Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 10 Bài 3: Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm

BÀI 3: NGHỆ THUẬT THUYẾT PHỤC TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

VIẾT: VIẾT BÀI LUẬN THUYẾT PHỤC NGƯỜI KHÁC TỪ BỎ MỘT THÓI QUEN HAY MỘT QUAN NIỆM

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Khái niệm và yêu cầu cốt lõi của kiểu bài

• Định nghĩa: Là dạng bài văn nghị luận nhằm mục đích làm cho người đọc/người nghe hiểu rõ tác hại của một thói quen hoặc quan niệm tiêu cực, từ đó tự nguyện thay đổi hành vi hoặc nhận thức.
• Yêu cầu cơ bản: Nêu rõ thói quen/quan niệm cần từ bỏ; chỉ ra các biểu hiện; phân tích tác động tiêu cực đến cá nhân và cộng đồng; gợi ý các giải pháp khả thi để thực hiện.
• Yêu cầu về giọng điệu: Cần chọn giọng điệu ân cần, cảm thông, chia sẻ; kết hợp nêu bằng chứng tích cực để thể hiện tính chất động viên; tránh những từ ngữ mang sắc thái mệnh lệnh, quyết đoán.
• Ví dụ đề tài tiêu biểu:Thuyết phục người khác từ bỏ thói quen nghiện điện thoại thông minh hoặc từ bỏ quan niệm kì thị người tàn tật, người có hoàn cảnh khó khăn.

2. Quy trình viết bài

• Bước 1: Chuẩn bị viết: Lựa chọn đề tài mang tính phổ biến, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường giao tiếp và đời sống văn hóa.
• Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý:
  • Tìm ý: Đặt câu hỏi về biểu hiện, nguyên nhân, tác hại và giải pháp hỗ trợ đối tượng.
  • Dàn ý:Mở bài (Nêu thói quen/quan niệm cần thuyết phục từ bỏ) -> Thân bài (Trình bày biểu hiện; phân tích lí do; đề xuất cách từ bỏ; dự đoán sự đồng tình hoặc lí lẽ phản bác) -> Kết bài (Khẳng định ý nghĩa của việc từ bỏ và nâng lên thành bài học nhận thức, ứng xử).
• Bước 3: Viết bài: Triển khai dàn ý cụ thể hóa đối tượng nghe/đọc để tránh lời hô hào chung chung.
• Bước 4: Chỉnh sửa, hoàn thiện: Đọc lại bài viết, đối chiếu yêu cầu kiểu bài; rà soát từ ngữ mang tính mệnh lệnh để thay bằng từ ngữ cảm thông; kiểm tra đại từ xưng hô, lỗi chính tả, đặt câu và tổ chức văn bản.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Mục đích tối cao: Bản chất bài viết không phải để chỉ trích, lên án mà là dùng lí lẽ và tình cảm để thuyết phục đối tượng tự nguyện thay đổi.
2. Tính thuyết phục: Phải được xây dựng trên sự kết hợp hài hòa giữa chuẩn mực ứng xử, tinh thần cảm thông và niềm tin vào sự tiến bộ của người được thuyết phục.
3. Cơ cấu luận điểm hình thức: Bắt buộc phải bao gồm đầy đủ 3 trục nội dung chính: Bằng chứng thực tế (Biểu hiện) -> Hệ quả logic (Tác hại) -> Hành động thực tiễn (Giải pháp).
4. Kĩ năng phản biện: Quá trình lập luận cần chủ động dự đoán và giải tỏa những lí lẽ phản bác có thể có từ người nghe nhằm tăng sức thuyết phục.
5. Điểm tựa ngôn từ: Chìa khóa thành công nằm ở giọng điệu chia sẻ, ân cần và việc sử dụng nhất quán các đại từ xưng hô phù hợp với bối cảnh giao tiếp cụ thể.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (Khung tối giản)

• Slide 1: Tiêu đề bài học
  • Tiêu đề: Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm.
  • Nội dung: Giới thiệu yêu cầu kiểu bài và ý nghĩa thực tiễn của kỹ năng viết.
• Slide 2: Yêu cầu cốt lõi của bài văn
  • Tiêu đề: Những nội dung bắt buộc phải có.
  • Nội dung: Nêu rõ thói quen/quan niệm à Chỉ ra biểu hiện à Phân tích tác hại à Đề xuất giải pháp.
• Slide 3: Giọng điệu và Nghệ thuật thuyết phục
  • Tiêu đề: Cách sử dụng ngôn từ và thái độ viết.
  • Nội dung: Tinh thần cảm thông, chia sẻ; tránh sắc thái mệnh lệnh; lồng ghép bằng chứng mang tính động viên.
• Slide 4: Phân tích ngữ liệu tham khảo
  • Tiêu đề: Bài học từ bài viết tham khảo "Điện thoại thông minh và người dùng, ai là ông chủ?"
  • Nội dung: Cách xác định vị thế, chỉ ra biểu hiện tiêu cực, bày tỏ sự cảm thông và nâng tầm nhận thức ở kết bài.
• Slide 5: Thực hành thiết lập dàn ý
  • Tiêu đề: Các bước tìm ý và cấu trúc dàn ý 3 phần.
  • Nội dung: Sơ đồ tư duy từ Mở bài, Thân bài (Biểu hiện - Lí do - Cách từ bỏ - Dự đoán phản bác) đến Kết bài.
• Slide 6: Rà soát và Chỉnh sửa tiêu chuẩn
  • Tiêu đề: Hoàn thiện bài viết.
  • Nội dung: Bảng kiểm đối chiếu: Sửa từ ngữ độc đoán, chuẩn hóa đại từ xưng hô, kiểm tra lỗi chính tả và bố cục tổ chức văn bản.