Giáo án NLS chuyên đề Lịch sử 10 CĐ 1 P2: Một số lĩnh vực của lịch sử Việt Nam

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHUYÊN ĐỀ 1: CÁC LĨNH VỰC CỦA SỬ HỌC 

(10 tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu tóm tắt được một số cách trình bày lịch sử truyền thống thông qua ví dụ cụ thể; nêu được phạm vi, đối tượng, nội dung cơ bản của thông sử và một số lĩnh vực cơ bản của lịch sử Việt Nam. 
• Giải thích được những khái niệm cơ bản như: “thông sử”, “lịch sử dân tộc”, “lịch sử thế giới”. 

2. Năng lực

• Năng lực chung: 
• Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô. 
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động lịch sử.
• Năng lực riêng: 
• Rèn luyện các kĩ năng: sưu tầm, khai thác và sử dụng sử liệu trong học tập lịch sử; trình bày, giải thích, phân tích,…sự kiện, quá trình lịch sử liên quan đến bài học; vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết những tình huống/ bài tập nhận thức mới. 
• Phát triển các năng lực: tìm hiểu lịch sử, nhận thức và tư duy lịch sử, có tư duy phê phán, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học. 
• Năng lực số:
• 1.1.NC1a: (Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu): HS tự đề xuất chiến lược tra cứu trực tuyến nâng cao, sử dụng các toán tử logic và dấu ngoặc kép kết hợp tên miền chính quy (site:gov.vn, site:archives.gov.vn) để gạn lọc chính xác sử liệu sạch về thông sử, lịch sử dân tộc và thế giới.
• 1.2.NC1a: (Đánh giá dữ liệu số): HS thực hành đối soát chéo nghiêm túc thông tin lịch sử hoặc các văn bản tóm tắt kinh tế do các mô hình ngôn ngữ lớn (AI) cung cấp với nội dung SGK Chuyên đề Lịch sử 10 chính thống nhằm thẩm định độ chân thực sử liệu.
• 2.1.NC1a: (Tương tác qua công nghệ số): HS sử dụng thiết bị số di động cá nhân quét mã QR để trực tiếp tham gia tương tác, phản hồi câu hỏi trực tuyến thời gian thực trong trò chơi khởi động video tương tác Edpuzzle và đấu trường trắc nghiệm củng cố trực tuyến trên website.
• 2.4.NC1a: (Hợp tác qua công nghệ số): HS ứng dụng công cụ Canva để tự tay thiết kế sản phẩm truyền thông phẳng (Infographic, sơ đồ tư duy phẳng tối giản) trực quan hóa tri thức lịch sử vĩ mô về các lĩnh vực của sử học Việt Nam.
• 3.1.NC1a: (Phát triển nội dung số): HS ứng dụng công cụ Canva để tự tay thiết kế sản phẩm truyền thông phẳng (Infographic, sơ đồ tư duy phẳng tối giản) trực quan hóa tri thức lịch sử vĩ mô về các lĩnh vực của sử học Việt Nam.
• Năng lực AI:
• 10.C2.3: (Một số ứng dụng AI trong học tập): Học sinh nêu được ví dụ cụ thể về việc sử dụng Chatbot AI hỗ trợ tóm tắt các tác phẩm thông sử khổng lồ (như Đại Việt sử ký toàn thư gồm nhiều tập) để tối ưu hóa quá trình học tập và lập kế hoạch nghiên cứu nhanh chóng.
• 10.C3.2: (Thực hành đặt prompt giải quyết vấn đề học tập): Học sinh thực hành thiết kế câu lệnh prompt có cấu trúc chặt chẽ (nhập vai chuyên gia sử học, ràng buộc nguồn thông tin sạch, định dạng đầu ra dưới 150 chữ) để điều khiển Chatbot AI phản hồi lập luận sử học chiều sâu.
• 10.B2.1: (Tuân thủ quy định khi sử dụng AI - Nhận diện rủi ro đạo văn): Học sinh tự nhận diện rủi ro đạo văn và cam kết tuân thủ nghiêm túc nội quy học đường, liêm chính kĩ thuật số: tự lực viết bài bằng tư duy phản biện cá nhân của mình, dán kèm liên kết URL nguồn sử liệu chính quy làm đối chứng.

3. Phẩm chất

• Bồi dưỡng phẩm chất yêu nước, tinh thần thượng tôn pháp luật và ý thức công dân trách nhiệm trong kỉ nguyên số.
• Rèn luyện thói quen học thuật trung thực, liêm chính kĩ thuật số khi khai báo cụ thể mức độ hỗ trợ từ công nghệ. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV Chuyên đề học tập Lịch sử 10, KHDH.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Thiết bị dạy học theo quy định tối thiểu của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Một số tranh ảnh, hiện vật lịch sử: một số tư liệu lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học do GV sưu tầm và hướng dẫn sưu tầm. 
• Các trang cộng tác trực tuyến đám mây (Google Docs/Slides, Artsteps, Padlet, Canva), mã QR tương tác lớp học, các Chatbot AI hỗ trợ học tập (ChatGPT/Gemini).
• Nền tảng trực tuyến chơi trò chơi trắc nghiệm: website kenhhoctap.edu.vn.
• Video AI khởi động bài học phục vụ trong quá trình dạy học.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).

2. Đối với học sinh

• SGK Chuyên đề học tập Lịch sử 10. 
• Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu và hướng dẫn của GV. 
• Thiết bị di động thông minh (điện thoại thông minh/máy tính bảng) có kết nối mạng của trường học.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

II.  MỘT SỐ LĨNH VỰC CỦA LỊCH SỬ VIỆT NAM

Hoạt động 5: Tìm hiểu về lịch sử văn hóa Việt Nam 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nêu được đối tượng và phạm vi của lịch sử văn hóa Việt Nam.

- Tóm tắt được nét chính của lịch sử văn hóa Việt Nam. 

à Góp phần hình thành năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực nhận thức và năng lực tư duy lịch sử cho HS. 

b. Nội dung: 

- Đối tượng, phạm vi của lịch sử văn hoá Việt Nam.

- Khái lược tiến trình phát triển của lịch sử văn hoá Việt Nam trải qua các giai đoạn với những đặc trưng nổi bật.

c. Sản phẩm: HS trình bày và ghi vào vở:

- Đối tượng, phạm vi của lịch sử văn hóa Việt Nam.

- Khái lược tiến trình phát triển của lịch sử văn hóa Việt Nam.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 6: Tìm hiểu về lịch sử tư tưởng Việt Nam

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động: 

- HS nêu được đối tượng và phạm vi của lịch sử tư tưởng Việt Nam.

- Tóm tắt được nét chính của lịch sử tư tưởng Việt Nam.

à Góp phần hình thành năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực nhận thức và khái quát vấn đề lịch sử cho HS. 

b. Nội dung: 

- Đối tượng, phạm vi của lịch sử tư tưởng Việt Nam.

- Những nét chính của lịch sử tư tưởng Việt Nam qua các thời kì lịch sử. 

c. Sản phẩm: HS trình bày và ghi vào vở:

- Đối tượng, phạm vi của lịch sử tư tưởng Việt Nam.

- Những nét chính của lịch sử tư tưởng Việt Nam qua các thời kì lịch sử. 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 7: Tìm hiểu về lịch sử xã hội Việt Nam

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động HS:

- Giải thích được đối tượng của lịch sử xã hội Việt Nam.

- Tóm tắt được nét chính của lịch sử xã hội Việt Nam.

à Góp phần hình thành năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực nhận thức và khái quát vấn đề lịch sử cho HS. 

b. Nội dung: 

- Đối tượng của lịch sử xã hội.

- Tóm tắt những nét chính của lịch sử xã hội Việt Nam qua các thời kì lịch sử:

+ Thời kì dựng nước đầu tiên Văn Lang - Âu Lạc.

+ Thời kì Bắc thuộc.

+ Thời kì quốc gia quân chủ tập quyền (từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX).

+ Thời kì cận đại (từ giữa thế kỉ XIX đến năm 1945).

+ Thời kì hiện đại (giai đoạn từ năm 1945 đến nay).

c. Sản phẩm học tập: HS trình bày và ghi vào vở:

- Đối tượng của lịch sử xã hội.

- Những nét chính của lịch sử xã hội Việt Nam qua các thời kì lịch sử. 

d. Tổ chức hoạt động :

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 8: Tìm hiểu về lịch sử kinh tế Việt Nam

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Giải thích được đối tượng của lịch sử kinh tế Việt Nam.

- Tóm tắt được nét chính của lịch sử kinh tế Việt Nam.

à Góp phần hình thành năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực nhận thức và khái quát vấn đề lịch sử cho HS. 

b. Nội dung: 

- Đối tượng của lịch sử kinh tế nói chung, lịch sử kinh tế Việt Nam nói riêng.

- Khái quát hoá sự phát triển của lịch sử kinh tế Việt Nam qua các thời kì: cổ đại, trung đại, cận đại, hiện đại.

c. Sản phẩm học tập: HS trình bày và ghi vào vở:

- Đối tượng của lịch sử kinh tế nói chung, lịch sử kinh tế Việt Nam nói riêng.

- Sự phát triển của lịch sử kinh tế Việt Nam qua các thời kì. 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có vào việc giải quyết bài tập nhận thức, thông qua đó củng cố kĩ năng, khái quát hóa lịch sử cho HS, góp phần phát triển năng lực nhận thức và tư duy lịch sử cho HS.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm việc theo nhóm, vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học về Các lĩnh vực của sử học, giới thiệu về một bộ thông sử Việt Nam hoặc thế giới. 

c. Sản phẩm: Phần thuyết minh, giới thiệu của HS về một bộ thông sử Việt Nam hoặc thế giới. 

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm nhanh trên trang web https://kenhhoctap.edu.vn/  để củng cố toàn bài.

- GV cung cấp mã QR/ đường Links cho HS làm câu hỏi trắc nghiệm tổng kết bài học.

- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho học sinh làm trắc nghiệm online.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học về Các lĩnh vực của Sử học.

- HS sử dụng điện thoại/máy tính truy cập và thi đua chọn đáp án đúng nhanh nhất. 

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV mời đại diện 1 – 2 HS đọc đáp án trước lớp.

- GV chiếu bảng xếp hạng và sửa bài ngay trên phần mềm.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nêu đáp án khác (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án:

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới. 

[2.1.NC1a: HS trực tiếp tham gia tương tác trực tuyến thời gian thực hằng ngày bằng thiết bị số cá nhân trên website để phản hồi kiến thức toàn bộ bài học.]

Nhiệm vụ : Trả lời câu hỏi 1 – SCĐ tr.22

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi và thực hiện nhiệm vụ: Lập bảng thống kê những hình thức trình bày lịch sử và nêu ví dụ cụ thể.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học về những hình thức trình bày lịch sử và nêu ví dụ cụ thể.

- GV quan sát quá trình HS thảo luận, hỗ trợ, hướng dẫn HS khi cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi: 

- GV yêu cầu các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung hoặc đặt câu hỏi cho nhóm bạn (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

Nhiệm vụ 3: Trả lời câu hỏi 2 – SCĐ tr.22

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Nhiệm vụ 4: Trả lời câu hỏi 3 – SCĐ tr.22

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Nhiệm vụ 5: Trả lời câu hỏi 4 – SCĐ tr.22

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành các nhóm (4 – 5 HS)

- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm: Hãy thể hiện nét chính của lịch sử Việt Nam trên các lĩnh vực (văn hóa, tư tưởng, xã hội, kinh tế,…) trên trục thời gian.

- GV gợi ý: Mỗi lĩnh vực lập một trục thời gian tương ứng với từng giai đoạn, mốc thời gian cụ thể và thể hiện các nội dung cô đọng nhất, phù hợp với từng giai đoạn đó.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học về Một số lĩnh vực của lịch sử Việt Nam.

- GV quan sát quá trình HS thảo luận, hỗ trợ, hướng dẫn HS khi cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 6 nhóm trình bày kết quả thảo luận trước lớp: Trục thời gian thể hiện nét chính của lịch sử Việt Nam trên các lĩnh vực.

- GV yêu cầu các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung hoặc đặt câu hỏi cho nhóm bạn (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, khích lệ phần thuyết minh, giới thiệu của các nhóm .

- GV chuyển sang nội dung mới. 

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để thực hiện nhiệm vụ được giao. Thông qua đó, HS rèn luyện khả năng tìm kiếm, tiếp cận và xử lí thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, góp phần hình thành và phát triển năng lực tự tìm hiểu lịch sử, tự học lịch sử suốt đời của HS.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm việc theo nhóm, vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học về Các lĩnh vực của sử học, tìm hiểu, nghiên cứu về quá trình hình thành và phát triển của ngôi trường các em đang học tập. 

c. Sản phẩm: Thuyết trình về quá trình hình thành và phát triển của ngôi trường HS đang học tập. 

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..