Giáo án NLS và AI Ngữ văn 8 Bài 3: Thực hành tiếng Việt (2)
Giáo án NLS và AI Ngữ văn 8 Bài 3: Thực hành tiếng Việt (2) được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Ngữ văn 8 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn: .../.../...
Ngày dạy: .../.../....
TIẾT : THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT ĐOẠN VĂN SONG SONG VÀ ĐOẠN VĂN PHỐI HỢP
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
HS nắm được đặc điểm, biết nhận diện đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp trong VB, hiểu được tác dụng của từng kiểu tổ chức đó trong việc trình bày nội dung đoạn văn nhất là ở VB nghị luận.
- HS biết vận dụng kiến thức về đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp vào việc đọc hiểu và tạo lập VB nghị luận.
2. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...
b. Năng lực riêng biệt
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài thực hành.
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành các bài tập về đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp
- Năng lực tiếp thu tri thức tiếng việt để hoàn thành các bài tập, vận dụng thực tiễn.
c. Năng lực số
- 2.2.TC2a: Thực hiện các thao tác tìm kiếm và truy xuất những đoạn trích văn học mẫu trên không gian mạng để phân tích cấu trúc câu.
- 3.1.TC2b: Sử dụng được các phần mềm soạn thảo văn bản và cộng tác trực tuyến để thiết kế, chia sẻ và chỉnh sửa đoạn văn theo nhóm.
- 6.1.TC2a: Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích cấu trúc đoạn văn, nhận diện câu chủ đề và đánh giá tính liên kết giữa các câu song song, từ đó củng cố lý thuyết ngôn ngữ.
d. Năng lực AI
- 8.A1.2 (Tính chủ động của con người): Nhận biết được những rủi ro của việc lạm dụng công cụ AI tạo sinh khi hỗ trợ phân tích cấu trúc đoạn văn (như nguy cơ lười suy nghĩ, suy giảm tư duy phản biện, tiếp nhận phân tích sai lệch hoặc gặp lỗi "ảo giác công nghệ" từ AI); từ đó nêu được sự cần thiết và hình thành thói quen chủ động đối chiếu, kiểm chứng thông tin từ AI bằng tri thức tiếng Việt chính thống.
3. Phẩm chất:
- Thái độ học tập nghiêm túc, chăm chỉ.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- KHBD
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;
- Máy tính, máy chiếu.
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.
2. Chuẩn bị của học sinh:
- SGK, SBT Ngữ văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.
- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng HS thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp
b. Nội dung: GV đặt những câu hỏi gợi mở vấn đề cho HS.
c. Sản phẩm: Một vài hiểu biết của em về cách diễn đạt đoạn văn trong văn bản nghị luận
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV yêu cầu HS: Ngoài cách trình bày đoạn văn nghị luận theo phương pháp quy nạp hoặc diễn dịch em còn biết đến phương pháp nào nữa?
- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS nghe GV nêu yêu cầu, suy nghĩ hoàn thành bài tập.
- HS truy cập nhanh các website từ điển thuật ngữ Ngữ văn hoặc kho tàng bài giảng điện tử trên thiết bị di động để tra cứu các kiểu cấu trúc đoạn văn khác ngoài diễn dịch và quy nạp.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời 2 – 3 HS trả lời
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn:
Có các cách trình bày đoạn văn trong bài văn nghị luận như: song song và phối hợp.
- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Trong tiết học thực hành tiếng việt trước đó chúng ta đã tìm hiểu về cách trình bày đoạn văn theo phương pháp diễn dịch và quy nạp, ngoài cách diễn đạt đó thì còn có thêm cách diễn đạt bằng phương pháp song song và phối hợp. Trong bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu khái niệm cũng như đặc điểm của cách trình bày đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp.
[2.2.TC2a: HS thực hiện các thao tác tìm kiếm và truy xuất những đoạn trích văn học mẫu trên không gian mạng để phân tích cấu trúc câu.]
[2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Củng cố kiến thức đã học
a. Mục tiêu: Nắm được kiến thức về đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.
c. Sản phẩm học tập: HS trả lời các kiến thức về đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
+Trình bày khái niệm đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp? + Trình bày chức năng của việc trình bày đoạn văn theo song song và đoạn văn phối hợp? - GV trình chiếu một đoạn văn ngẫu nhiên lên màn hình. Sử dụng công cụ AI, GV nhập lệnh: "Hãy phân tích nhanh xem đoạn văn này được viết theo cấu trúc song hành hay phối hợp, và chỉ rõ vị trí các câu mang ý khái quát nếu có". HS quan sát quy trình xử lý ngôn ngữ của AI để hình dung rõ hơn về lý thuyết. + GV dặn dò học sinh khi tương tác với công nghệ: "Khi quan sát quy trình xử lý ngôn ngữ của AI Chatbot vừa rồi, các em cần nhận biết rõ rủi ro về việc các mô hình ngôn ngữ lớn hoạt động trên xác suất từ ngữ nên rất dễ bị 'ảo giác công nghệ' (hallucination). AI có thể nhận diện sai lệch câu chủ đề hoặc đánh giá nhầm tính liên kết logic của đoạn văn phối hợp. Vì vậy, kết quả của AI chỉ mang tính chất tham khảo. Các em tuyệt đối không sao chép thụ động. Chúng ta phải luôn chủ động sử dụng tư duy ngôn ngữ cá nhân để đối chiếu, kiểm chứng kết quả của AI với khái niệm chuẩn trong sách giáo khoa để đưa ra nhận định chính xác nhất." Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận - GV mời 2 – 3 HS trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe và nhận xét, góp ý, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức è Ghi lên bảng. - GV bổ sung: | I. Ôn lại kiến thức - Khái niệm + Đoạn văn song song: Đoạn văn song hành là đoạn văn triển khai nội dung song song giữa các câu, không nội dung nào khái quát bao trùm lên nội dung nào. Mỗi câu trong đoạn văn đều nêu lên một khía cạnh riêng biệt, không câu nào khái quát câu nào, là một mắt xích quan trọng để làm rõ lên nội dung đoạn văn. + Đoạn văn phối hợp Đoạn văn phối hợp là đoạn văn gồm có nhiều nhiều phương pháp như diễn dịch và quy nạp Câu mở đầu đoạn nêu ý khái quát bậc một, các câu tiếp theo triển khai cụ thể ý khái quát. Câu kết đoạn là ý khái quát bậc hai mang tính chất nâng cao, mở rộng. Những câu triển khai ý được thực hiện bằng các thao tác giải thích, chứng minh, phân tích bình luận, nhận xét, đánh giá hoặc nêu suy nghĩ.. từ đó để xuất nhận định đối với chủ đề, tổng hợp, khẳng định nâng cao vấn đề.
+ Đoạn văn song song không có câu chủ đề nhưng nội dung của cả đoạn văn thống nhất. Kiểu đoạn văn song song rất phù hợp với việc trình bày các thông tin khách quan, không hàm chứa sự đánh giá chủ quan của người viết. Kết luận thế nào là do người đọc tự suy nghĩ và rút ra. + Đoạn văn phối hợp có cấu trúc rất chặt theo kiểu tổng hợp – phân tích – tổng hợp. Câu đầu và câu cuối đoạn đều là câu chủ đề. Kiểu đoạn văn này rất phù hợp với việc khẳng định chắc chắn điều mà người viết cho là chân lí. | 6.1.TC2a: HS ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích cấu trúc đoạn văn, nhận diện câu chủ đề và đánh giá tính liên kết giữa các câu song song, từ đó củng cố lý thuyết ngôn ngữ. 8.A1.2: Học sinh phát hiện rủi ro thông tin sai lệch từ AI tạo sinh; hình thành thói quen kiểm chứng, đối chiếu đa nguồn để xác chứng dữ liệu lý thuyết ngôn ngữ trước khi tiếp thu. |
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về tiếng việt
b. Nội dung: GV chiếu bài tập, HS suy nghĩ, trả lời.
c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành các bài tập trong sách giáo khoa.
d. Tổ chức thực hiện: