Khái niệm: Quản lí thu, chi trong gia đình là việc quản lí các khoản thu nhập, chi tiêu nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần cho các thành viên trong gia đình và phù hợp với thu nhập của gia đình.
Sự cần thiết:
- Kiểm soát được các nguồn thu trong gia đình.
- Theo dõi và điều chỉnh những thói quen chi tiêu không tích cực để đạt được các mục tiêu tài chính trong gia đình.
- Chủ động thực hiện kế hoạch tài chính của gia đình.
- Giúp cân bằng tài chính, chủ động ứng phó với các tình huống rủi ro có thể xảy ra và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ví dụ: Vợ chồng chị B dù thu nhập gia đình còn thấp nhưng thống nhất duy trì tiết kiệm 20% thu nhập mỗi tháng để đảm bảo quy tắc thu, chi 50/30/20.

2. Các nguồn thu nhập và khoản chi tiêu trong gia đình

Các nguồn thu nhập:
- Thu nhập thụ động: Các khoản nhận được mà không cần sử dụng sức lao động trực tiếp như tiền thừa kế, tài sản trí tuệ, lãi suất ngân hàng, cho thuê nhà, trúng thưởng...
- Thu nhập chủ động: Các khoản nhận được từ việc hao phí sức lao động trực tiếp như tiền lương, tiền thưởng, lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh...
Các khoản chi tiêu:
- Chi thiết yếu: Khoản bắt buộc phải chi tiêu hằng tháng phục vụ các nhu cầu cơ bản của các thành viên như ăn, mặc, ở, đi lại, sinh hoạt, học hành...
- Chi không thiết yếu: Khoản chi phục vụ cho các mối quan hệ xã hội và mua sắm xa xỉ, giải trí...

3. Quy trình xây dựng kế hoạch quản lí thu, chi trong gia đình

Để xây dựng kế hoạch thu, chi hợp lí, mỗi gia đình cần thực hiện theo 5 bước:

Bước 1: Thảo luận để xác định mục tiêu tài chính trong gia đình và thời gian thực hiện (ngắn hạn: dưới 1 năm; trung hạn: 2 - 5 năm; dài hạn: trên 5 năm).
Bước 2: Xác định các nguồn thu nhập trong gia đình (thu nhập chủ động và thụ động).
Bước 3: Thống nhất các khoản chi thiết yếu và không thiết yếu trong gia đình.
Bước 4: Thống nhất tỉ lệ phân chia các khoản chi thiết yếu, không thiết yếu và tiết kiệm trong gia đình.
Bước 5: Thực hiện các khoản thu, chi hằng tháng theo kế hoạch thông qua việc ghi chép và điều chỉnh các khoản chi tiêu cho phù hợp.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Quản lí thu, chi gia đình là hoạt động quản trị dòng tiền thông minh nhằm cân bằng giữa tài chính gia đình và nhu cầu cuộc sống của các thành viên.
Nguồn thu nhập của gia đình được phân định rõ ràng thành hai loại: thu nhập chủ động (sử dụng sức lao động) và thu nhập thụ động (không dùng sức lao động trực tiếp).
Chi tiêu gia đình cần được phân loại rạch ròi thành chi thiết yếu (bắt buộc) và chi không thiết yếu (không bắt buộc) để dễ dàng kiểm soát dòng tiền.
Quy trình lập kế hoạch quản lí thu, chi phải trải qua 5 bước tuần tự, bắt đầu từ thảo luận mục tiêu cho đến thực hiện ghi chép và điều chỉnh hằng tháng.
Quản lí tài chính gia đình hiệu quả đòi hỏi sự đồng thuận, chia sẻ trách nhiệm và thống nhất kế hoạch chi tiêu giữa các thành viên.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề: Bài 7: Quản lí thu, chi trong gia đình.
- Nội dung chính: Tên bài học, yêu cầu cần đạt (nhận thức và kỹ năng thực hành xây dựng kế hoạch tài chính gia đình).
Slide 2: Bản chất và vai trò của quản lí thu, chi
- Tiêu đề: 1. Vì sao phải quản lí thu, chi gia đình?
- Nội dung chính: Khái niệm quản lí thu, chi; Vai trò kiểm soát, cân bằng dòng tiền và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Slide 3: Các nguồn thu nhập trong gia đình
- Tiêu đề: 2. Phân loại thu nhập gia đình
- Nội dung chính: Thu nhập chủ động (tiền lương, công lao động); Thu nhập thụ động (cho thuê nhà, tiền gửi ngân hàng, đầu tư).
Slide 4: Các khoản chi tiêu trong gia đình
- Tiêu đề: 3. Phân biệt các khoản chi tiêu
- Nội dung chính: Chi thiết yếu (ăn uống, học hành, điện nước); Chi không thiết yếu (giải trí, mua sắm xa xỉ).
Slide 5: Quy trình 5 bước xây dựng kế hoạch tài chính
- Tiêu đề: 4. Quy trình lập kế hoạch thu, chi
- Nội dung chính: Sơ đồ hóa 5 bước (Từ thảo luận mục tiêu, phân chia tỉ lệ, đến ghi chép và tự điều chỉnh thu chi thực tế).
Slide 6: Phương pháp phân chia tài chính hợp lí
- Tiêu đề: 5. Tỉ lệ phân bổ dòng tiền
- Nội dung chính: Gợi ý các quy tắc phân chia tài chính phổ biến (Ví dụ: quy tắc 50% chi thiết yếu, 20% tiết kiệm, 30% chi không thiết yếu).
Slide 7: Thực hành & Luyện tập
- Tiêu đề: 6. Thực hành xây dựng kế hoạch
- Nội dung chính: Bài tập tình huống về quản lí thu chi của hộ gia đình; hướng dẫn học sinh tự lập kế hoạch chi tiêu cá nhân/gia đình.