Khái niệm: Là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
Đặc điểm:
- Mang tính pháp lý cao, được tạo lập và sử dụng dựa trên Luật Ngân sách nhà nước.
- Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và là chủ thể duy nhất có quyền quyết định các khoản thu, chi.
- Hướng tới mục tiêu giải quyết các quan hệ lợi ích chung của xã hội.
- Hoạt động thu, chi thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp.
Ví dụ: Nhà nước trích ngân sách để xây dựng các công trình giao thông, bệnh viện, trường học phục vụ lợi ích chung.

Bảo đảm hoạt động bộ máy: Là nguồn tài chính chủ yếu duy trì bộ máy nhà nước, cung cấp dịch vụ công, quốc phòng, an ninh.
Quản lý, điều tiết kinh tế: Là công cụ vĩ mô giúp ổn định giá cả, kiểm soát lạm phát và định hướng phát triển các ngành, vùng.
Bảo đảm an sinh xã hội: Là nguồn dự trữ để xử lý các biến cố, thiên tai, dịch bệnh và thực hiện các chính sách xã hội.
Thúc đẩy hội nhập: Tạo nguồn lực cho các hoạt động hợp tác quốc tế, nâng cao vị thế quốc gia.

Nghĩa vụ: Nộp đầy đủ, đúng hạn các loại thuế, phí, lệ phí; sử dụng vốn hỗ trợ từ ngân sách đúng mục đích, tiết kiệm; chấp hành pháp luật về kế toán, công khai ngân sách và chịu trách nhiệm về sai sót.
Quyền: Được sử dụng hàng hoá, dịch vụ công và hỗ trợ từ ngân sách; tham gia giám sát cộng đồng về tài chính – ngân sách nhà nước.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Ngân sách nhà nước là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của quốc gia.
Ngân sách gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.
Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền quyết định các khoản thu, chi ngân sách.
Ngân sách nhà nước không hoàn trả trực tiếp cho từng cá nhân mà phục vụ lợi ích công cộng.
Công dân có quyền giám sát và nghĩa vụ đóng góp vào ngân sách nhà nước theo quy định pháp luật.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: CHỦ ĐỀ 3: NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ THUẾ - BÀI 5: NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
Slide 2: KHÁI NIỆM NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
- Nội dung: Định nghĩa ngân sách nhà nước là quỹ tiền tệ tập trung của quốc gia.
Slide 3: ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
- Nội dung: Tính pháp lý cao, quyền quyết định của Nhà nước và nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp.
Slide 4: CÁC KHOẢN THU VÀ CHI CỦA NGÂN SÁCH
- Nội dung: Sơ đồ tóm tắt các nguồn thu (thuế, phí...) và các khoản chi (phát triển, dự trữ, thường xuyên).
Slide 5: VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
- Nội dung: Bảo đảm hoạt động bộ máy, điều tiết kinh tế, an sinh xã hội và hội nhập quốc tế.
Slide 6: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN
- Nội dung: Các quy định về nộp ngân sách và quyền tham gia giám sát tài chính công.
Slide 7: TỔNG KẾT VÀ BÀI TẬP
- Nội dung: Củng cố bài học qua các câu hỏi trắc nghiệm và tình huống thực tiễn.