Giáo án tích hợp AI Sinh học 12 Bài 11: Liên kết gene và hoán vị gene

BÀI 11: LIÊN KẾT GENE VÀ HOÁN VỊ GENE

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Liên kết gene (Di truyền liên kết)

• Định nghĩa: Các gene cùng nằm trên một NST và di truyền cùng nhau.

• Quy tắc: Các gene liên kết làm hạn chế sự xuất hiện biến dị tổ hợp, duy trì sự ổn định của nhóm tính trạng tốt.

• Ví dụ: Ở ruồi giấm, các gene quy định màu thân và chiều dài cánh nằm trên cùng một NST nên thường di truyền cùng nhau.

2. Hoán vị gene

• Định nghĩa: Sự trao đổi đoạn giữa hai chromatid khác nguồn trong cặp NST tương đồng ở kỳ đầu của giảm phân I.

• Công thức: .

• Quy tắc: Tần số hoán vị gene tỉ lệ thuận với khoảng cách giữa các gene trên NST (khoảng cách càng xa, tần số hoán vị càng lớn).

• Ví dụ: Trong phép lai phân tích cá thể dị hợp 2 cặp gene, sự xuất hiện các kiểu hình khác bố mẹ chứng tỏ đã xảy ra hoán vị gene.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Nhóm gene liên kết: Số lượng nhóm gene liên kết ở mỗi loài bằng số lượng cặp NST trong bộ lưỡng bội ().

2. Giá trị của liên kết: Giúp các gene quý di truyền cùng nhau, hình thành các nhóm tính trạng bền vững.

3. Giá trị của hoán vị: Tạo ra biến dị tổ hợp, cung cấp nguyên liệu cho tiến hóa và chọn giống.

4. Giới hạn: Tần số hoán vị gene không bao giờ vượt quá 50%.

5. Bản đồ di truyền: Hoán vị gene được dùng để xác định vị trí và khoảng cách tương đối giữa các gene trên NST (đơn vị cM - centimorgan).

6. Sự khác biệt: Liên kết gene bảo tồn; Hoán vị gene làm thay đổi sự tổ hợp các alen, tạo sự đa dạng.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX 

• Slide 1: Tiêu đề

  • Bài 11: Liên kết gene và Hoán vị gene.

• Slide 2: Hiện tượng liên kết gene

  • Khái niệm: Gene trên cùng 1 NST.

  • Ý nghĩa: Đảm bảo di truyền nhóm tính trạng bền vững.

• Slide 3: Hiện tượng hoán vị gene

  • Cơ chế: Trao đổi chéo giữa các chromatid khác nguồn.

• Slide 4: Công thức tính tần số (f)

  • .

• Slide 5: Mối quan hệ khoảng cách & Tần số

  • Khoảng cách gene càng lớn càng cao.

• Slide 6: Bản đồ di truyền

  • Ứng dụng hoán vị gene để lập bản đồ vị trí gene.

• Slide 7: So sánh: Liên kết vs. Hoán vị

  • Bảng ngắn gọn: Hạn chế vs. Tăng biến dị tổ hợp.

• Slide 8: Tổng kết

  • Sơ đồ tư duy tóm tắt bài học.