Giáo án tích hợp NLS Mĩ thuật 9 kết nối tri thức

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 10: NGUYÊN MẪU TRONG TÁC PHẨM ĐIÊU KHẮC

(2 tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nhận biết được vẻ đẹp của nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Tự chủ và tự học: thông qua việc sưu tầm tư liệu tranh, ảnh, tác phẩm điêu khắc; chuẩn bị đồ dùng, vật liệu học tập.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: thông qua việc hình thành ý tưởng trong tác phẩm điêu khắc và vận dụng vào thực tế.
• Giao tiếp và hợp tác: thông qua việc trao đổi, thảo luận nhóm để chia sẻ về sản phẩm mĩ thuật lấy cảm hứng từ thực tiễn cuộc sống.

Năng lực riêng: 

• Quan sát và nhận thức thẩm mĩ: Hiểu về cách thể hiện vẻ đẹp của nguyên mẫu trong sản phẩm điêu khắc.
• Sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ: Mô phỏng được vẻ đẹp của nguyên mẫu trên bình diện kĩ thuật và phong cách.
• Phân tích thẩm mĩ: Thảo luận theo nhóm về các nội dung liên quan tác phẩm điêu khắc.

Năng lực số:

• 1.1.TC2d: Tổ chức được các chiến lược tìm kiếm để tìm dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số (tổ chức tìm kiếm tư liệu điêu khắc từ nhiều nguồn).
• 1.2.TC2b: Thực hiện phân tích, diễn giải và đánh giá được dữ liệu, thông tin và nội dung số được xác định rõ ràng (phân tích thông tin từ video AI).
• 2.1.TC2a: Lựa chọn được nhiều công nghệ số để tương tác (phần mềm trắc nghiệm/bảng tương tác) phù hợp cho một bối cảnh cụ thể.
• 6.2.TC2a: Sử dụng được các công cụ AI trong công việc và học tập hàng ngày (sử dụng AI tạo ảnh để phác thảo ý tưởng).

3. Phẩm chất

• Có ý thức tìm hiểu và thưởng thức tác phẩm nghệ thuật.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC 

1. Đối với giáo viên

• Giáo án, SGK, SGV, SBT Mĩ thuật 9 – Kết nối tri thức với cuộc sống.
• Một số hình ảnh, trình chiếu PowerPoint giới thiệu về các SPMT mô phỏng vẻ đẹp nguyên mẫu của thể loại điêu khắc.
• Một số hình ảnh, video clip minh họa các bước thể hiện vẻ đẹp tĩnh vật hoặc phong cảnh dạng phù điêu.
• Bộ câu hỏi trắc nghiệm trên phần mềm Quizizz hoặc Azota.
• Kho hình ảnh số về các tác phẩm điêu khắc nổi tiếng.
• Công cụ AI tạo ảnh (Bing Image Creator/Canva Magic Media).
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT Mĩ thuật 9 – Kết nối tri thức với cuộc sống.
• Màu vẽ, bút chì, tẩy, các vật liệu sẵn có,...
• Thiết bị di động/Máy tính bảng (để tra cứu và tạo ý tưởng).

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Gợi mở, kích thích HS mong muốn tìm hiểu về các nội dung mới, lí thú của bài học.

d. Nội dung: GV tổ chức cho HS chơi trò chơi Hãy chọn giá đúng.

c. Sản phẩm: HS tích cực tham gia trò chơi.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS xem video và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu câu trả lời trong video AI.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

[1.2.TC2b: HS thực hiện phân tích và diễn giải thông tin từ nội dung số (video AI)]

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Điêu khắc là tên gọi của các tác phẩm nghệ thuật 3 chiều được tạo nên thông qua các bước tạo hình. Mỗi nhà điêu khắc sẽ làm việc, chế tác nên các tác phẩm nghệ thuật theo một phong cách riêng. Để tìm hiểu rõ hơn về điêu khắc cũng như thực hành một sản phẩm điêu khắc yêu thích, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 10: Nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Quan sát

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nhận biết, phân tích được vẻ đẹp của nguyên mẫu trong các hình thức tượng tròn và phù điêu.

- Củng cố kĩ năng quan sát, tư duy hình ảnh để nhận biết về các thể loại điêu khắc của mĩ thuật.

b. Nội dung: GV chia HS cả lớp thành 6 nhóm, yêu cầu các nhóm khai thác hình ảnh, thông tin mục Quan sát SGK tr.42, 43 kết hợp tìm hiểu thêm thông tin trên sách, báo, internet và thực hiện nhiệm vụ:

- Nhóm 1 + 2: Bức tượng, phù điêu thể hiện hình ảnh từ nguyên mẫu nào?

- Nhóm 3 + 4: Cấu trúc, chất liệu nào được sử dụng trong bức tượng phù điêu?

- Nhóm 5 + 6: Vẻ đẹp trong bức tượng, phù điêu được thể hiện qua những đặc điểm nào?

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về vẻ đẹp nguyên mẫu trong các tác phẩm tượng tròn và phù điêu.

d. Tổ chức thực hiện:

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Hoạt động 2: Thể hiện

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Vận dụng những kiến thức về cấu trúc, hình khối, tỉ lệ để mô phỏng một đồ vật bằng yếu tố tạo hình yêu thích.

- Thể hiện được SPMT phù hợp, khai thác được vẻ đẹp của nguyên mẫu.

b. Nội dung:

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu cách thể hiện vẻ đẹp của phù điêu tĩnh vật bằng chất liệu đất nặn.

- GV hướng dẫn HS thực hiện một sản phẩm điêu khắc có cấu trúc, tỉ lệ sát với nguyên mẫu theo hình thức yêu thích.

c. Sản phẩm: Sản phẩm điêu khắc có cấu trúc, tỉ lệ sát với nguyên mẫu của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1: Gợi ý thể hiện vẻ đẹp của phù điêu tĩnh vật bằng chất liệu đất nặn

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nêu nhiệm vụ: Tạo một phù điêu tĩnh vật bằng đất nặn.

- GV trình chiếu và hướng dẫn HS quan sát tác phẩm nghệ thuật.

- GV giới thiệu cách thể hiện vẻ đẹp của phù điêu tĩnh vật bằng chất liệu đất nặn:

- GV lưu ý HS khi thực hành SPMT:

+ Lựa chọn nguyên mẫu: đơn giản, chú trọng đến tỉ lệ của nguyên mẫu như vật dụng thân quen trong gia đình, chân dung,...

+ Khi phác hình, cần so sánh tỉ lệ giữa chiều/ cạnh của vật mẫu; lựa chọn bố cục không quá lớn hoặc quá nhỏ trong khuôn hình.

+ Trong thực hành SPMT phù điêu, cần lưu ý đến độ cao, thấp khác nhau của các chi tiết để tạo không gian xa – gần và tạo bố cục chặt chẽ.

- GV khuyến khích HS: Sử dụng công cụ Gen AI (Tạo ảnh) như Bing Image Creator hoặc Canva Magic Media để phác thảo ý tưởng bố cục.

- GV gợi ý câu lệnh: "A clay bas-relief of a flower vase and fruits, artistic style, soft lighting" (Phù điêu đất sét bình hoa và quả, phong cách nghệ thuật).

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, kết hợp đọc mục Em có biết SGK tr.44 để mở rộng kiến thức về vẻ đẹp nguyên mẫu trong mĩ thuật được phản ánh bằng ngôn ngữ tạo hình như thế nào, và sự tác động của nó đến cảm xúc của người xem, phản ánh qua TPMT/SPMT.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác hình ảnh, thông tin trong mục và trả lời câu hỏi.

- HS tham khảo bố cục do AI gợi ý để nặn sản phẩm thật.

- HS dùng điện thoại tạo ảnh mẫu bằng AI (nếu có điều kiện) hoặc vẽ phác thảo tay.

- GV quan sát, hướng dẫn hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày kết quả thảo luận.

- HS hoàn thiện sản phẩm đất nặn.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:

+ Vẻ đẹp của tác phẩm điêu khắc được thể hiện thông qua kết cấu, hình dạng khác nhau của khối trong không gian ba chiều (chiều cao, chiều rộng và chiều sâu) với những chất liệu tạo hình như đất sét, sáp, thạch cao, đá, kim loại,...

+ Hầu hết các nghệ sĩ sẽ sử dụng một vài hoặc tất cả các yếu tố để tạo hình nên tác phẩm điêu khắc như nét, không gian, hình dạng, nhịp điệu, sự lặp lại, tính liên tục, điểm nhấn, sự cân bằng, kết cấu, tỉ lệ,...

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới. 

[6.2.TC2a: HS sử dụng được các công cụ AI (tạo ảnh) trong học tập để hỗ trợ tìm kiếm ý tưởng bố cục cho tác phẩm].

Nhiệm vụ 2: Thực hiện một sản phẩm điêu khắc có cấu trúc, tỉ lệ sát với nguyên mẫu theo hình thức yêu thích

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm: Thực hiện một sản phẩm điêu khắc có cấu trúc, tỉ lệ sát với nguyên mẫu theo hình thức yêu thích.

- GV hướng dẫn HS tham khảo một số sản phẩm mĩ thuật của HS thực hiện:

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, vận dụng kiến thức đã học và thực hành, sáng tạo sản phẩm điêu khắc có cấu trúc, tỉ lệ sát với nguyên mẫu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS trong quá trình thực hiện sản phẩm.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

HS hoàn thành sản phẩm điêu khắc có cấu trúc, tỉ lệ sát với nguyên mẫu.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV khuyến khích, khen ngợi HS đã hoàn thành sản phẩm.

- GV chuyển sang nội dung mới.

Hoạt động 3: Thảo luận

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Củng cố kiến thức về xác định, tỉ lệ, cách phác hình và xây dựng bố cục trong thực hành, sáng tạo theo chất liệu và hình thức thể hiện yêu thích.

- Khả năng trình bày, bày tỏ cảm nhận của bản thân trước nhóm, lớp.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS trưng bày SPMT đã thực hiện.

c. Sản phẩm: HS trao đổi, chia sẻ về sản phẩm mĩ thuật đã thực hiện.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS trình bày SPMT đã thực hiện.

- GV hướng dẫn HS thảo luận theo nhóm về các nội dung liên quan đến sản phẩm mĩ thuật đã thực hiện theo câu hỏi gợi ý sau:

+ Vẻ đẹp nguyên mẫu được bạn thể hiện thế nào? (Tỉ lệ và cấu trúc giữa nguyên mẫu và sản phẩm mĩ thuật)?

+ Bạn đã sử dụng những chất liệu tạo hình nào để thể hiện sản phẩm mĩ thuật?

+ Yếu tố thẩm mĩ được thể hiện thế nào trên sản phẩm của bạn?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS trưng bày sản phẩm và thảo luận theo nhóm về sản phẩm mĩ thuật.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ các nhóm trong quá trình thảo luận (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số nhóm trình bày kết quả thảo luận về sản phẩm mĩ thuật trước lớp.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, đặt câu hỏi cho bạn (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, khích lệ HS có sản phẩm mĩ thuật và có chia sẻ tốt trước lớp.

- GV chuyển sang nội dung mới.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS sưu tầm và giới thiệu vẻ đẹp nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc yêu thích.

b. Nội dung: 

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ: Sưu tầm hình ảnh và giới thiệu vẻ đẹp nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc yêu thích.

- GV cho HS trả lời nhanh một số câu hỏi trắc nghiệm về Nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc.

c. Sản phẩm: 

- Thực hiện sưu tầm hình ảnh và giới thiệu vẻ đẹp nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc yêu thích.

- Đáp án câu trả lời trắc nghiệm của HS. 

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Sưu tầm hình ảnh và giới thiệu vẻ đẹp nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc yêu thích

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và thực hiện nhiệm vụ ở nhà: Sưu tầm hình ảnh và giới thiệu vẻ đẹp nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc yêu thích.

- GV hướng dẫn HS thực hiện:

+ Em đã biết đến tác phẩm điêu khắc nào?

+ Những tác phẩm điêu khắc em biết qua kênh nào (sách, báo, tạp chí, internet,...)? 

+ Trong các tác phẩm điêu khắc đã biết, em thích tác phẩm nào? Vì sao?

+ Để giới thiệu vẻ đẹp nguyên mẫu của các tác phẩm điêu khắc đã sưu tầm, em sẽ sử dụng hình thức nào (viết đoạn văn, sử dụng hình thức trình chiếu, video clip,...)?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

HS thực hiện sưu tầm hình ảnh và giới thiệu vẻ đẹp nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc yêu thích.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

HS báo cáo sản phẩm vào tiết học sau.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm – Tổng kết bài học

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho HS cả lớp chơi trò chơi “Mảnh ghép mĩ thuật” trên nền tảng Quizizz.

- GV cung cấp mã QR hoặc đường Links cho HS chơi trò chơi.

- GV phổ biến luật chơi cho HS: Để lật mở được mỗi mảnh ghép bị che khuất hình ảnh, HS trả lời câu hỏi liên quan kiến thức đã học về Nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc.

- GV trình chiếu 5 mảnh ghép và cho HS lần lượt lật mở từng mảnh ghép:

Mảnh ghép số 1: Nguyên mẫu trong điêu khắc là gì?

A. Một bản vẽ phác thảo cho tác phẩm điêu khắc.

B. Bản sao của một tác phẩm điêu khắc.

C. Một tác phẩm nghệ thuật hoàn thiện.

D. Hình mẫu ban đầu được tạo ra để làm cơ sở cho tác phẩm cuối cùng.

Mảnh ghép số 2: Chất liệu phổ biến được sử dụng để làm tượng điêu khắc là gì? A. Gỗ, đá, kim loại. 

B. Nhựa, giấy, len. 

C. Chỉ, lụa, vải.

D. Thủy tinh, gốm sứ, vải.

Mảnh ghép số 3: Tượng tròn thường được đặt ở đâu trong không gian trưng bày? 

A. Trên tường. 

B. Ở góc phòng. 

C. Ở trung tâm không gian hoặc nơi có thể đi vòng quanh. 

D. Trên trần nhà.

Mảnh ghép số 4: Tác phẩm “David” của Michelangelo là một ví dụ nổi tiếng của loại điêu khắc nào? 

A. Phù điêu. 

B. Tượng tròn. 

C. Điêu khắc trên tường. 

D. Tranh khắc nổi.

Mảnh ghép số 5: Điểm khác biệt chính giữa tượng tròn và phù điêu là gì? 

A. Tượng tròn có thể nhìn từ mọi hướng, còn phù điêu chỉ nhìn từ một phía. 

B. Tượng tròn làm từ đá, còn phù điêu làm từ gỗ. 

C. Tượng tròn lớn hơn phù điêu. 

D. Phù điêu là tranh vẽ, còn tượng tròn là điêu khắc.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS dùng thiết bị cá nhân truy cập, trả lời nhanh.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS lần lượt đọc đáp án đúng.

- GV chữa bài dựa trên biểu đồ kết quả.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, nêu ý kiến (nếu có đáp án khác). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chốt đáp án.

- GV trình chiếu “Mảnh ghép mĩ thuật”: Tượng điêu khắc và tượng tròn không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật mà còn mang nhiều ý nghĩa văn hóa, lịch sử, tôn giáo và xã hội. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện sáng tạo nghệ thuật, truyền tải thông điệp, tạo nên không gian sống đẹp và có ý nghĩa, cũng như bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

- GV kết thúc tiết học.

[2.1.TC2a: HS lựa chọn và sử dụng công nghệ số (Quizizz trên điện thoại) để tương tác trả lời câu hỏi và nhận phản hồi tức thì].

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học: Nguyên mẫu trong tác phẩm điêu khắc.

- Hoàn thành SPMT điêu khắc có cấu trúc, tỉ lệ sát với nguyên mẫu của em (nếu chưa xong).

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung Chủ đề 6 - Bài 11: Vẻ đẹp tạo hình con rối.