Giáo án tích hợp AI Sinh học 12 Bài 14: Thực hành Quan sát một số dạng đột biến nhiễm sắc thể

BÀI 14: THỰC HÀNH: QUAN SÁT MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Nguyên lý quan sát

• Để quan sát đột biến NST, cần chọn mẫu đang trong quá trình phân bào (đặc biệt là kỳ giữa), nơi NST đóng xoắn cực đại.

• Sử dụng thuốc nhuộm chuyên dụng (như Orcein acetic, Giemsa) để làm nổi bật cấu trúc NST dưới kính hiển vi.

2. Các bước tiến hành (Ví dụ: Quan sát tiêu bản cố định)

1. Đặt tiêu bản: Đặt tiêu bản lên bàn kính của kính hiển vi.

2. Quan sát sơ bộ: Sử dụng vật kính nhỏ (4x, 10x) để tìm vùng có nhiều tế bào đang phân bào.

3. Quan sát chi tiết: Chuyển sang vật kính lớn (40x, 100x) để quan sát hình dạng, số lượng NST.

4. Phân tích: So sánh tiêu bản quan sát được với bộ NST chuẩn (kiểu nhân) của loài để phát hiện các bất thường (thừa, thiếu hoặc thay đổi hình thái NST).

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Tiêu chuẩn mẫu: Phải là tế bào đang phân chia mạnh (đỉnh sinh trưởng rễ, mô tủy xương, hoặc tế bào phôi).

2. Kỹ thuật xử lý: Cần dùng hóa chất gây dừng phân bào ở kỳ giữa (ví dụ: Colchicine) để NST lộ rõ cấu trúc.

3. Dấu hiệu nhận biết đột biến:

   • Lệch bội: Số lượng NST nhiều hơn hoặc ít hơn so với bộ NST lưỡng bội () của loài.

   • Đột biến cấu trúc: Hình thái NST khác thường (NST quá ngắn, quá dài hoặc hình dạng bất thường).

4. Công cụ hỗ trợ: Kính hiển vi quang học là thiết bị chính; tiêu bản cần được cố định và nhuộm màu chuẩn để tránh sai lệch khi quan sát.

5. Ý nghĩa: Khả năng nhận diện đột biến bằng hình thái là cơ sở cho chẩn đoán di truyền y học và chọn giống thực vật.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề

  • Bài 14: Thực hành: Quan sát một số dạng đột biến nhiễm sắc thể.

• Slide 2: Mục tiêu bài thực hành

  • Nhận biết được một số dạng đột biến số lượng và cấu trúc NST trên tiêu bản.

• Slide 3: Chuẩn bị & Dụng cụ

  • Kính hiển vi, tiêu bản các dạng đột biến (thể lệch bội, đa bội).

• Slide 4: Quy trình quan sát (Sơ đồ)

  • Đặt mẫu Điều chỉnh tiêu cự Quan sát dưới vật kính lớn.

• Slide 5: Nhận diện đột biến số lượng

  • Hình ảnh minh họa bộ NST hội chứng Down ().

• Slide 6: Nhận diện đột biến cấu trúc

  • Hình ảnh minh họa các NST bị mất đoạn hoặc chuyển đoạn.

• Slide 7: Thảo luận & Kết quả

  • So sánh kết quả quan sát được với bộ NST bình thường.

• Slide 8: Tổng kết

  • Tầm quan trọng của việc quan sát hình thái NST trong chẩn đoán.