sau. Thế nhưng, các quốc gia châu Phi lại chú trọng nhiều đến việc canh tác cây trồng xuất khẩu và ngày càng phụ thuộc vào thực phẩm nhập khẩu. Nếu việc phân phối thực phẩm bị gián đoạn hoặc mất mùa do hạn hán thì hàng chục nghìn người có thể chết đói. - GV cung cấp thêm cho HS một số hình ảnh về nạn đói ở châu Phi:
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - Các nhóm đọc thông tin SGK trong các phần 1a, 1b, 1c (SGK tr.133 – 134), kết hợp quan sát các hình ảnh để thực hiện các yêu cầu của GV. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS khi cần thiết. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện các nhóm trình bày phần tìm hiểu của nhóm mình. - Các nhóm khác lắng nghe, khác nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới. | 1. Một số vấn đề dân cư, xã hội a. Tỉ lệ tăng tự nhiên dân số cao - Năm 2020, số dân châu Phi khoảng 1 340 triệu người, chiếm khoảng 17% số dân thế giới. - Dân số châu Phi tăng rất nhanh từ những năm 50 của thế kỉ XX, do các nước thuộc địa ở châu Phi giành được độc lập, đời sống được cải thiện và những tiến bộ về y tế làm giảm nhanh tỉ suất tử, trong khi tỉ suất sinh lại cao. - Giai đoạn 2015 – 2020, tuy tốc độ tăng dân số đã giảm nhưng châu Phi vẫn có tỉ lệ tăng tự nhiên dân số cao nhất thế giới, với 2,54%. - Tăng dân số nhanh là một trong những nguyên nhân kìm hãm sự phát triển, dẫn đến đói nghèo, tài nguyên bị khai thác kiệt quệ, suy thoái và ô nhiễm môi trường,... ở châu Phi. b. Nạn đói - Mỗi năm, có hàng chục triệu người dân châu Phi bị nạn đói đe doạ; trong đó, vùng nam hoang mạc Xa-ha-ra là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do tình trạng hạn hán, bất ổn chính trị.... - Rất nhiều quốc gia châu Phi phải phụ thuộc vào viện trợ lương thực của thế giới hằng năm. c. Xung đột quân sự - Xung đột quân sự đang là một vấn đề nghiêm trọng tại châu Phi. - Xung đột xảy ra do mâu thuẫn giữa các bộ tộc, do cạnh tranh về tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là tài nguyên nước,… ở một số khu vực của châu Phi.
| [7.A1.MR1]: HS kiểm chứng các giải pháp khắc phục nạn đói do AI cung cấp bằng ít nhất một nguồn đáng tin cậy khác (đối chiếu với SGK và hỏi ý kiến GV) trước khi chốt đáp án. [7.B3.1]: HS thể hiện được việc khai báo trung thực khi có sử dụng công cụ AI (ChatGPT/ Gemini) để hỗ trợ tìm kiếm giải pháp trong quá trình làm phiếu học tập. |
Hoạt động 2: Di sản lịch sử châu Phi
a. Mục tiêu: Trình bày được một số di sản lịch sử của châu Phi.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc thông tin trong mục 2 (SGK tr.134), kết hợp quan sát hình ảnh để kể tên một số di sản lịch sử của châu Phi.
c. Sản phẩm học tập: HS kể được một số di sản lịch sử nổi tiếng của châu Phi.
d. Tổ chức hoạt động :






