Giáo án NLS và AI Mĩ thuật 9 Bài 6: Tranh minh họa

Giáo án NLS và AI Mĩ thuật 9 Bài 6: Tranh minh họa được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Mĩ thuật 9 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

  • Hiểu được vai trò của tranh minh họa trong thể hiện nội dung sách. 

2. Năng lực

Năng lực chung: 

  • Tự chủ và tự học: thông qua việc sưu tầm tư liệu tranh, ảnh, tác phẩm về giá đỡ thiết bị công nghệ; chuẩn bị đồ dùng, vật liệu học tập.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: thông qua việc hình thành ý tưởng trong thiết kế tranh minh hoạ và vận dụng vào thực tế.
  • Giao tiếp và hợp tác: thông qua việc trao đổi, thảo luận nhóm để chia sẻ về sản phẩm mĩ thuật đã thực hiện về tranh minh họa. 

Năng lực riêng: 

  • Quan sát và nhận thức thẩm mĩ: Biết chuyển thể từ hình tượng văn học sang hình tượng tạo hình trong tranh minh họa.
  • Sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ: Vẽ tranh minh họa thể hiện nội dung phù hợp thể loại sách. 
  • Phân tích thẩm mĩ: Thảo luận theo nhóm về các nội dung liên quan đến sản phẩm minh họa sách, báo. 

Năng lực số: 

  • 1.3.TC2a: Phân tích được các hành vi vi phạm bản quyền phổ biến đối với thông tin, dữ liệu và nội dung số. 
  • 2.1.TC2a: Thực hiện được các tương tác được xác định rõ ràng và thường xuyên với các công nghệ số. 
  • 3.1.TC2b: Thể hiện được bản thân thông qua việc tạo ra các phương tiện số. 
  • 4.3.TC2b: Thực hiện được các hành vi bảo vệ môi trường trong môi trường số. 
  • 6.2.TC2b: Quản lý được việc triển khai các công cụ AI trong các dự án nhỏ.

Năng lực AI :

  • 9.A2.2: Giải thích được các vấn đề “thiên vị”, “thành kiến” mà AI có thể gây ra đối với xã hội. 
  • 9.B3.1: Giải thích được tầm quan trọng của việc huấn luyện AI theo hướng không phân biệt đối xử và tôn trọng sự đa dạng.

3. Phẩm chất

  • Có hiểu biết và yêu thích thể loại tranh minh họa. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

  • KHBD, SGK, SGV, SBT Mĩ thuật 9 – Kết nối tri thức với cuộc sống.
  • Một số hình ảnh tranh minh họa có tính thẩm mĩ để trình chiếu trên Powerpoint cho HS quan sát.
  • Tranh minh họa của HS để minh họa, phân tích trong tiết dạy.
  • Máy tính, máy chiếu (nếu có).
  • Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
  • Máy tính kết nối Internet, màn hình tương tác thông minh/máy chiếu, bài giảng điện tử (PowerPoint/Canva), nền tảng trắc nghiệm (Quizizz/ Azota/ Kahoot), ứng dụng quét mã QR, phần mềm thiết kế đồ họa mĩ thuật số cơ bản (Canva, Ibis Paint X, Adobe Express). 

2. Đối với học sinh

  • SGK, SBT Mĩ thuật 9 – Kết nối tri thức với cuộc sống.
  • Màu vẽ, bút chì, tẩy, các vật liệu sẵn có,...
  • Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Gợi mở, kích thích HS mong muốn tìm hiểu về các nội dung mới, lí thú của bài học.

d. Nội dung: GV tổ chức cho HS xem các hình ảnh, bức tranh và chơi trò chơi Đoán truyện.

c. Sản phẩm: HS tham gia trò chơi Đoán truyện và có nhận thức ban đầu về tranh minh họa.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV chia lớp thành 2 đội, tổ chức trò chơi Đoán truyện:

+ Thời gian: 5 phút.

+ Luật chơi: Các đội quan sát các bức tranh GV chiếu trên màn hình và giơ tay đoán tên truyện. Đội nào giành được nhiều lượt đúng hơn thì giành chiến thắng.

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

Hình 1 ...

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

Hình 2 ...

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

Hình 3 ...

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

Hình 4 ...

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

Hình 5 ...

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

Hình 6 ...

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

Hình 7 ...

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

Hình 8 ...

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh và tham gia trò chơi Đoán truyện.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV tổng kết trò chơi, đưa ra đáp án:

+ Hình 1: Tranh minh họa truyện Sọ Dừa.

+ Hình 2: Tranh minh họa Truyện Kiều.

+ Hình 3: Tranh minh họa truyện Cô bé quàng khăn đỏ.

+ Hình 4: Tranh minh họa truyện Cây tre trăm đốt.

+ Hình 5: Tranh minh họa truyện Trí khôn của ta đây.

+ Hình 6: Tranh minh họa truyện Cóc kiện trời.

+ Hình 7: Tranh minh họa truyện Thánh Gióng.

+ Hình 8: Tranh minh họa truyện Cây khế.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Tranh minh họa là các hình ảnh được tạo ra để diễn giải, bổ sung hoặc làm rõ nội dung của một văn bản, ý tưởng hay câu chuyện. Tranh minh họa thường được sử dụng trong sách, tạp chí, báo, quảng cáo, và các phương tiện truyền thông khác để giúp người xem hiểu rõ hơn về nội dung hoặc để làm cho nội dung trở nên sống động và hấp dẫn hơn. Để tìm hiểu rõ hơn về tranh minh họa, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 6: Tranh minh họa.

Năng lực số:

  • 2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Quan sát

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nhận biết, có kiến thức ban đầu về tranh minh họa thông qua các sản phẩm.

- Củng cố kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp hình thành kiến thức về tranh minh họa.

b. Nội dung: GV chia HS cả lớp thành 3 nhóm, yêu cầu các nhóm khai thác hình ảnh, thông tin mục Quan sát SGK tr.25, 26 kết hợp tìm hiểu thêm thông tin trên sách, báo, internet và thực hiện nhiệm vụ:

- Nhóm 1: Yếu tố tạo hình nào thường được sử dụng chủ yếu trong tranh minh họa?

- Nhóm 2: Vai trò của tranh minh họa trong cuốn sách là gì?

- Nhóm 3: Hình tượng tạo hình trong tranh minh họa có đặc điểm gì?

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về một số tranh minh họa trong truyện.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS cả lớp thành 3 nhóm.

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm như sau: Khai thác hình ảnh, thông tin mục Quan sát SGK tr.25, 26 kết hợp tìm hiểu thêm thông tin trên sách, báo, internet và thực hiện nhiệm vụ:

+ Nhóm 1: Yếu tố tạo hình nào thường được sử dụng chủ yếu trong tranh minh họa?

+ Nhóm 2: Vai trò của tranh minh họa trong cuốn sách là gì?

+ Nhóm 3: Hình tượng tạo hình trong tranh minh họa có đặc điểm gì?

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

BÀI 6: TRANH MINH HỌA (2 TIẾT)

- GV đặt câu hỏi mở rộng:

+ Sự giống và khác nhau của thiết kế bìa sách và tranh minh họa là gì?

+ Để minh họa một nội dung, tác phẩm văn học, em cần lưu ý đến những yếu tố nào (lựa chọn hình ảnh, bố cục, màu sắc,...)?

- GV tổng kết kiến thức, yêu cầu HS cả lớp suy nghĩ và trả lời câu hỏi về Một số tranh minh họa trong truyện.

- GV nêu câu hỏi phản biện về hiện tượng thiên vị văn hóa của AI: "Khi thử dùng AI để vẽ minh họa một nhân vật cổ tích Việt Nam (như Thạch Sanh hay cô Tấm), các em thấy hình ảnh AI sinh ra có đúng nét mặt, trang phục truyền thống Việt Nam không? Vì sao lại có sự sai lệch đó?".

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận theo các nhóm đã được phân công, khai thác thông tin trong mục và thông tin sưu tầm và trả lời câu hỏi. 

- HS phân tích bản quyền ảnh số: nhận diện và không sử dụng ảnh có đóng dấu bản quyền thương mại trái phép, chọn ảnh có giấy phép Creative Commons để học tập. 

- HS nhập câu lệnh vào Canva AI/Bing Image: "Minh họa truyện cổ tích Việt Nam". Nhóm nhận xét: AI thường vẽ nhân vật mang khuôn mặt hoạt hình phương Tây hoặc trang phục cổ trang Trung Hoa/Nhật Bản; HS thảo luận nguyên nhân là do dữ liệu huấn luyện của AI bị thiên lệch, chưa đa dạng về văn hóa các dân tộc Việt Nam.

- GV theo dõi, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 3 nhóm lần lượt trình bày kết quả hoạt động:

+ Nhóm 1: Yếu tố tạo hình thường được sử dụng chủ yếu trong tranh minh họa là:

  • Đường nét.
  • Hình khối.
  • Màu sắc.
  • Bố cục.
  • Ánh sáng và bóng đổ.
  • Chất liệu.

+ Nhóm 2: Vai trò của tranh minh họa trong cuốn sách:

  • Thu hút sự chú ý của độc giả.
  • Người đọc dễ dàng hiểu và hình dung nội dung văn bản.
  • Tạo ra cảm xúc và tâm trạng phù hợp với nội dung câu chuyện.
  • ...

+ Nhóm 3: Đặc điểm của hình tượng tạo hình trong tranh minh họa:

  • Vẽ đơn giản, truyền tải cảm xúc và tính cách nhân vật/cảnh vật.
  • Sử dụng màu sắc tươi sáng và phong phú.
  • ...

+ HS phân tích hiện tượng thiên vị và thành kiến trong AI: máy tính học từ dữ liệu số phổ biến nên dễ bỏ sót các nét văn hóa đặc thù của các dân tộc thiểu số hoặc trang phục cổ truyền Việt Nam.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận về một số tranh minh họa trong truyện.

- GV chuyển sang hoạt động mới. 

Quan sát

Có 2 dạng minh họa chính:

- Hình ảnh minh họa:

+ Có giá trị bổ trợ, giải thích cho nội dung.

+ Xuất hiện trong truyện ngắn, tiểu thuyết, sách giáo khoa,...

- Tranh minh họa:

+ Biểu hiện nội dung: chủ yếu là hình, nội dung chữ ngắn gọn, súc tích.

+ Xuất hiện trong sách ngoại ngữ, sách chuyên ngành, truyện tranh,...

9.A2.2: HS giải thích được các vấn đề “thiên vị”, “thành kiến” văn hóa mà AI có thể gây ra khi tự động tạo hình ảnh minh họa nhân vật.

1.3.TC2a: HS phân tích và nhận diện được các hành vi vi phạm bản quyền mĩ thuật phổ biến trên không gian số, có ý thức chọn lọc tư liệu hình ảnh hợp pháp phục vụ học tập nghệ thuật.

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Hoạt động 2: Thể hiện

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Lựa chọn một phân đoạn trong truyện yêu thích để vẽ tranh minh học.

Ghi nhớ, vận dụng kiến thức tranh minh họa để thực hiện một SPMT tranh minh họa của riêng mình.

b. Nội dung:

- GV hướng dẫn HS quan sát các bước tiến hành vẽ tranh minh họa theo truyện cổ tích Ăn khế trả vàng trên phần mềm thiết kế thông dụng và trả lời câu hỏi của GV.

- GV hướng dẫn HS thực hiện lựa chọn một phân đoạn trong truyện yêu thích để vẽ tranh minh họa theo hình thức thể hiện phù hợp.

c. Sản phẩm: Sản phẩm mĩ thuật về vẽ tranh minh họa theo hình thức thể hiện phù hợp.

d. Tổ chức thực hiện:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Mĩ thuật 9 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay