Giáo án NLS và AI Ngữ văn 8 Bài 2: Thu điếu

Giáo án NLS và AI Ngữ văn 8 Bài 2: Thu điếu được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Ngữ văn 8 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn: …./…./…

Ngày dạy: …/…/…

TIẾT  : VĂN BẢN 1: THU ĐIẾU

                                       

TIẾT  : VĂN BẢN 1: THU ĐIẾU

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

  • HS nhận biết được đặc điểm về niêm, luật: xác định bố cụ; phân tích được giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Thu điếu. Từ đó hình thành, rèn luyện năng lực đọc hiểu một bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

  • HS cảm nhận được tình yêu thiên nhiên, nỗi niềm thời thế của tác giả

  • HS biết trân trọng, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

2. Năng lực

  1. Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng đặc thù 

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Thu điếu

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Thu điếu 

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản.

- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của văn bản với các văn bản khác có cùng chủ đề.

c. Năng lực số

- 2.2.TC2a: Thực hiện tìm kiếm và chọn lọc video, hình ảnh trên mạng Internet để tìm hiểu về tiểu sử tác giả và bối cảnh làng quê Bắc Bộ.

- 3.1.TC2b: Sử dụng được phần mềm vẽ sơ đồ tư duy hoặc bảng tính để thiết lập sơ đồ luật thi (bằng - trắc) của thơ Đường luật.

- 6.1.TC2a: Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích từ ngữ Hán Việt, cấu trúc câu thơ và tra cứu các thủ pháp nghệ thuật cổ điển.

d. Năng lực AI 

- 8.A1.2 (Tính chủ động của con người): Nhận biết được những rủi ro khi lạm dụng công cụ AI tạo sinh để tra cứu, tóm tắt thông tin (như nguy cơ tiếp nhận dữ liệu sai lệch, ảo giác công nghệ); từ đó nêu được sự cần thiết và có thói quen chủ động đối chiếu, kiểm chứng thông tin từ AI bằng các nguồn tin cậy khác (sách giáo khoa, tri thức văn học chính thống).

3. Phẩm chất

-   Yêu thương, sự gắn bó với cảnh sắc quê hương với cuộc đời

II.  THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên

  • KHBD

  • Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi

  • Tranh ảnh về nhà văn hình ảnh

  • Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp

  • Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

2. Chuẩn bị của HS:

  • SGK, SBT Ngữ Văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn bài học, vở ghi.

  • Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. KHỞI ĐỘNG

  1.  Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học Thu điếu

  2. Nội dung: GV cho HS xem 1 đoạn video clip giới thiệu về tác giả Nguyễn Khuyến và đặt câu hỏi gợi mở vấn đề

  3.  Sản phẩm: Câu trả lời của HS và đáp án về tìm hiểu tác gia Nguyễn Khuyến

  4. Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

  • GV cho HS xem một video ngắn về tác giả Nguyễn Khuyến 

https://www.youtube.com/watch?v=0fSixobf7Q4&t=151s ( từ giây 50 đến 2’30s)

  • GV đặt câu hỏi: Trình bày những hiểu biết của em về tác gia Nguyễn Khuyến và một số bài thơ của ông mà em biết?

- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

  • HS xem video và suy nghĩ.

  • HS truy cập nhanh công cụ tìm kiếm trên thiết bị di động, gõ từ khóa "Các bài thơ về mùa thu của Nguyễn Khuyến" để thu thập thêm thông tin bổ sung cho bài trình bày.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

  • GV mời một số HS đứng dậy trả lời câu hỏi

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

  • GV gợi ý: Nguyễn Khuyến là một nhà thơ lớn với rất nhiều bài thơ về đề tài quê hương đất nước. Một số bài thơ của ông như Bạn đến chơi nhà, Thu vịnh…

  • GV dẫn dắt vào bài: Nhắc đến Nguyễn Khuyến là nhắc đến một nhà nho lỗi lạc của dân tộc. Không chỉ được đánh giá cao về học thức mà còn cả những trăn trở của ông trước thế sự và cuộc đời. Ông thường có những vần thơ vừa để miêu tả tình cảm cảm xúc với quê hương nhưng qua đó lại thể hiện những nỗi niềm khắc khoải của mình về cuộc đời. Hãy cùng tìm hiểu những nỗi niềm khắc khoải đó qua văn bản Thu điếu – Tiết 1 bài 1.

[2.2.TC2a: HS thực hiện tìm kiếm và chọn lọc video, hình ảnh trên mạng Internet để tìm hiểu về tiểu sử tác giả và bối cảnh làng quê Bắc Bộ.]

[2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu giới thiệu bài học 

a. Mục tiêu: Nắm được nội dung chủ đề Vẻ đẹp cổ điển và thể loại các tác phẩm có trong chủ đề. Nắm được các khái niệm về đề tài, chi tiết, tính cách nhân vật.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài Vẻ đẹp cổ điển

c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức chung về nội dung bài Vẻ đẹp cổ điển

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS:

+ Đọc phần Giới thiệu bài học, khái quát chủ đề Vẻ đẹp cổ điển

+ Nêu tên và thể loại các VB đọc chính và VB đọc kết nối chủ đề.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe câu hỏi, đọc phần Giới thiệu bài học và tìm tên các VB trong bài 1.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe và nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức > Ghi lên bảng.

1. Giới thiệu bài học

- Chủ đề Vẻ đẹp cổ điển bao gồm các văn bản với điểm nhìn của các nhân vật trẻ con. Các nhân vật này đã có cách cảm nhận và ứng xử với thế giới rất riêng biệt.

- Tên và thể loại của các VB đọc chính và VB đọc kết nối chủ đề:

Tên văn bản

Thể loại

Câu cá mùa thu 

(Thu điếu)

Thơ 

Thiên trường vãn vọng

Thơ

Ca Huế trên sông Hương

Bút kí

Hoạt động 2: Tìm hiểu tri thức ngữ văn - Đọc văn bản

a. Mục tiêu: Nắm được những thông tin về thể loại, đặc điểm thơ đường luật thất ngôn bát cú và đọc văn bản Thu điếu.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến thể loại thơ đường luật thất ngôn bát cú và văn bản Thu điếu.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Thu điếu. 

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨMNLS

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về khái niệm và đặc điểm của thể thơ Đường luật thất ngôn bát cú

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

  • GV mời đại diện các nhóm dựa vào nội dung đã học ở nhà:

+ Trình bày hiểu biết của em về thơ Đường luật và thể thơ thất ngôn bát cú?

+ Trình bày bằng sơ đồ về cách gieo vần thể thơ Thất ngôn bát cú?

  • Các nhóm tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

  • Các nhóm thảo luận để vẽ sơ đồ.

  • HS sử dụng phần mềm Excel hoặc tính năng Table trên Word để tạo bảng sơ đồ luật Bằng - Trắc (B-T) cho 8 câu thơ, đánh dấu màu sắc (Highlight) để phân biệt các chữ cần gieo vần.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 1 nhóm lên bảng vẽ sơ đồ, yêu cầu các nhóm khác nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: Đọc văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

  • GV đặt câu hỏi yêu cầu HS chia 3 nhóm để trả lời câu hỏi:

TIẾT  : VĂN BẢN 1: THU ĐIẾU

+ Nhóm 1: Trình bày hiểu biết của em về tác giả Nguyễn Khuyến?

+ Nhóm 2: Cho biết hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm Thu điếu?

+ Nhóm 3: Ý nghĩa nhan đề cùng với bố cục bài thơ?

+ GV nêu yêu cầu đối với nhóm 3: HS nhập lệnh vào AI Chatbot: "Hãy giải nghĩa từ Hán Việt 'Thu điếu' và phân tích ngắn gọn ý nghĩa của nhan đề này trong bối cảnh chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến". HS chọn lọc ý hay để trình bày.

+ GV giao nhiệm vụ nâng cao cho nhóm 3: "Khi sử dụng Chatbot AI làm trợ lý để tra nghĩa từ Hán Việt và phân tích nhan đề, các em cần nhận biết rủi ro rằng AI tạo sinh rất dễ gặp hiện tượng 'ảo giác công nghệ', dẫn đến cung cấp sai thông tin hoặc bịa đặt điển tích cổ. Do đó, các nhóm tuyệt đối không chép nguyên văn kết quả. Hãy sử dụng tư duy phản biện để đối chiếu, kiểm chứng thông tin do AI cung cấp với phần Tri thức Ngữ văn trong SGK và từ điển chính thống để hiệu đính nội dung chính xác trước khi báo cáo.".

  • HS thực hiện nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

  • HS đọc thông tin trong SGK chuẩn bị trình bày trước lớp.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời các nhóm HS phát biểu, yêu cầu cả lớp nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

  1. Tri thức ngữ văn

  2. Thơ đường luật và thể thơ thất ngôn bát cú

  3. Khái niệm

  • Thơ đường luật

Thơ đường luật hay còn gọi là thơ cận thể hay thơ cách luật. Là một loại thơ làm theo luật thơ được đặt ra từ thời nhà Đường bao gồm có 3 loại: thơ bát cú (mỗi bài 8 câu), thơ tứ tuyệt (mỗi bài 4 câu), thơ bài luật (dạng kéo dài của thơ Đường luật). Trong đó điển hình nhất là thơ thất ngôn bát cú.

+ Ngôn ngữ thơ đường luật rất cô đọng, hàm súc. Bút pháp tả cảnh thiên về gợi và ngụ tình. Ý thơ gắn với mối liên hệ giữa tình và cảnh, tĩnh và động, thời gian và không gian, quá khứ và hiện tại, hữu hạn và vô hạn….

  • Thơ thất ngôn bát cú

+ Về bố cục: Bài thơ gồm có bốn cặp câu thơ tương ứng 4 vế: đề - thực - luận - kết. 

  • Hai câu đề: triển khai ý ẩn chứa trong nhan đề

  • Hai câu thực: Giải thích rõ các khía cạnh chính của đối tượng được miêu tả bàn luận

  • Hai câu luận: luận giải phát triển, mở rộng suy nghĩ về đối tượng.

  • Hai câu kết: Thâu tóm tinh thần của toàn bài và có thể mở ra những ý tưởng, liên tưởng mới.

+ Về niêm và luật bằng trắc: Bài thơ sắp xếp thanh bằng trắc trong từng câu và cả bài theo quy định chặt chẽ để tạo sự phong phú cho điệu thơ. 

  • Về niêm: hai cặp câu liền nhau được dính theo nguyên tắc chữ thứ 2 của câu 2 và câu 3, câu 4, câu 5, câu 6 và câu 7, câu 1 và câu 8 phải cùng thanh.

+ Về vần nhịp: Bài thơ thất ngôn bát cú chỉ gieo một vần và gieo vần bằng.

+ Về đối: bài thơ thất ngôn bát cú chủ yếu đối ở hai câu thực và hai câu luận, cũng có bài chỉ đối ở một liên hoặc ở ba, bốn liên. 

  1. Sơ đồ cách gieo vần, niêm luật của thể thất ngôn bát cú

Câu

Luật bằng trắc

Niêm

Vần

Đối

1

B-B-T-T-T-B-B

Câu 1 và 8

B

2

T-T-B-B-T-T-B

Câu 2 và 3

B

3

T-T-B-B-B-T-T-T

4

B-B-T-T-T-B-B

Câu 4 và 5

B

Đối

5

B-B-T-T-B-B-T

6

T-T-B-B-T-T-B

Câu 6 và 7

B

Đối

7

T-T-B-B-B-T-T

8

B-B-T-T-T-B-B

Câu 8 và 1

B

2.Đọc văn bản

a. Tác giả

-  Tên: Nguyễn Khuyến

- Năm sinh – năm mất: 1835 -1909

- Quê quán: Xã Yên Đổ, huyện Bình Lục tỉnh Hà Nam (nay là Ninh Bình).

-  Xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo, từ năm 1864 đến 1871 ông đỗ đầu hết cả ba kì thi nên được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ. 

- Ông là người tài năng cốt cách thanh cao và tấm lòng yêu nước thương dân.

- Hiện tại ông để lại 800 bài thơ cả chữ Hán và chữ Nôm, thơ văn, câu đối.

- Nội dung sáng tác:

+ Thể hiện tình yêu quê hương đất nước, gia đình bạn bè.

+ Phản ánh cuộc sống của những con người cực khổ, thuần hậu, chất phác

+ Châm biếm đả kích thực dân xâm lược và tầng lớp thống trị.

+ Bộc lộ tấm lòng ưu ái đối với dân với nước.

b. Tác phẩm

- Xuất xứ: Tác phẩm Thu điếu nằm trong chùm thơ mùa thu gồm có 3 bài của nhà thơ Nguyễn Khuyến.

- Thể thơ: Thất ngôn bát cú đường luật

- Chủ đề: Bài thơ bày tỏ tình yêu thiên nhiên, đất nước và tâm trạng của tác giả trước thời thế.

c. Ý nghĩa nhan đề và bố cục tác phẩm

- Bố cục: 2 phần

+ Sáu câu đầu: Cảnh sắc thiên nhiên trời thu Bắc Bộ

+ Hai câu kết ( câu 7+8): Suy tư của chủ thể trữ tình trước cảnh vật trời thu và nỗi niềm thế sự.

  • Ý nghĩa nhan đề

Nhan đề “Mùa thu câu cá” có mối liên hệ trực tiếp với nội dung của hai câu đề: không gian ao thu với mặt nước êm đềm và chiếc thuyền câu bé nhỏ.

3.1.TC2b: HS sử dụng được phần mềm vẽ sơ đồ tư duy hoặc bảng tính để thiết lập sơ đồ luật thi (bằng - trắc) của thơ Đường luật.

6.1.TC2a: HS ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích từ ngữ Hán Việt, cấu trúc câu thơ và tra cứu các thủ pháp nghệ thuật cổ điển.

8.A1.2: Học sinh phát hiện rủi ro thông tin sai lệch từ AI tạo sinh; hình thành thói quen kiểm chứng, đối chiếu đa nguồn để xác chứng dữ liệu trước khi sử dụng.

Hoạt động 3: Khám phá văn bản 

  1. Mục tiêu: Nhận biết và phân tích được văn bản Thu điếu.

  2. Nội dung: Sử dụng SGK chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến văn bản Thu điếu.

  3. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Thu điếu.

  4. Tổ chức thực hiện 

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Ngữ văn 8 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay