Giáo án NLS chuyên đề Ngữ văn 10 CĐ 3 Phần 1: Đọc một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết
Giáo án chuyên đề NLS Ngữ văn 10 (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) CĐ 3 Phần 1: Đọc một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, tin học vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Ngữ văn 10
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/….
CHUYÊN ĐỀ 3: ĐỌC, VIẾT VÀ GIỚI THIỆU VỀ MỘT TẬP THƠ, MỘT TẬP TRUYỆN NGẮN HOẶC MỘT TIỂU THUYẾT
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Biết cách đọc một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết.
- Biết cách viết bài giới thiệu một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết.
- Biết cách trình bày, giới thiệu một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết.
PHẦN I: ĐỌC VỀ MỘT TẬP THƠ, MỘT TẬP TRUYỆN NGẮN HOẶC MỘT TIỂU THUYẾT
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Lựa chọn được tác giả và có định hướng đọc rõ ràng
- Biết cách đọc một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết.
- Nắm vững sự khác biệt giữa việc đọc một văn bản đơn lẻ và đọc một tập hợp văn bản trong một chỉnh thể toàn vẹn.
- Biết cách tìm ra sự xâu chuỗi, kết nối các mạch nội dung hay nghệ thuật nổi bật của một tập sách, hoặc theo dõi từng bước đi của nhân vật trong suốt quãng đời được miêu tả ở tiểu thuyết.
- Nuôi dưỡng hứng thú đọc và rèn luyện kỹ năng tự đọc, tự học.
2. Về năng lực
Năng lực chung
- Phát triển năng lực tự chủ và tự học thông qua việc tự rèn luyện kĩ năng đọc ngắt quãng để tiếp thu hoàn chỉnh nội dung một cuốn sách dài.
- Giải quyết được các nhiệm vụ học tập phức hợp: tổng hợp, đánh giá và lập phiếu đọc sách cá nhân.
Năng lực đặc thù
- Phát triển kĩ năng đọc hiểu mở rộng, ứng dụng trực tiếp vào thực tế đời sống.
- Thực hành ghi chép thông tin khái quát, tóm tắt cốt truyện, ghi nhận hệ thống nhân vật và đánh giá nghệ thuật biểu hiện của một tập sách.
Năng lực số:
- 1.3.NC1a: Thao tác được thông tin, dữ liệu và nội dung để tổ chức, lưu trữ và truy xuất dễ dàng hơn.
- 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
- 3.1.NC1b: Chỉ ra được những cách thể hiện bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số.
- 5.3.NC1b: Áp dụng xử lý nhận thức của cá nhân và tập thể để giải quyết các vấn đề khái niệm và tình huống có vấn đề khác nhau trong môi trường số.
Năng lực AI:
- 10.A1.1: Con người trong hệ thống AI (HS nhận thức rõ vai trò của con người trong hệ thống AI: Khi dùng AI để hỗ trợ lập Phiếu đọc sách, con người phải kiểm soát tính chính xác của dữ liệu và tự mình bổ sung những "ấn tượng, cảm xúc cá nhân" – điều mà máy móc không thể thay thế).
- 10.C2.MR2: Một số ứng dụng AI trong học tập (HS sử dụng được ứng dụng Chatbot AI (ChatGPT/Gemini) trong học tập để hỗ trợ tóm tắt nhanh cốt truyện của một chương tiểu thuyết dài hoặc tra cứu bối cảnh lịch sử của tập sách).
3. Về phẩm chất
- Khơi dậy niềm hứng thú đọc sách, tự nhận thức được ý nghĩa của việc đọc.
- Tinh thần hợp tác, trách nhiệm khi làm việc tập thể.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị dạy học
- Tranh, ảnh, bảng biểu, video clip liên quan đến nội dung bài học, máy tính có kết nối internet, máy chiếu,…
- Phiếu học tập của HS để chuẩn bị thảo luận.
- Bút màu, giấy A0 để trình bày sản phẩm.
- Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Padlet/Google Drive.
- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.
2. Học liệu
- Sách chuyên đề, SGK, SGV, sách tham khảo,…
- Tài liệu tham khảo do GV chuẩn bị: Nhật kí trong tù (Hồ Chí Minh), Quốc âm thi tập (Nguyễn Trãi), Vang bóng một thời (Nguyễn Tuân), Số đỏ (Vũ Trọng Phụng).
- Sản phẩm của học sinh sau khi hoàn thành phần 3 của chuyên đề.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về cách đọc
a. Mục tiêu:
- HS biết cách khai thác thông tin khái quát của một cuốn sách (từ trang bìa, mục lục, lời tựa).
- HS rèn luyện kĩ năng đọc và ghi chép nhanh những ý chính đối với từng tác phẩm cụ thể trong một tập sách.
- HS biết cách hệ thống hóa và đưa ra đánh giá chung về nội dung, nghệ thuật của cả một tập thơ/truyện ngắn/tiểu thuyết.
b. Nội dung thực hiện: HS thực hành khai thác các thông tin cơ bản của cuốn sách, rèn kĩ năng ghi chép khi đọc và tổng hợp, đánh giá vấn đề.
c. Sản phẩm: Bảng ghi chép thông tin khái quát, sổ tay đọc sách và bảng tổng hợp đánh giá tác phẩm.
d. Tổ chức thực hiện
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu thông tin khái quát về cuốn sách Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV hướng dẫn HS: Trước khi đọc chi tiết, cần nắm bắt thông tin tổng quan (bìa, mục lục) để tránh nhầm lẫn với các tập sách khác cùng tên hoặc cùng tác giả. - GV yêu cầu HS quan sát ví dụ về cuốn Con mèo của Phu-gi-ta trong tìm kiếm hình ảnh cuốn sách này trên Internet, sau đó liệt kê các thông tin cần ghi chép. - Để lưu trữ hồ sơ sách lâu dài, HS hãy thao tác tổ chức, lưu trữ thông tin: Truy cập Google Drive, tạo một thư mục mang tên cuốn sách, chụp ảnh/tải ảnh Bìa 1, Bìa 4 và Mục lục lưu vào thư mục này để truy xuất dễ dàng khi cần trích dẫn. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ - HS làm việc cá nhân, quan sát bìa sách và mục lục, ghi chép lại các thông tin hiển thị. Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận - HS trình bày các thông tin thu thập được từ Bìa 1, Bìa 2, Bìa 3, Bìa 4 và Mục lục. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện - GV chốt lại các danh mục thông tin bắt buộc phải có khi tìm hiểu khái quát một tập sách.
Nhiệm vụ 2: Đọc từng tác phẩm cụ thể Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV nhấn mạnh: Đọc trọn vẹn tập sách phải ghi chép nhanh để làm cơ sở tổng hợp ở bước sau. - GV chia nhóm, yêu cầu HS tham khảo cách ghi chép tập Vang bóng một thời (Nguyễn Tuân). Nếu là tập thơ, HS cần ghi lại điều gì? Nếu là tiểu thuyết/truyện ngắn cần ghi chú gì? Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ - Các nhóm tóm tắt lại phương pháp ghi chép. Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận - Đại diện nhóm trình bày cách ghi chú thông tin lõi của mỗi truyện. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện - GV chuẩn hóa kĩ năng đọc - ghi chép cho HS.
Nhiệm vụ 3: Đánh giá chung về một tập thơ, truyện ngắn hoặc tiểu thuyết Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV đặt câu hỏi: Làm thế nào để rút ra nhận định bao quát sau khi đã ghi chép lẻ tẻ từng bài? - GV giao nhiệm vụ cho HS tìm hiểu về Quốc âm thi tập và đọc kĩ phần phân tích Quốc âm thi tập (Nguyễn Trãi), sau đó dùng công cụ số hoặc bảng phụ để hệ thống hóa nét đặc sắc về Bố cục, Nội dung, Nghệ thuật. - Để tổng hợp được nhiều ý kiến đa chiều, GV mở một bảng Padlet. HS hãy áp dụng xử lý nhận thức tập thể: Cùng nhau thảo luận, liệt kê các "Nội dung chủ đạo" và "Hình thức nghệ thuật" của tập thơ lên Padlet để thống nhất kết quả chung của lớp. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ - HS khái quát hóa các biểu hiện nhỏ thành đặc điểm lớn. - HS tương tác, gõ ý kiến lên bảng ảo Padlet. Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận - Dựa vào Padlet, HS trình bày sự hệ thống hóa nét đặc sắc của tập thơ. - HS trình chiếu bảng tổng hợp. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện - GV nhận xét sự chính xác trong việc khái quát đặc điểm.
| 1. Tìm hiểu cách đọc a. Tìm hiểu thông tin khái quát về cuốn sách Khi đọc một tập sách, cần ghi chép tường minh các thông tin định danh. Ví dụ với tập truyện ngắn Con mèo của Phu-gi-ta: - Nhan đề & Tác giả: Con mèo của Phu-gi-ta – Nguyễn Quang Sáng. - Thông tin xuất bản: Năm 2020, Tủ sách Vàng, NXB Kim Đồng. - Khảo sát cấu trúc bìa: + Bìa 1: Tên tác giả, tác phẩm, hình minh họa. + Bìa 2: Giới thiệu sơ lược về nhà văn Nguyễn Quang Sáng. + Bìa 3: Giới thiệu tác phẩm chính trong sự nghiệp. + Bìa 4: Trích nhận định của nhà thơ Trần Đăng Khoa. - Mục lục & Cấu trúc: Gồm 2 phần (Phần 1: Bài học tuổi thơ - 9 truyện; Phần 2: Thế võ - 11 truyện). Sách dày 232 trang, khổ 14 x 22,5 cm. - Tài liệu phái sinh trong sách: Có bài viết Một hơi ấm, một tài sản quý báu của Hữu Thỉnh để hiểu thêm cảm nhận về tác giả.
b. Đọc từng tác phẩm cụ thể Trong quá trình đọc, HS cần ghi chép nhanh các ý chính: - Đối với tập thơ: Ghi chú thể thơ, số câu thơ, đề tài, mạch cảm hứng xuyên suốt bài thơ... - Đối với truyện/tiểu thuyết: Ghi chú đề tài, tóm tắt cốt truyện, nhân vật chính, phụ, người kể chuyện... Ví dụ ghi chép tập "Vang bóng một thời" (12 truyện): + Chém treo ngành: Truyện về Bát Lê – đao phủ có biệt tài chém người (chém treo ngành) phục vụ thi hành án hoàn hảo. + Chữ người tử tù: Truyện về Huấn Cao – người tử tù kiêu bạc có tài viết chữ đẹp và viên quản ngục biết trọn cái đẹp. + Chén trà trong sương sớm: Cụ Ấm có lối sống thanh cao, kĩ lưỡng trong việc pha trà, thưởng trà và ngâm thơ. + Đánh thơ: Ông Phó Sứ và cô Mộng Liên ngao du sơn thủy, tổ chức đánh bạc bằng cách đoán chữ trong câu thơ cổ. c. Đánh giá chung về một tập thơ, tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết HS cần hệ thống hóa bằng cách khái quát những nét chung nhất ở từng phương diện: Ví dụ hệ thống hóa "Quốc âm thi tập" (Nguyễn Trãi - 254 bài): - Bố cục tập thơ: Phân chia thành các môn (Vô đề, Môn thì lệnh, Môn hoa mộc, Môn cầm thú). - Nội dung chủ đạo: + Thể hiện lòng trung quân, ái quốc. + Bộc lộ tư tưởng trọng dân, vì dân. + Tình yêu thiên nhiên sâu sắc. + Ý thức trau dồi nhân cách, phẩm giá thanh cao. + Thể hiện triết lí nhân sinh sâu sắc. - Hình thức nghệ thuật nổi bật: + Hiện tượng thơ lục ngôn (câu 6 chữ xen câu 7 chữ) xuất hiện linh hoạt, đậm dấu ấn sáng tạo. + Hình ảnh thơ mang tính ước lệ xen lẫn hình ảnh mộc mạc, dân dã, quen thuộc với sinh hoạt hằng ngày. + Từ ngữ phong phú, đa dạng, sử dụng nhiều từ cổ. => Khái quát: Làm nên giá trị đích thực của tập thơ mở ra một thời đại phát triển cho thơ ca viết bằng tiếng Việt.
|
[1.3.NC1a]: HS thao tác thành thạo trên nền tảng lưu trữ đám mây (Google Drive) để tổ chức, phân loại và lưu trữ các tệp tin hình ảnh/văn bản về cuốn sách, hỗ trợ việc tra cứu dữ liệu học tập nhanh chóng, khoa học.
[5.3.NC1b]: HS áp dụng xử lý nhận thức tập thể thông qua nền tảng bảng ảo (Padlet) để chia sẻ, đối chiếu và tổng hợp các luận điểm đánh giá văn học từ nhiều cá nhân thành một kết luận chung thống nhất. |
Hoạt động 2: Thực hành đọc
a. Mục tiêu:
- HS vận dụng được các kĩ năng đọc để ghi chép thông tin bài bản, hệ thống vào Phiếu đọc sách.
- HS hình thành thói quen phân tích, đánh giá tác phẩm một cách toàn diện sau quá trình đọc trọn vẹn một tập sách.
b. Nội dung thực hiện: HS tìm hiểu cấu trúc Phiếu đọc sách qua mẫu tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vườn và nắm được các bước triển khai ghi chép thực tế.
c. Sản phẩm: Cấu trúc chuẩn của một Phiếu đọc sách và kĩ năng phân tích thông tin tác phẩm.
d. Tổ chức thực hiện
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về thông qua bài tập trắc nghiệm.
b. Nội dung: HS tương tác trả lời trắc nghiệm trên nền tảng trực tuyến.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả bài trắc nghiệm của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.
- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho sinh làm trắc nghiệm online.
- GV cung cấp mã phòng thi.
- GV trình chiếu lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm:
Khoanh tròn vào câu trả lời đúng:
Câu 1: Khi tìm hiểu thông tin khái quát về một cuốn sách, nội dung nào thường KHÔNG nằm ở Bìa 1, Bìa 2, Bìa 3, Bìa 4?
A. Tóm tắt toàn bộ cốt truyện chi tiết.
B. Tên tác giả, tác phẩm.
C. Giới thiệu sơ lược về nhà văn.
D. Trích dẫn nhận định của các nhà phê bình.
Câu 2: Việc đọc một tập truyện ngắn khác với đọc một truyện ngắn đơn lẻ ở điểm cốt lõi nào?
A. Chỉ cần đọc tiêu đề các truyện.
B. Phải tìm ra sự xâu chuỗi, kết nối các mạch nội dung hay nghệ thuật nổi bật của cả tập.
C. Tập truyện ngắn luôn có số lượng nhân vật ít hơn.
D. Không cần quan tâm đến phong cách tác giả.
Câu 3: Trong Phiếu đọc sách, phần "Thông tin chung về tác phẩm" yêu cầu ghi chép nội dung gì?
A. Ý nghĩa tác phẩm với cá nhân người đọc.
B. Tóm tắt các biến cố chính của cốt truyện.
C. Tên tác phẩm, tác giả, nhà xuất bản, năm xuất bản, số trang.
D. Đánh giá nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật.
Câu 4: Khi đọc tập thơ "Quốc âm thi tập", việc ghi chú "hiện tượng thơ lục ngôn xuất hiện linh hoạt" thuộc phương diện đánh giá nào?
A. Đánh giá về nội dung chủ đạo.
B. Đánh giá về đề tài.
C. Đánh giá về hệ thống nhân vật.
D. Đánh giá về hình thức nghệ thuật nổi bật.
Câu 5: Mục "Ấn tượng chung của người đọc" trong Phiếu đọc sách có tính chất gì?
A. Hoàn toàn sao chép từ lời bình trong sách giáo khoa.
B. Chỉ liệt kê các số liệu thống kê khô khan.
C. Mang tính chủ quan, thể hiện cảm nhận, thái độ và bài học rút ra của cá nhân người đọc.
D. Không được phép đưa cảm xúc cá nhân vào.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận câu hỏi, nhớ lại kiến thức đã học, tìm đáp án đúng.
- HS sử dụng thiết bị di động truy cập, hoàn thành bài tập trong thời gian 5 phút.
Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- Hệ thống tự động chấm điểm và xếp hạng.
- GV chiếu bảng xếp hạng và chữa nhanh câu sai nhiều nhất.
- HS lần lượt đưa ra đáp án cho các bài tập:
| 1 – A | 2 – B | 3 – C | 4 – D | 5 – C |
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập và chuyển sang nội dung vận dụng.
[2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. HS sử dụng Smartphone truy cập thành công vào nền tảng Kahoot/Quizizz, đọc hiểu câu hỏi trên màn hình và thực hiện tương tác (chọn đáp án) trong một môi trường số đa người dùng.]
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu:
- HS vận dụng được các lí thuyết đã học để tự đọc hiểu trọn vẹn một tập thơ, tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết theo sở thích cá nhân.
- HS biết cách tóm tắt, hệ thống hóa thông tin và hoàn thiện một "Phiếu đọc sách" mang đậm cá tính riêng.
b. Nội dung: Tiến hành đọc mở rộng ở nhà và thiết kế Phiếu đọc sách dưới dạng một ấn phẩm kĩ thuật số trực quan.
c. Sản phẩm học tập: "Phiếu đọc sách kĩ thuật số" (định dạng ảnh, PDF, Poster hoặc Infographic) của từng cá nhân/nhóm.
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..