Giáo án NLS và AI Ngữ văn 8 Bài 4: Lai Tân
Giáo án NLS và AI Ngữ văn 8 Bài 4: Lai Tân được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Ngữ văn 8 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn: …./…./…
Ngày dạy: …/…/…
TIẾT : VĂN BẢN 2: LAI TÂN
(Hồ Chí Minh)

I. MỤC TIÊU
1. Mức độ yêu cầu cần đạt
- HS nhận biết được một số yếu tố thi luật của thơ tứ tuyệt Đường luật như: bố cục, niêm, luật, vần, nhịp đối, …
- HS nhận biết và phân tích được một số thủ pháp nghệ thuật chính trong thơ trào phúng
- HS liên hệ được nội dung văn bản với những vấn đề của xã hội đương đại; có ý thức phê phán cái xấu, tiêu cực
2. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...
b. Năng lực đặc thù
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Lai Tân
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Lai Tân
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản.
- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của văn bản với các văn bản khác có cùng chủ đề.
c. Năng lực số
- 2.2.TC2a: Thực hiện các thao tác tìm kiếm, chọn lọc và truy xuất thông tin tư liệu về tập thơ "Nhật ký trong tù" và bối cảnh vùng đất Lai Tân (Trung Quốc) những năm 1942-1943 trên không gian mạng.
- 3.1.TC2b: Sử dụng phần mềm trình chiếu hoặc công cụ bảng trắng số để hệ thống hóa đặc điểm thi luật và sơ đồ hóa nghệ thuật trào phúng trong bài thơ.
- 6.1.TC2a: Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để đối chiếu các bản dịch thơ, giải mã từ Hán Việt và phân tích sắc thái châm biếm trong cấu trúc câu thơ "vẫn thái bình".
d. Năng lực AI
- 8.A1.2 (Tính chủ động của con người): Nhận biết được những rủi ro khi lạm dụng công cụ AI tạo sinh để phân tích kết cấu thi luật hoặc giải nghĩa từ vựng (như nguy cơ tiếp nhận dữ liệu phân tích sai lệch, lỗi "ảo giác công nghệ" từ AI); từ đó nêu được sự cần thiết và có thói quen chủ động đối chiếu, kiểm chứng thông tin từ AI bằng sách giáo khoa và các nguồn tư liệu văn học chính thống.
3. Phẩm chất
- Có ý thức phê phán cái xấu, tiêu cực và hướng tới những điều tốt đẹp trong suy nghĩ và hành động
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên
- KHBD
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi
- Tranh ảnh về nhà văn hình ảnh
- Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà
- Máy tính, máy chiếu.
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.
2. Chuẩn bị của HS:
- SGK, SBT Ngữ Văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn bài học, vở ghi.
- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học Lai Tân
b. Nội dung: GV cho HS thảo luận 2 câu hỏi ở phần Trước khi đọc (sgk, trang 85)
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và đáp án về tìm hiểu một số nơi Bác đã từng đặt chân tới trong quá trình tìm đường cứu nước và tên một số bài thơ của Bác mà em biết
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt câu hỏi:
+ Bác Hồ (Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh) đã bôn ba khắp năm châu bốn biển để tìm con đường cứu nước. Kể tên một số nơi Bác đã từng đặt chân tới
+ Kể tên một số bài thơ của Hồ Chí Minh mà em biết
- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận nhiệm vụ và tiến hành thảo luận theo hình thức nhóm đôi trong vòng 2-3’
- HS sử dụng thiết bị cá nhân truy cập nhanh trang "Bảo tàng Hồ Chí Minh" trực tuyến để tìm kiếm hình ảnh nguyên bản bài thơ "Lai Tân" bằng chữ Hán và đọc thông tin về thời gian Bác bị giam giữ tại đây.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời một số HS đại diện cho nhóm đứng dậy để trả lời câu hỏi
+ Một số nơi Bác đã từng đặt chân tới trong suốt quá trình bôn ba khắp năm châu bốn biển để tìm con đường cứu nước là Pháp, Trung Quốc, Thái Lan…
+ Một số bài thơ của Hồ Chí Minh: Ngắm trăng, Rằm tháng giêng, Tức cảnh Pác Bó, …
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét đánh giá
- GV dẫn dắt vào bài: Các em thân mến, tập thơ “Nhật kí trong tù”- một trong những tác phẩm xuất sắc của Hồ Chí Minh gồm những bài thơ có tính nhật kí, tác giả ghi lại những sinh hoạt trong tù, ghi lại tâm tư, tình cảm của chính tác giả trong những ngày đen tối chốn tù lao, hoặc ghi lại những điều tai nghe mắt thấy trên đường bị giải từ nhà lao này sang nhà lao khác. Duy có bài thơ Lai Tân là có giá trị tổng kết hiện thực trong và ngoài nhà tù, phác họa được bộ mặt của nhà cầm quyền trong và ngoài nhà tù ở huyện Lai Tân mà cũng là bộ mặt điển hình cho nhà cầm quyền Trung Quốc dưới thời Quốc dân đảng bấy giờ Vậy cụ thể thực trạng đó được diễn tả như thế nào, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu thông qua bài học ngày hôm nay Bài 2: Lai Tân.
[2.2.TC2a: HS thực hiện các thao tác tìm kiếm, chọn lọc và truy xuất thông tin tư liệu về tập thơ "Nhật ký trong tù" và bối cảnh vùng đất Lai Tân (Trung Quốc) những năm 1942-1943 trên không gian mạng.]
[2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Đọc văn bản
a. Mục tiêu: Nắm được những thông tin về thể loại và đọc văn bản Lai Tân
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến văn bản Lai Tân
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Lai Tân
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS |
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về tác giả Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập cho HS Dựa vào phần nội dung chuẩn bị ở nhà, GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi sau: + Trình bày hiểu biết của em về tác giả Hồ Chí Minh?
- Em hãy trình bày xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác của văn bản - Bài thơ thuộc thể thơ nào? Nêu những dấu hiệu giúp em nhận biết được điều đó - Văn bản có mấy phần? Hãy nêu nội dung của từng phần Bước 2: Các nhóm tiếp nhận nhiệm vụ
- Đại diện nhóm 1 sử dụng AI Chatbot, nhập lệnh: "Phân tích cấu trúc Khai - Thừa - Chuyển - Hợp của bài thơ Lai Tân (Hồ Chí Minh) và chỉ ra vị trí gieo vần". HS sử dụng kết quả gợi ý từ AI để đối chiếu với SGK và trình bày. + GV dặn dò rà soát dữ liệu: "Khi các nhóm sử dụng AI Chatbot để hỗ trợ bóc tách cấu trúc Khai - Thừa - Chuyển - Hợp và niêm luật của thể thơ tứ tuyệt, các em cần nhận diện rõ rủi ro 'ảo giác công nghệ' (hallucination) từ mô hình ngôn ngữ. AI rất dễ bị nhầm lẫn niêm, luật hoặc gieo vần của bài thơ dịch so với bài thơ nguyên tác chữ Hán. Do đó, chúng ta tuyệt đối không chép lại thụ động kết quả từ máy. Các nhóm hãy sử dụng tư duy phản biện để đối chiếu, kiểm chứng những phân tích của AI với kiến thức Đường luật trong sách giáo khoa trước khi chọn lọc thông tin đưa vào bài trình bày." Bước 3: HS tiến hành thực hiện nhiệm vụ học tập - GV mời đại diện 1 nhóm lên bảng vẽ sơ đồ, yêu cầu các nhóm khác nhận xét, góp ý, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, chốt kiến thức. | I. Tìm hiểu chung 1. Tác giả - Hồ Chí Minh (1890-1969) là vị lãnh tụ tài ba, vĩ đại, danh nhân văn hóa thế giới. - Văn thơ Hồ Chí Minh là di sản tinh thần vô giá, là một bộ phận gắn bó hữu cơ với sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Người. Văn thơ của Người có tác dụng to lớn đối với quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam, đồng thời có vị trí đặc biệt quan trọng trong lịch sử và đời sống tinh thần của dân tộc 2. Tác phẩm - Xuất xứ: Đây là bài thứ 96 nằm trong tổng số 133 bài ở tập thơ “Nhật kí trong tù” - Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được sáng tác trong khoảng bốn tháng đầu của thời gian Hồ Chí Minh bị giam giữ tại các nhà tù của bọn Quốc dân đảng Trung Quốc ở Quảng Tây. - Thể thơ: Bài thơ thuộc thể thơ tứ tuyệt Đường luật. Cơ sở để nhận biết điều đó là bài thơ có bốn câu, mỗi câu bảy chữ; có luật (nguyên tác luật bằng, bài thơ dịch luật trắc); có niêm (niêm giữa câu 2 và 3); gieo vần chân ở các câu chẵn; nhịp câu thơ được ngắt chẵn trước lẻ sau (2/2/3 hoặc 4/3) - Bố cục: 2 phần + Phần 1 (3 câu đầu): Thực trạng của chính quyền Lai Tân + Phần 2 (còn lại): Thái độ châm biếm, mỉa mai của tác giả | 6.1.TC2a: HS ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để đối chiếu các bản dịch thơ, giải mã từ Hán Việt. 8.A1.2: Học sinh phát hiện rủi ro phân tích sai lệch và "ảo giác" của AI tạo sinh; hình thành thói quen đối chiếu và kiểm chứng đa nguồn đáng tin cậy để xác chứng dữ liệu thi pháp trước khi tiếp thu. |
Hoạt động 2: Khám phá văn bản
a. Mục tiêu: Nhận biết và phân tích được văn bản Lai Tân
b. Nội dung: Sử dụng SGK chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến văn bản Lai Tân
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Lai Tân
d. Tổ chức thực hiện
