Giáo án NLS chuyên đề Kinh tế pháp luật 10 Bài 3: Gia đình

BÀI 3: GIA ĐÌNH

(3 tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được khái niệm gia đình và các chức năng của gia đình, những điểm cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình ở nước ta hiện nay. 
• Trình bày được các yếu tố xây dựng gia đình hạnh phúc. 
• Xác định được trách nhiệm của các thành viên trong mối quan hệ gia đình. 

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Tự chủ và tự học để có những kiến thức cơ bản về gia đình. 
• Giao tiếp và hợp tác trong làm việc nhóm để thảo luận nhóm, sân khấu hóa một kịch bản về chủ đề Tình yêu, hôn nhân và gia đình.
• Giải quyết vấn đề sáng tạo trước những tình huống liên quan đến gia đình. 

Năng lực đặc thù: Năng lực điều chỉnh hành vi, phát triển bản thân

• Thực hiện đầy đủ trách nhiệm công dân trong gia đình. 

Năng lực số:

• Khai thác dữ liệu và thông tin: Áp dụng kỹ thuật tìm kiếm nâng cao để định vị và truy xuất thông tin, dữ liệu số chính xác (1.1.NC1b); Đánh giá độ tin cậy và tính xác thực của các nguồn tài liệu pháp lý trực tuyến (1.2.NC1a).
• Giao tiếp và hợp tác trong môi trường số: Áp dụng thành thạo các phương pháp tham chiếu và ghi nguồn tài liệu số khi sử dụng tư liệu (2.2.NC1c); Đề xuất và sử dụng công cụ số trực tuyến để hợp tác nhóm, đồng sáng tạo nội dung (2.4.NC1a).
• Giải quyết vấn đề: Chủ động điều chỉnh và tùy biến môi trường hiển thị số phù hợp với nhu cầu tiếp cận cá nhân (5.2.NC1b).
• Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI): Tinh chỉnh hệ thống câu lệnh (prompt) có cấu trúc để AI hỗ trợ học tập hiệu quả (6.2.NC1b).

Năng lực AI:

• 10.C3.2 (Các kĩ thuật và ứng dụng AI): Thực hành đặt prompt giải quyết một số vấn đề gần gũi trong cuộc sống, học tập một cách hiệu quả (thông qua việc thiết lập câu lệnh tối ưu để thu thập, phân tích sâu các biểu hiện thực tế của 4 chức năng cơ bản của gia đình trong thời đại số).
• 10.A1.2 (Tư duy lấy con người làm trung tâm): Giải thích được tại sao việc con người kiểm soát AI là quan trọng đối với các quyết định, giá trị đạo đức và quyền lợi của đời sống gia đình (thông qua việc chủ động rà soát, đối chiếu và đánh giá độ tin cậy của thông tin phân tích chức năng gia đình do AI cung cấp).

3. Phẩm chất

• Nhân ái: Yêu thương gia đình.
• Trách nhiệm: Có trách nhiệm góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• Sách Chuyên đề học tập Giáo dục kinh tế pháp luật 10, SGV Chuyên đề học tập Giáo dục kinh tế pháp luật 10, Giáo án (kế hoạch dạy học).
• Tranh ảnh, clip, câu chuyện, trò chơi, ví dụ thực tế,…liên quan tới gia đình.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Thiết bị và hạ tầng số bổ sung: Nền tảng lớp học ảo (LMS), tài khoản công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ học tập (Gemini / ChatGPT / Copilot), hệ sinh thái Google Workspace (Google Docs).
• Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/ website kenhhoctap.edu.vn.

2. Đối với học sinh

• Sách chuyên đề học tập Giáo dục kinh tế pháp luật 10. 
• Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến nội dung bài học Gia đình. 
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu khái niệm, các chức năng cơ bản của gia đình

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được khái niệm và các chức năng cơ bản của gia đình. 

b. Nội dung: 

- Tìm hiểu khái niệm gia đình:

+ GV yêu cầu HS đọc truyện Thủy chung trong SGK và trả lời câu hỏi.

+ GV sử dụng kĩ thuật tia chớp, yêu cầu HS trả lời câu hỏi Gia đình là gì?

+ GV rút ra kết luận về khái niệm gia đình.

- Tìm hiểu về chức năng cơ bản của gia đình.

+ GV sử dụng phương pháp thảo luận nhóm, cho HS lấy ví dụ về 4 chức năng cơ bản của gia đình.

+ GV kết luận về các chức năng cơ bản của gia đình. 

c. Sản phẩm: HS ghi vào vở khái niệm và các chức năng cơ bản của gia đình. 

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 2. Tìm hiểu những điểm cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình ở nước ta

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được những điểm cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình ở nước ta hiện nay. 

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS đọc thông tin SGK tr.17 và trả lời câu hỏi.

- GV nhận xét, giảng giải và kết luận về những đặc điểm cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình ở nước ta.

c. Sản phẩm: HS ghi vào vở những điểm cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình ở nước ta hiện nay.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 3. Tìm hiểu các yếu tố xây dựng hạnh phúc gia đình

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được các yếu tố để xây dựng gia đình hạnh phúc. 

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS đọc câu chuyện Chuyện về một gia đình hạnh phúc SGK tr.18 để trả lời câu hỏi. 

- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về các yếu tố xây dựng hạnh phúc gia đình.

c. Sản phẩm: HS ghi vào vở các yếu tố xây dựng hạnh phúc gia đình.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 4. Tìm hiểu trách nhiệm của các thành viên trong gia đình

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được trách nhiệm của các thành viên trong gia đình. 

b. Nội dung: 

- GV chia HS thành 6 nhóm, 2 nhóm cùng thảo luận một trường hợp SGK đưa ra và trả lời câu hỏi, rút ra trách nhiệm của các thành viên trong gia đình gắn với trường hợp mà nhóm thảo luận.

- GV hướng dẫn HS làm việc cá nhân, ghi trách nhiệm của bản thân đối với các thành viên khác trong gia đình, chia sẻ trước lớp.

- Kết thúc Hoạt động Khám phá, HS nhắc lại những kiến thức cơ bản vừa khám phá, tổng kết lại những kiến thức chính của bài học.

c. Sản phẩm: HS ghi vào vở trách nhiệm của các thành viên trong gia đình.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS bày tỏ được ý kiến của mình về những quan niệm, hành vi trong gia đình; xử lí được một số tình huống về gia đình có thể xảy ra trong cuộc sống.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi bài tập 2, 3, 4, 5 phần Luyện tập SGK tr.21; HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học về gia đình để thực hiện nhiệm vụ học tập.

c. Sản phẩm: Câu trả lời cho các câu hỏi bài tập 2, 3, 4, 5 phần Luyện tập.

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Em hãy cho biết các quan điểm sau đúng hay sai? Vì sao?

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi và nêu nhiệm vụ: Em hãy cho biết các quan điểm sau đúng hay sai? Vì sao?

a. Con cái là của để dành. Bởi vậy, gia đình đông con nhiều cháu mới là gia đình hạnh phúc.

b. Trong xã hội hiện đại, phụ nữ không nhất thiết phải quán xuyến công việc gia đình.

c. Đàn ông cần phải chia sẻ công việc gia đình cùng phụ nữ.

d. Gia đình chỉ hạnh phúc khi các thành viên đều được thỏa mãn đầy đủ nhu cần vật chất. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học về gia đình để tìm được các quan điểm đúng, sai và giải thích.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số cặp đôi trình bày kết quả thảo luận trước lớp:

a. Sai, vì gia đình đông con nhiều cháu chỉ hạnh phúc khi có đủ điều kiện nuôi dạy con cháu. Nếu không, việc đông con nhiều cháu có khi chỉ là nguyên nhân của đói nghèo, lạc hậu.

b. Không hẳn đúng, vì nếu quá bận rộn công việc xã hội, phụ nữ có thể thuê người giúp việc gia đình. Tuy nhiên, nếu phụ nữ đảm đang công việc gia đình thì vẫn tốt hơn. Mặt khác, đàn ông cần chia sẻ công việc gia đình với phụ nữ. 

c. Đúng, vì đó là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi thành viên trong gia đình.

d. Không đúng, vì vật chất chỉ là một khía cạnh tạo nên hạnh phúc gia đình.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá phần trả lời của HS và chốt đáp án.

- GV chuyển sang nội dung mới.

Nhiệm vụ 2 : Em đồng tình hay không đồng tình với hành vi nào sau đây? Vì sao?

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Nhiệm vụ 3: Em sẽ làm gì nếu là các bạn trong những tình huống sau?

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS thành 4 nhóm (2 nhóm thảo luận 1 tình huống).

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận về tình huống của nhóm mình, xây dựng kịch bản, sắm vai xử lí tình huống:

+ Nhóm 1, 2 (tình huống a): Gia đình gặp khó khăn nhưng H vẫn muốn học lên đại học.

+ Nhóm 3, 4 (tình huống b): Bố Y mất sớm. Mẹ vất vả nuôi chị em Y ăn học. Gần đây, một người đàn ông thường xuyên đến nhà, có cử chỉ quan tâm, thân mật với mẹ Y.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học về gia đình để xây dựng kịch bản, sắm vai xử lí tình huống với 2 trường hợp SGK đưa ra. 

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm lần lượt sắm vai, xử lí tình huống của nhóm mình:

a. H nên bày tỏ nguyện vọng với gia đình, cố gắng học lên đại học ; tìm việc làm thêm và vay tiền ngân hàng theo chính sách hỗ trợ của Nhà nước cho học sinh, sinh viên nghèo để đi học. Nếu gia đình quá khó khăn, hãy tạm gác ước mơ vào đại học để đi làm, chia sẻ khí khăn cùng gia đình, sau này có điều kiện sẽ học đại học. 

b. Tìm hiểu về người đàn ông đó. Nếu đó là người tử tế, có tình cảm chân thành thì nên ủng hộ, động viên mẹ để mẹ có hạnh phúc mới. 

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung cho nhóm bạn (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá phần trả lời của HS và chốt đáp án.

- GV chuyển sang nội dung mới.

Nhiệm vụ 4: Em có lời khuyên gì dành cho các bạn trong những trường hợp sau

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Nhiệm vụ 5: Bài tập trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho học sinh chơi trò chơi trắc nghiệm trên trang web kenhhoctap.edu.vn để củng cố toàn bài:

+ GV yêu cầu HS sử dụng điện thoại thông minh cá nhân đăng nhập hệ thống Quizizz do GV thiết lập, tham gia trò chơi trắc nghiệm:

Câu 1: Theo nội dung bài học, gia đình là

A. tập hợp những người cùng sinh sống trong một ngôi nhà và có chung tài sản.

B. tập hợp người gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau.

C. tập hợp những người có quan hệ huyết thống và bắt buộc phải cùng chung sống.

D. nhóm người có tình cảm thân thiết, thường xuyên quan tâm và giúp đỡ lẫn nhau.

Câu 2: Nội dung nào sau đây không thuộc chức năng cơ bản của gia đình được đề cập trong bài học?

A. Duy trì nòi giống và tái sản xuất con người.

B. Tổ chức đời sống gia đình và tham gia hoạt động kinh tế.

C. Nuôi dưỡng, giáo dục và hình thành nhân cách.

D. Ban hành các quy định pháp luật để quản lí xã hội.

Câu 3: …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học và hiểu biết thực tế của bản thân về để trả lời câu hỏi.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).   

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời cá nhân HS trả lời lần lượt các câu hỏi:

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu đáp án khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án.

[5.2.NC1b: HS áp dụng công cụ số để giải quyết nhu cầu và tự tùy biến môi trường số phù hợp.]

- GV chuyển sang nội dung mới.

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã được học để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ liên quan đến bài học.

b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS về nhà thực hiện, trả lời câu hỏi 1-4 phần Vận dụng SGK tr.22; HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học và liên hệ bản thân để thực hiện nhiệm vụ học tập.

c. Sản phẩm:

- Những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ về gia đình.

- Sơ đồ tư duy về mối quan hệ giữa tình yêu, hôn nhân và gia đình.

- Bài chia sẻ suy nghĩ về gia đình hạnh phúc và những việc mà bản thân đã làm để góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc.

- Sân khấu hóa kịch bản về chủ đề Tình yêu, hôn nhân và gia đình. 

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Sân khấu hóa kịch bản về chủ đề Tình yêu, hôn nhân và gia đình

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi bài tập 1, 2, 3

- GV giao nhiệm vụ cho HS làm việc cá nhân tại nhà:

+ Sưu tầm, chia sẻ những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ về gia đình.

+ Vẽ sơ đồ tư duy về mối quan hệ giữa tình yêu, hôn nhân và gia đình.

+ Viết bài chia sẻ suy nghĩ của em về gia đình hạnh phúc và những việc mà bản thân em đã làm để góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS sưu tầm thông tin, tư liệu, hình ảnh kết hợp vận dụng kiến thức kĩ năng đã học, hiểu biết thực tế về gia đình để hoàn thành các nhiệm vụ học tập.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

HS chia sẻ sản phẩm trước lớp vào bài học sau. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết thúc tiết học.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học:

+ Khái niệm gia đình và các chức năng của gia đình, những điểm cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình ở nước ta hiện nay. 

+ Các yếu tố xây dựng gia đình hạnh phúc. 

+ Trách nhiệm của các thành viên trong mối quan hệ gia đình. 

- Hoàn thành câu hỏi bài tập 1 phần Luyện tập SGK tr.21 và câu hỏi bài tập 1, 2, 3 phần Vận dụng SGK tr.22.

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung kiến thức Bài 4 – Những vấn đề chung về doanh nghiệp nhỏ.