Giáo án NLS chuyên đề Ngữ văn 10 CĐ 2 Phần 2: Thực hành sân khấu hoá tác phẩm văn học

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHUYÊN ĐỀ 2: SÂN KHẤU HÓA TÁC PHẨM VĂN HỌC

PHẦN 2: THỰC HÀNH SÂN KHẤU HÓA TÁC PHẨM VĂN HỌC

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

- Nắm vững các bước cơ bản để tiến hành sân khấu hóa một tác phẩm văn học: từ hình thành ý tưởng, lập dàn ý, viết kịch bản, đến tập dượt và biểu diễn.

- Phân biệt rõ sự khác nhau giữa việc đọc văn bản văn học và đọc kịch bản sân khấu, đặc biệt chú ý đến chỉ dẫn sân khấu, lời thoại, âm thanh, ánh sáng.

2. Về năng lực

Năng lực chung

- Rèn luyện nếp tư duy khoa học, biết vận dụng một số thao tác tư duy cơ bản nhằm chiếm lĩnh tri thức.

Năng lực đặc thù

- Biết liên kết nhiều nội dung tri thức, kĩ năng trong quá trình học tập để phát triển năng lực.

- Thực hành chuyển thể một đoạn trích văn xuôi thành tiểu phẩm kịch, biết cách bộc lộ tính cách nhân vật và đẩy cao xung đột qua lời thoại. 

- Giải quyết được một vấn đề học tập mang tính phức hợp, đòi hỏi có sự kết nối với thực tiễn và tìm ra được các chiến lược, cách thức giải quyết vấn đề.

Năng lực số: 

• 1.2.NC1b: Tiến hành đánh giá được các dữ liệu, thông tin và nội dung số khác nhau.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 3.1.NC1a: Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau.
• 4.2.NC1b: Áp dụng được các cách thức đặc thù để chia sẻ dữ liệu cá nhân một cách an toàn.

Năng lực AI: 

• 10.A1.2: Con người cần kiểm soát AI (HS nhận thức sâu sắc việc con người cần kiểm soát AI: Máy móc không thể thấu hiểu trọn vẹn chiều sâu tâm lí và hoàn cảnh của nhân vật văn học; do đó HS phải là người làm chủ, trực tiếp kiểm duyệt và chỉnh sửa lại kịch bản do AI gợi ý để đảm bảo tính nhân văn và cảm xúc chân thực).
• 10.C2.3: Một số ứng dụng AI trong học tập (HS thực hành sử dụng ứng dụng Chatbot AI (ChatGPT/Gemini) trong học tập bằng cách đặt prompt yêu cầu AI đóng vai nhà biên kịch, gợi ý các chỉ dẫn sân khấu (âm thanh, ánh sáng, hành động) hoặc phác thảo lời thoại cho một phân cảnh cụ thể).

3. Về phẩm chất

- Tôn trọng sự sáng tạo nghệ thuật cá nhân và tập thể trong quá trình chuyển thể. 

- Có ý thức nghiêm túc, trách nhiệm trong việc chuẩn bị và thực hiện vai diễn hoặc nhiệm vụ hậu cần.

- Tinh thần hợp tác, trách nhiệm khi làm việc tập thể.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Thiết bị dạy học

- Tranh, ảnh, bảng biểu, video clip liên quan đến nội dung bài học, máy tính có kết nối internet, máy chiếu,…

- Phiếu học tập của HS để chuẩn bị thảo luận.

- Bút màu, giấy A0 để trình bày sản phẩm.

- Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Padlet/Google Drive.

- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học. 

- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web. 

2. Học liệu

- Sách chuyên đề, SGK, SGV, sách tham khảo,…

- Tài liệu tham khảo về kịch bản Mị cởi trói cho A Phủ và truyện Chuyện chức phán sự đền Tản Viên. 

- Giấy A0, bút màu, các mẫu Bảng phân công và Bảng kiểm đánh giá. 

- Sản phẩm của học sinh sau khi hoàn thành phần 2 của chuyên đề.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Kết nối – tạo hứng thú cho học sinh, kích thích tư duy chuyển thể và tạo tâm thế hào hứng cho học sinh.

b. Nội dung : HS trả lời cá nhân để giải quyết một tình huống có liên quan đến bài học mói.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS, cảm nhận ban đầu về vấn đề đặt ra trong bài học.

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV giới thiệu một số tác phẩm văn học từng được chuyển thể thành kịch bản sân khấu như Truyện Kiều – Nguyễn Du được chuyển thể thành nhiều loại hình sân khấu khác nhau như cải lương, kịch rối, ba-lê, kịch nói,... 

- GV đặt câu hỏi: Vì sao những tác phẩm này lại được lựa chọn để chuyển thể thành kịch bản sân khấu? 

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

•  HS xem, suy nghĩ và trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả

• Dự kiến câu trả lời của HS

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tâp và kết luận

GV dẫn dắt: Sân khấu hóa không chỉ là kể lại câu chuyện, mà là tái hiện nó qua hình khối, âm thanh và hành động. Chúng ta sẽ cùng thực hành điều đó trong bài học hôm nay.

[2.1.NC1a]: HS quan sát, lắng nghe thiết bị hiển thị và thực hiện tương tác với nội dung số (Video AI) để nhận biết tình huống khởi động bài học.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Đọc kịch bản sân khấu

a. Mục tiêu: Nhận diện cách chuyển thể văn xuôi thành kịch bản qua ngữ liệu Mị cởi trói cho A Phủ.

b. Nội dung thực hiện: GV cho HS tìm hiểu một số cách chuyển thể

c. Sản phẩm: Tìm hiểu của HS.

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2: Thực hành sân khấu hóa tác phẩm 

a. Mục tiêu: Nắm vững 5 bước thực hành từ ý tưởng đến biểu diễn.

b. Nội dung thực hiện: GV cho HS tìm hiểu một số hoạt động sân khấu. 

c. Sản phẩm: Tìm hiểu của HS.

d. Tổ chức thực hiện

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về thông qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm. 

b. Nội dung: HS tương tác trả lời trắc nghiệm trên nền tảng trực tuyến. 

c. Sản phẩm học tập: Kết quả bài trắc nghiệm của HS. 

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức để thực hành chuyển thể kịch bản và biểu diễn / ghi hình một tiểu phẩm kịch. 

b. Nội dung: Các nhóm hoàn thiện dự án kịch (viết kịch bản, quay video/diễn xuất). Tích hợp kĩ năng tạo nội dung số và chia sẻ an toàn. 

c. Sản phẩm học tập: Kịch bản văn bản số và Video biểu diễn kịch của HS. 

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm kịch: Về nhà hoàn thiện kịch bản đã lên ý tưởng. Tiến hành tập dượt và quay thành một Video clip biểu diễn tiểu phẩm kịch (hoặc biểu diễn trực tiếp ở tiết sau).

- HS hãy áp dụng các cách tạo và chỉnh sửa nội dung: Sử dụng phần mềm soạn thảo (Word/Google Docs) để trình bày kịch bản đúng format chuẩn; sử dụng các ứng dụng như CapCut để cắt ghép, lồng nhạc, chèn hiệu ứng ánh sáng kĩ thuật số cho video kịch thêm phần hấp dẫn.

- Nhóm trưởng tải video hoàn thiện lên Google Drive của nhóm và gửi link cho GV. Yêu cầu bắt buộc phải áp dụng cách thức chia sẻ dữ liệu an toàn: Cài đặt quyền truy cập "Chỉ người có liên kết mới có thể xem" (Restricted) để bảo mật hình ảnh cá nhân của các thành viên trước khi công chiếu chính thức.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS làm việc nhóm ngoài giờ: viết, diễn xuất, quay phim, dựng phim kĩ thuật số.

- Cài đặt bảo mật và nộp bài.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- Các nhóm công chiếu Video tiểu phẩm kịch (hoặc diễn trực tiếp) trước lớp.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

- GV và cả lớp nhận xét về kĩ năng diễn xuất, kịch bản chuyển thể và đặc biệt là kĩ năng xử lí hậu kì video (âm thanh, góc quay) của các nhóm.

[3.1.NC1a]: HS áp dụng được các phần mềm biên tập đa phương tiện (CapCut/Word) để sáng tạo, chỉnh sửa video và kịch bản, chuyển hóa một bài tập văn học truyền thống thành một sản phẩm nội dung số hoàn chỉnh.

[4.2.NC1b]: HS áp dụng được các cài đặt quyền riêng tư trên nền tảng lưu trữ đám mây (Google Drive) khi chia sẻ video nhóm, hình thành ý thức bảo vệ hình ảnh, dữ liệu cá nhân trên không gian mạng.