Giáo án tích hợp AI Âm nhạc 4 Tiết 7: Thường thức Giới thiệu đàn tranh; Nghe nhạc Lí ngựa ô

CHỦ ĐỀ 2: GIAI ĐIỆU QUÊ HƯƠNG

TIẾT 7: THƯỜNG THỨC ÂM NHẠC: GIỚI THIỆU ĐÀN TRANH – NGHE NHẠC: LÍ NGỰA Ô

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Thường thức âm nhạc: Giới thiệu đàn tranh

• Đặc điểm cấu tạo (Quy tắc cốt lõi):

  • Là nhạc cụ truyền thống của Việt Nam, hình hộp dài, khung hình thang (dài khoảng 110 - 120 cm).

  • Có từ 16 dây trở lên (làm bằng tơ hoặc kim loại).

  • Các bộ phận chính: Con chắn mắc dây (đầu lớn), khoá lên dây (đầu nhỏ), nhạn đàn (ngựa đàn) nằm ở giữa các dây để di chuyển điều chỉnh âm thanh.

• Kỹ thuật biểu diễn: Người chơi đeo 3 móng gảy vào ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa của tay phải để gảy dây.

• Đặc trưng âm sắc: Âm thanh lúc trầm ấm, lúc trong trẻo, lanh lảnh, diễn tả được nhiều giai điệu có tính chất khác nhau. Đàn tranh dùng để độc tấu, hòa tấu, đệm hát, ngâm thơ hoặc kết hợp dàn nhạc dân tộc/giao hưởng.

• Ví dụ thưởng thức: Nghe trích đoạn tác phẩm Xuân quê hương (Sáng tác: Xuân Khải).

2. Nghe nhạc: "Lí ngựa ô"

• Xuất xứ: Dân ca Nam Bộ.

• Sắc thái & Cảm nhận (Quy tắc cốt lõi): Giai điệu sôi nổi, khỏe khoắn, rộn ràng, tái hiện sinh động hình ảnh chú ngựa oai phong cùng những nét sinh hoạt đặc trưng, giàu sức sống của người dân Nam Bộ.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Nhận biết được hình dáng, cấu tạo cơ bản (khung đàn, dây đàn, ngựa đàn, khoá lên dây, móng gảy) và chất âm đặc trưng của đàn tranh.

2. Mô tả được cách chơi đàn tranh cơ bản (đeo 3 móng gảy ở tay phải) và nhận diện được âm sắc đàn tranh khi nghe tác phẩm Xuân quê hương.

3. Ghi nhớ tên tác phẩm nghe nhạc là "Lí ngựa ô" thuộc thể loại Dân ca Nam Bộ.

4. Biết bày tỏ cảm nhận cá nhân về tính chất sôi nổi, rộn ràng của bài dân ca và hình ảnh biểu trưng trong tác phẩm.

5. Bồi dưỡng niềm tự hào, tình yêu quê hương đất nước thông qua việc tìm hiểu các di sản nhạc cụ và giai điệu dân ca truyền thống của dân tộc.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (Khung tối giản)

• Slide 1: Tiêu đề

  • Nội dung: Chủ đề 2: Giai điệu quê hương - Tiết 7: Tìm hiểu Đàn tranh & Nghe nhạc "Lí ngựa ô".

• Slide 2: Khám phá Đàn tranh Việt Nam

  • Nội dung: Sơ đồ cấu tạo trực quan của đàn tranh có chú thích rõ ràng các bộ phận (Ngựa đàn, dây đàn, con chắn, khóa lên dây, móng gảy).

• Slide 3: Kỹ thuật biểu diễn & Âm sắc độc đáo

  • Nội dung: Hình ảnh nghệ sĩ biểu diễn đàn tranh đeo móng gảy. Khái quát âm sắc đàn tranh: trầm ấm - trong trẻo - lanh lảnh.

• Slide 4: Thưởng thức tác phẩm "Xuân quê hương"

  • Nội dung: Phát trích đoạn audio Xuân quê hương (Xuân Khải). Câu hỏi: "Em hãy mô tả cách chơi và nêu cảm nhận của mình về âm sắc đàn tranh sau khi nghe tác phẩm?".

• Slide 5: Góc Nghe nhạc: "Lí ngựa ô"

  • Nội dung: Giới thiệu bài dân ca "Lí ngựa ô" (Dân ca Nam Bộ). Trình chiếu hình ảnh minh họa sinh động về miền đất sông nước Nam Bộ trù phú.

• Slide 6: Giai điệu sôi động miền Nam

  • Nội dung: Phát bản nhạc "Lí ngựa ô". Học sinh lắng nghe và gõ đệm cơ thể (nhún người, đập tay nhẹ) theo tiết tấu rộn rã của bài hát.

• Slide 7: Cùng nhau sẻ chia

  • Nội dung: Câu hỏi thảo luận nhanh: "Hãy nêu cảm nhận của em sau khi nghe bản nhạc Lí ngựa ô?". Học sinh tự do chia sẻ về nhịp điệu và hình ảnh tưởng tượng được khi nghe bài hát.

• Slide 8: Tổng kết & Dặn dò

  • Nội dung: Khái quát tầm quan trọng của việc giữ gìn nhạc cụ dân tộc và dân ca. Dặn học sinh chuẩn bị bài cho tiết ôn tập kế tiếp.