Giáo án NLS và AI Ngữ văn 8 Bài 7: Đồng chí
Giáo án NLS và AI Ngữ văn 8 Bài 7: Đồng chí được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Ngữ văn 8 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn: …./…./…
Ngày dạy: …/…/…
TIẾT: VĂN BẢN 1: ĐỒNG CHÍ
(Chính Hữu)

I. MỤC TIÊU
1. Mức độ yêu cầu cần đạt
- HS nhận biết được các đặc điểm về số tiếng trong một dòng thơ, số dòng trong một khổ, đặc điểm vần, nhịp của thể thơ tự do qua việc tìm hiểu bài thơ Đồng chí của tác giả Chính Hữu
- HS nhận biết và nhận xét được nét độc đáo của bài thơ thể hiện ở bố cục, hình ảnh, từ ngữ, mạch cảm xúc, cảm hứng chủ đạo, …
- HS cảm nhận được những tình cảm của người lính như tình yêu quê hương, đất nước; tình đồng chí, đồng đội; … Từ đó, bồi dưỡng tình cảm yêu mến, trân trọng, tự hào về các thế hệ cha anh đã cống hiến tuổi xuân cho độc lập dân tộc
2. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, …
b. Năng lực riêng
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Đồng chí
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Đồng chí
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa của văn bản
- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của văn bản với các văn bản khác có cùng chủ đề
c. Năng lực số
- 6.1.TC2a: Sử dụng AI làm trợ lý phân tích ngữ liệu để khám phá các tầng nghĩa của hình ảnh biểu tượng ("Đầu súng trăng treo").
- 1.1.TC2a: Truy cập và thẩm định các nguồn tư liệu số về bối cảnh lịch sử chiến dịch Thu Đông 1947.
- 3.1.TC2a: Sử dụng công cụ thiết kế số để trực quan hóa mạch cảm xúc và cấu trúc bài thơ.
- 2.1.TC2b: Tương tác, thảo luận nhóm trên các nền tảng học tập trực tuyến để chia sẻ cảm nhận về tác phẩm.
d. Năng lực AI
- 8.A1.2 (Tư duy lấy con người làm trung tâm): Nêu được những rủi ro của việc lạm dụng các công cụ AI tạo sinh và sự cần thiết của việc kiểm chứng nguồn thông tin khi sử dụng AI tạo sinh trong học tập (thông qua việc chủ động rà soát, đối chiếu và thẩm định kết quả giải nghĩa từ "Đồng chí" do AI cung cấp với phần Tri thức Ngữ văn và tài liệu bối cảnh lịch sử chính thống).
3. Phẩm chất
- Yêu quê hương, đất nước; có niềm tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống, có khát vọng và hoài bão lớn lao
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên
- KHBD
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi
- Tranh ảnh về nhà văn, hình ảnh
- Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà
- Máy tính, máy chiếu.
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.
2. Chuẩn bị của HS:
- SGK, SBT Ngữ Văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn bài học, vở ghi.
- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.
III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học Đồng chí
b. Nội dung: GV cho HS thảo luận câu hỏi ở phần Trước khi đọc (sgk, trang 37)
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về những thể thơ mà em đã được học và việc đọc một bài thơ, kể tên một bài thơ nói về tình đồng chí, đồng đội
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt câu hỏi:
+ Ở lớp 6 và lớp 7, em đã được học những thể thơ nào? Đọc một bài thơ thuộc một trong những thể thơ đó
+ Nêu tên một bài thơ viết về tình đồng chí, đồng đội trong những năm tháng chiến tranh mà em đã học, đã đọc
- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận nhiệm vụ và tiến hành thảo luận theo hình thức nhóm đôi trong vòng 2-3’
- HS xem video và trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
GV mời một số HS đại diện cho nhóm đứng dậy để trả lời câu hỏi
* Gợi ý trả lời
- Ở lớp 6 và lớp 7, em đã được học thể thơ lục bát, thể thơ bốn chữ, năm chữ, …
HS có thể đọc một trong những bài các em đã học như: Bắt nạt (Nguyễn Thế Hoàng Linh) – thơ bốn chữ, Chuyện cổ tích về loài người (Xuân Quỳnh) – thơ năm chữ, …
- Tên một bài thơ viết về tình đồng chí, đồng đội trong những năm tháng chiến tranh mà em đã học, đã đọc: Tiểu đội xe không kính (Phạm Tiến Duật)
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá câu trả lời của HS
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Các em thân mến, các em có bao giờ thắc mắc tại sao người Việt thường gọi những người trong cùng đất nước là “đồng bào” không? Cách gọi ấy có ý nghĩa gì? Thực ra, cách gọi “đồng bào” này xuất phát từ truyền thuyết “Con Rồng cháu Tiên”. Truyền thuyết kể rằng, mẹ Âu cơ đã sinh ra một bọc trứng, từ bọc trứng nở ra trăm người con là tổ tiên của dân tộc Việt Nam ngày nay. Từ “đồng bào” ở đây có nghĩa là “cùng một bào thai”. Vì vậy, người Việt thường gọi những người trong cùng đất nước là “đồng bào” là ý coi nhau như anh em cùng sinh ra từ một bọc, có cùng một cội nguồn sinh dưỡng, cùng là “con Rồng cháu Tiên”. Và các em biết không, trên cơ sở của từ đồng bào này, sau này, xuất hiện từ đồng chí chỉ những người có cùng chí hướng, lý tưởng, cùng đội ngũ và tổ chức với nhau. Đó cũng là tên một tác phẩm của Chính Hữu và ngày hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu bài thơ này để hiểu và trân quý hơn về tình đồng chí của những người lính.
[2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Đọc văn bản
a. Mục tiêu: Nắm được những thông tin về thể loại và đọc văn bản Đồng chí
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức và tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến văn bản Đồng chí
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Đồng chí
d. Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về tác giả Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập cho HS GV mời HS dựa vào nội dung chuẩn bị ở nhà: - Trình bày hiểu biết của em về tác giả Chính Hữu?
- Em hãy trình bày xuất xứ của văn bản. - GV yêu cầu HS sử dụng smartphone/ máy tính bảng truy cập vào các cổng thông tin lịch sử hoặc bảo tàng quân đội trực tuyến để quan sát hình ảnh thực tế về người lính vệ quốc quân thời kỳ đầu kháng Pháp. - GV yêu cầu HS sử dụng AI (ChatGPT/Gemini) với câu lệnh: "Giải thích ý nghĩa từ 'Đồng chí' trong bối cảnh lịch sử Việt Nam những năm 1947 và tìm những từ đồng nghĩa có sắc thái biểu cảm tương tự". + Sau khi các nhóm nhận được kết quả phân tích từ trợ lý AI, giáo viên tổ chức hoạt động phản biện làm chủ công nghệ: “Giáo viên hướng dẫn và lưu ý học sinh: Trợ lý AI hoạt động dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn nên có thể xảy ra hiện tượng 'ảo giác AI' (cung cấp thông tin trông có vẻ rất hợp lý nhưng thực chất bị sai lệch dữ liệu lịch sử). Do đó, các nhóm tuyệt đối không được ghi chép thụ động hoặc sử dụng ngay kết quả này. Các em phải thực hành thói quen kiểm chứng nguồn thông tin bằng cách đối chiếu thông tin AI cung cấp với nội dung SGK, phần dẫn dắt của giáo viên hoặc các trang thông tin lịch sử chính thống để rà soát, tinh chỉnh thuật ngữ chính xác trước khi ghi nhận kiến thức”. Bước 2: Các nhóm tiếp nhận nhiệm vụ Các nhóm thảo luận để vẽ sơ đồ tóm tắt những nội dung chính về tác giả và tác phẩm Bước 3: HS tiến hành thực hiện nhiệm vụ học tập - GV mời đại diện 1 nhóm lên bảng vẽ sơ đồ, yêu cầu các nhóm khác nhận xét, góp ý, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, chốt kiến thức. Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về thơ tự do, mạch cảm xúc và cảm hứng chủ đạo Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
+ Thế nào là thơ tự do? Em hãy trình bày các đặc điểm của thể thơ này + Em hãy trình bày những hiểu biết của em về mạch cảm xúc và cảm hứng chủ đạo Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập HS dựa vào phần tìm hiểu ở nhà và những kiến thức đã được tìm hiểu ở phần Tri thức Ngữ văn để chuẩn bị câu trả lời cho các câu hỏi trên Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời một số HS đứng lên trả lời câu hỏi, yêu cầu các HS khác nhận xét, góp ý và bổ sung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, chốt kiến thức. | I. Tìm hiểu chung 1. Tác giả, tác phẩm a. Tác giả - Chính Hữu (1926 – 2007) quê ở Hà Tĩnh, từng tham gia hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ - Đề tài chủ yếu trong thơ ông là người lính và chiến tranh. Trong thơ ông, người lính hiện lên giản dị, mộc mạc với tình yêu quê hương, đất nước, đồng đội chân thành và sâu nặng - Một số tác phẩm chính: Đầu súng trăng treo (1966), Tuyển tập Chính Hữu (1998), ... b. Tác phẩm Đồng chí được sáng tác sau khi tác giả tham gia chiến dịch Việt Bắc Thu đánh bại cuộc tiến công quy mô lớn của giặc Pháp lên chiến khu Việt Bắc 2. Thơ tự do, mạch cảm xúc và cảm hứng chủ đạo + Thơ tự do - Thơ tự do là thể thơ không quy định số tiếng trong mỗi dòng thơ và số dòng trong mỗi khổ thơ - Thơ tự do có thể có vần hoặc không vần. Khi có vần, cách gieo nhịp trong bài thơ tự do rất linh hoạt. Nhịp điệu của thơ tự do được tạo nên bởi cách ngắt các vế trong dòng thơ, số tiếng của từng dòng, cách bố trí thanh điệu hoặc vần ở các tiếng được nhấn mạnh trong dòng thơ - Tính chất phóng khoáng về hình thức giúp thơ tự do có thể diễn tả sinh động cảm xúc của nhà thơ trước những biểu hiện mới mẻ, đa dạng, phong phú của cuộc sống b. Mạch cảm xúc Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó. Vì vậy, cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình. Cảm xúc vận động theo trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình c. Cảm hứng chủ đạo Cảm hứng chủ đạo của một tác phẩm văn học là tình cảm sâu sắc, mãnh liệt chi phối toàn bộ cách thể hiện đời sống, con người và sự lựa chọn hình thức nghệ thuật trong tác phẩm | 1.1.TC2a: HS truy cập và thẩm định các nguồn tư liệu số về bối cảnh lịch sử chiến dịch Thu Đông 1947. 6.1.TC2a: HS hình thành kỹ năng định hướng thông tin và khai thác AI để giải mã khái niệm. 8.A1.2: Học sinh nhận thức được rủi ro của việc lạm dụng AI tạo sinh, hiểu rõ sự cần thiết và thực hành kỹ năng kiểm chứng nguồn dữ liệu văn học và lịch sử trước khi sử dụng kết quả học tập từ AI. |
Hoạt động 2: Khám phá văn bản
a. Mục tiêu: Nhận biết và phân tích được văn bản Đồng chí
b. Nội dung: Sử dụng SGK chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến văn bản Đồng chí
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Đồng chí
d.Tổ chức thực hiện
