Khái niệm: Tăng trưởng kinh tế là sự tăng lên về quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kì nhất định (thường là một năm) so với thời kì gốc.
Các chỉ tiêu đo lường:
- Tổng sản phẩm quốc nội (GDP).
- Tổng thu nhập quốc dân (GNI).
- GDP bình quân đầu người (GDP/người).
- GNI bình quân đầu người (GNI/người).
Công thức tính GDP (phương pháp chi tiêu):
- GDP = C + I + G + (X - M)
- (Trong đó: C là chi tiêu của hộ gia đình; I là đầu tư của doanh nghiệp; G là chi tiêu của Chính phủ; X là xuất khẩu; M là nhập khẩu).
Ví dụ: Năm 2022, tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt mức 8,12% so với năm 2021 (giai đoạn phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch).
Vai trò: Là điều kiện cần để khắc phục nghèo nàn, lạc hậu; tạo việc làm, tăng thu nhập; củng cố quốc phòng, an ninh và vị thế quốc gia.

2. Phát triển kinh tế

Khái niệm: Phát triển kinh tế là một quá trình biến đổi toàn diện về cả lượng (tăng trưởng kinh tế) và chất (sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, tiến bộ xã hội và cải thiện chất lượng cuộc sống).
Các chỉ tiêu đánh giá:
- Tăng trưởng kinh tế (ổn định).
- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực (tỉ trọng công nghiệp, dịch vụ tăng; nông nghiệp giảm).
- Tiến bộ xã hội: Chỉ số phát triển con người (HDI), hệ số bất bình đẳng trong phân phối thu nhập (Gini), tỉ lệ hộ nghèo đa chiều giảm.
Ví dụ: Ở Việt Nam, chỉ số HDI tăng đều qua các năm (từ 0,693 năm 2018 lên 0,737 năm 2022), phản ánh chất lượng cuộc sống của người dân được nâng cao rõ rệt đi kèm với quá trình phát triển.
Vai trò: Giải quyết triệt để các vấn đề xã hội; thúc đẩy công nghiệp hoá - hiện đại hoá; bảo vệ môi trường và sinh thái bền vững.

3. Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững

Phát triển bền vững: Là sự phát triển kết hợp hài hoà, chặt chẽ giữa 3 trụ cột: phát triển kinh tế - phát triển xã hội - bảo vệ môi trường.
Mối quan hệ:
- Tăng trưởng kinh tế là nội dung, điều kiện tiên quyết của phát triển bền vững.
- Ngược lại, phát triển bền vững tạo nền tảng ổn định chính trị, xã hội và nguồn nhân lực chất lượng cao để thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Tăng trưởng kinh tế đơn thuần phản ánh sự thay đổi về lượng (quy mô sản lượng), được đo lường chính bằng GDP, GNI và các chỉ số bình quân đầu người.
Phát triển kinh tế có phạm vi rộng hơn, phản ánh sự biến đổi về chất, bao hàm cả tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tiến bộ xã hội.
Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tiến bộ là sự tăng tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ, đồng thời giảm tỉ trọng nông nghiệp trong GDP.
Tiến bộ xã hội trong phát triển kinh tế được đo bằng sự cải thiện của chỉ số HDI, giảm hệ số Gini và giảm tỉ lệ nghèo đa chiều.
Mối quan hệ hữu cơ: Tăng trưởng kinh tế không hợp lý (tăng trưởng bằng mọi giá) có thể hủy hoại môi trường, gây bất bình đẳng và cản trở sự phát triển bền vững của quốc gia.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề: Bài 1: Tăng trưởng và phát triển kinh tế.
- Nội dung chính: Tên môn học, người thực hiện và mục tiêu cốt lõi của bài học.
Slide 2: Khái niệm & Chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế
- Tiêu đề: 1. Tăng trưởng kinh tế là gì?
- Nội dung chính: Định nghĩa tăng trưởng; 4 chỉ tiêu chính (GDP, GNI, GDP/người, GNI/người).
Slide 3: Vai trò của tăng trưởng kinh tế
- Tiêu đề: 2. Vai trò của tăng trưởng
- Nội dung chính: Điều kiện cần để xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm; tiền đề củng cố an ninh quốc phòng.
Slide 4: Khái niệm phát triển kinh tế
- Tiêu đề: 3. Phát triển kinh tế là gì?
- Nội dung chính: Định nghĩa phát triển; so sánh sự khác biệt giữa "Tăng trưởng" (Lượng) và "Phát triển" (Chất).
Slide 5: Các chỉ tiêu đánh giá phát triển kinh tế
- Tiêu đề: 4. Ba trụ cột đánh giá phát triển
- Nội dung chính: (1) Tăng trưởng kinh tế; (2) Chuyển dịch cơ cấu ngành; (3) Tiến bộ xã hội (HDI, Gini).
Slide 6: Mối quan hệ với phát triển bền vững
- Tiêu đề: 5. Tăng trưởng kinh tế & Phát triển bền vững
- Nội dung chính: Khái niệm phát triển bền vững; tác động qua lại biện chứng giữa tăng trưởng và bền vững.
Slide 7: Luyện tập & Vận dụng
- Tiêu đề: 6. Luyện tập & Thảo luận
- Nội dung chính: Câu hỏi trắc nghiệm nhanh phân biệt GDP/GNI; bài tập tình huống thực tế về trách nhiệm công dân/học sinh.