Giáo án NLS và AI Tin học 7 Bài 2: Phần mềm máy tính
Giáo án NLS và AI Tin học 7 Bài 2: Phần mềm máy tính được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Tin học 7 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/…
BÀI 2: PHẦN MỀM MÁY TÍNH
I. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu
Sau bài học này, HS sẽ:
Nhận thức được vai trò của phần mềm trong hoạt động của máy tính. Phân chia phần mềm thành hai loại: hệ điều hành và phần mềm ứng dụng.
2. Năng lực
a. Năng lực chung:
Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động tin học.
b. Năng lực riêng:
Giải thích được sơ lược chức năng điều khiển và quản lí của hệ điều hành, qua đó phân biệt được hệ điều hành với phần mềm ứng dụng.
Nêu được tên một số phần mềm ứng dụng đã sử dụng. Giải thích được phần mở rộng của tên tệp cho biết tệp thuộc loại gì, nêu được ví dụ minh họa.
c. Năng lực số:
1.1.TC1a: Khai thác được thông tin từ học liệu số.
1.1.TC1b: Tìm kiếm dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
1.3.TC1a: Tổ chức, lưu trữ các tệp dữ liệu khoa học trong máy tính.
2.1.TC1a: Thực hiện được các tương tác được xác định rõ ràng và thường xuyên với các công nghệ số.
5.2.TC1a: Xác định được nhu cầu công nghệ để vận hành đúng hệ thống kĩ thuật số.
5.2.TC1b: Lựa chọn được các công cụ số và các giải pháp công nghệ có thể có để giải quyết vấn đề.
6.2.TC1a: Sử dụng được các công cụ AI trong công việc và học tập hàng ngày.
d. Năng lực AI:
7.A3.1: Quyền tự chủ của con người và AI (Nêu được ví dụ về tình huống phần mềm/ứng dụng AI tự động thực hiện một số thao tác thay con người (như tự động sửa lỗi chính tả, dịch văn bản, gợi ý từ ngữ trong phần mềm ứng dụng) và tình huống con người cần trực tiếp quyết định).
7.B2.1: Đánh giá và hành động vì môi trường AI an toàn, có đạo đức (Nêu được một số tiêu chí đơn giản để đánh giá mức độ phù hợp và an toàn khi lựa chọn, tải và cài đặt một phần mềm/ứng dụng tích hợp AI tương thích với hệ điều hành).
7.B3.1: Trách nhiệm khi sử dụng AI (Thể hiện thái độ trách nhiệm và trung thực khi tiếp nhận thông tin từ học liệu số do AI tạo ra (Video AI khởi động) và khai báo trung thực việc sử dụng AI trong học tập).
3. Phẩm chất
Nhận ra được trong một tổ chức, các thành viên có vai trò, vị trí khác nhau để thực hiện mục tiêu chung. Từ đó, tự giác củng cố ý thức tổ chức kỉ luật.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
KHBD, SGK, SBT Tin học 7.
Phòng thực hành máy tính kết nối Internet, máy chiếu.
Học liệu số & Công cụ AI:
Bộ câu hỏi trắc nghiệm trên phần mềm Quizizz/website kenhhoctap.edu.vn.
Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
Công cụ Chatbot AI (ChatGPT/Gemini).
2. Đối với học sinh
SGK, SBT Tin học 7, vở ghi.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: HS phân biệt được hoạt động có tính chất điều hành và những hoạt động khác. Qua đó, có thể liên hệ với đặc điểm của hệ điều hành trong phần kiến thức.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS thảo luận theo nhóm và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS trả lời được câu hỏi thể hiện chức năng điều hành nhóm của bạn An.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
- GV hướng dẫn HS đọc đoạn văn bản ngắn SGK tr.10 và rút ra hai điểm cụ thể:
+ Nếu không có chương trình máy tính (phần mềm), thành phần thiết bị chỉ là khối vật chất không phản hồi.
+ Xác định hai loại phần mềm để tìm hiểu trong hai mục của bài học: hệ điều hành và phần mềm ứng dụng.
- GV chia HS thành các nhóm, yêu cầu các nhóm thảo luận và trả lời câu hỏi:
Trong dự án Sổ lưu niệm, bạn An đóng vai trò trưởng nhóm. Em hãy chọn ba công việc thể hiện chức năng điều hành nhóm của bạn An trong những công việc sau đây:
a) Mô tả nội dung sổ lưu niệm bằng phần mềm sơ đồ tư duy.
b) Quản lí công việc của cả nhóm, theo dõi thời gian thực hiện.
c) Định dạng và sắp xếp các đoạn văn bản trong sổ lưu niệm.
d) Phân công nhiệm vụ và kết nối các hoạt động của các thành viên.
e) Thiết kế bài giới thiệu sản phẩm bằng phần mềm trình chiếu.
f) Thay mặt cả nhóm, trao đổi thông tin với cô giáo và các nhóm khác.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.
- HS đọc thông tin đoạn văn bản.
- HS thảo luận theo nhóm và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi: 3 phương án đúng là b) d) f) tương ứng với những đặc điểm trong hoạt động điều hành là quản lí, điều khiển và tạo môi trường cho các hoạt động khác, nhất là trao đổi thông tin.
- GV mời HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
[6.2.TC1a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.
2.1.TC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).
1.1.TC1a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.
7.B3.1: HS nhận thức được học liệu số (Video AI Khởi động) do công cụ AI tạo ra, thể hiện thái độ học tập nghiêm túc và có trách nhiệm khi khai báo, tiếp nhận thông tin từ các sản phẩm ứng dụng AI.]
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Phần mềm máy tính là một tập hợp các hướng dẫn cho phép người dùng tương tác với máy tính, phần cứng hoặc thực hiện các tác vụ. Không có các chương trình phần mềm, phần lớn hoạt động của máy tính sẽ trở nên vô nghĩa. Để nhận thức được vai trò của phần mềm trong hoạt động của máy tính, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 2: Phần mềm máy tính.
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Hệ điều hành
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được:
- Khái niệm hệ điều hành.
- Một số hệ điều hành dành cho máy tính, điện thoại thông minh và máy tính bảng.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK.10 và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS nêu và ghi được vào vở:
- Vai trò của hệ điều hành trong hoạt động của máy tính.
- Những chức năng cơ bản của hệ điều hành.
- Mô tả được mối liên hệ giữa các thành phần tham gia vận hành máy tính.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV dẫn dắt: Bạn An trong dự án Sổ lưu niệm tuy không tham gia vào một công việc cụ thể nào, nhưng qua các hoạt động b, d, f đã thực hiện chức năng điều phối công việc và con người, kết nối nhóm dự án với bên ngoài. - GV yêu cầu HS: Sử dụng công cụ số (Google/Chatbot AI) tìm kiếm thông tin và trả lời các câu hỏi: + Nêu vai trò của hệ điều hành trong hoạt động của máy tính. + Nêu những chức năng cơ bản của hệ điều hành. - GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm đôi và thực hiện nhiệm vụ: Hãy vẽ sơ đồ mô tả mối liên hệ giữa các thành phần tham gia vào việc vận hành máy tính. - GV lưu ý HS: + Con người tương tác với máy tính qua thiết bị vào – ra. Tuy nhiên, nếu không có hệ điều hành, các thiết bị vào ra đó không hoạt động được. Người sử dụng làm việc với máy tính thông qua môi trường do các phần mềm cung cấp và quản lí. + Điện thoại thông minh, máy tính bảng cũng cần có hệ điều hành để cài đặt và chạy những ứng dụng khác. - GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm đôi, trả lời câu hỏi: Câu 1. Phần mềm nào sau đây không phải là một hệ điều hành? A. Windows 7 B. Windows 10. C. Windows Explorer. D. Windows Phone. Câu 2. Chức năng nào sau đây không phải của hệ điều hành? A. Quản lí các tệp dữ liệu trên đĩa. B. Tạo và chỉnh sửa nội dung một tệp hình ảnh. C. Điều khiển các thiết bị vào - ra. D. Quản lí giao diện giữa người sử dụng và máy tính. - GV đưa ra kết luận để HS ghi nhớ: + Hệ điều hành là phần mềm hệ thống quản lí và điều khiển hoạt động chung của máy tính, quản lí dữ liệu, cung cấp cho con người môi trường tương tác với máy tính và chạy các phần mềm ứng dụng. + Có những hệ điều hành dành cho máy tính như Windows, Mac OS, Linux,… và những hệ điều hành dành cho điện thoại thông minh và máy tính bảng như iOS, Android,… Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS sử dụng công cụ số tìm hiểu kiến thức. - HS thực hiện các yêu cầu của GV. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - HS đọc kết quả tìm kiếm, đối chiếu với SGK và rút ra kết luận. - GV mời đại diện HS trình bày về: + Vai trò của hệ điều hành trong hoạt động của máy tính. + Những chức năng cơ bản của hệ điều hành. + Mô tả được mối liên hệ giữa các thành phần tham gia vận hành máy tính. - GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và kết luận. - GV chuyển sang nội dung mới. | 1. Hệ điều hành * Trả lời HĐ1: - Vai trò của hệ điều hành trong hoạt động của máy tính: Kết nối giúp người sử dụng khai thác khả năng xử lí của máy tính. + Máy tính cần có hệ điều hành để hoạt động. + Máy tính chỉ là khối kim loại và dây dẫn nêu không có hệ điều hành. - Chức năng cơ bản của hệ điều hành: + Quản lí các thiết bị và dữ liệu của máy tính, điều khiển chúng phối hợp hoạt động nhịp nhàng với nhau. + Cung cấp và quản lí môi trường trao đổi thông tin giữa người sử dụng và máy tính. + Cung cấp, quản lí môi trường cho phép người sử dụng chạy các phần mềm ứng dụng trên máy tính. - Sơ đồ mô tả mối liên hệ giữa các thành phần tham gia vào việc vận hành máy tính:
* Câu hỏi: Câu 1. Đáp án C. → Windows 7, 10 là những hệ điều hành trên máy tính.Windows Phone là hệ điều hành trên điện thoại thông minh của Microsoft. Windows Explorer là một trình duyệt. Câu 2. Đáp án B. → Quản lí tệp, điều khiển thiết bị và sao lưu dữ liệu đều là những chức năng của hệ điều hành. Việc tạo và chỉnh sửa nội dung 1 tệp hình ảnh là chức năng của phần mềm ứng dụng xử lí ảnh. | - 1.1.TC1b: HS tra cứu và xác định thông tin về hệ điều hành thiết bị đang sử dụng, qua đó nhận thức được mọi thiết bị số muốn hoạt động đều phải có hệ điều hành làm nền tảng. - 5.2.NC1b: Sử dụng công cụ số để tìm kiếm thông tin. - 6.2.TC1a: Sử dụng công cụ AI để tìm kiếm thông tin phục vụ học tập. |
Hoạt động 2: Phần mềm ứng dụng
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được:
- Phần mềm ứng dụng là gì.
- Nhận biết loại tệp.
- Phân biệt hệ điều hành và phần mềm ứng dụng.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK, quan sát Bảng 2.1 SGK tr. 11, 12 và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS nêu và ghi được vào vở:
- Chức năng của phần mềm ứng dụng.
- Một số phần mềm ứng dụng.
- Mối liên hệ giữa phần mềm ứng dụng, loại tệp và phần mở rộng.
- Vai trò khác nhau của hệ điều hành và phần mềm ứng dụng đối với sự vận hành của máy tính
d. Tổ chức hoạt động:
