Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 10 Bài 7: Thảo luận về một vấn đề văn học có ý kiến khác nhau

BÀI 7: QUYỀN NĂNG CỦA NGƯỜI KỂ CHUYỆN

NÓI VÀ NGHE: THẢO LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC CÓ Ý KIẾN KHÁC NHAU

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Yêu cầu đối với bài nói và nghe:
   • Nêu rõ vấn đề văn học có các ý kiến đánh giá khác nhau để đưa ra thảo luận.
   • Phân tích ưu điểm và nhược điểm của từng luồng ý kiến khác nhau một cách khách quan.
   • Trình bày quan điểm cá nhân rõ ràng, chỉ ra sự tương đồng và khác biệt giữa ý kiến của mình với các ý kiến đã có.
   • Tạo sự đồng thuận tích cực giữa bản thân với những người tham gia thảo luận trên tinh thần tôn trọng, bình đẳng.
2. Quy trình chuẩn bị:
   • Lựa chọn đề tài: Khai thác từ các văn bản đọc trong bài học hoặc các vấn đề tranh luận văn học kinh điển. Ví dụ tiêu biểu: "Truyện ngắn không có cốt truyện li kỳ, hấp dẫn có thể là một truyện hay được không?" hoặc "Để hiểu đúng nhân vật Huấn Cao, có nhất thiết phải biết tường tận về Cao Bá Quát?".
   • Tìm ý và sắp xếp ý: Tự đặt câu hỏi nghiên cứu về bản chất vấn đề, các cách lý giải khác nhau, cơ sở của từng cách hiểu và hệ thống lí lẽ, bằng chứng củng cố để sắp xếp thành hệ thống chặt chẽ.
   • Xác định từ ngữ then chốt: Sử dụng các cụm từ liên kết tranh luận như: "mặc dù... nhưng...", "về vấn đề này, theo tôi...", "từ góc nhìn khác, ta có thể thấy...", "có thể khẳng định...".
   • Chuẩn bị nghe: Tìm hiểu trước thông tin xoay quanh đề tài thảo luận; ghi vắn tắt ý kiến cá nhân và sẵn sàng tương tác để tìm kiếm cách hiểu thỏa đáng nhất.
3. Thực hành thảo luận:
   • Người nói: Dẫn dắt định hướng đề tài; tóm tắt, đánh giá khách quan các ý kiến khác nhau cùng căn cứ xác thực; trình bày ý kiến riêng và nhấn mạnh các điểm đồng thuận để làm nổi bật tính bổ ích của buổi thảo luận.
   • Người nghe: Lắng nghe tích cực; chủ động ghi chép các ý kiến muốn hồi đáp hoặc các điểm cần tranh luận trực tiếp với người nói để thúc đẩy đối thoại đạt kết quả cao.
4. Đánh giá và tự đánh giá:
   • Dựa trên hệ thống bảng kiểm gồm các tiêu chí: nêu rõ vấn đề tranh luận; thể hiện rõ quan điểm cá nhân; nắm bắt chính xác ý kiến khác; xác định điểm đồng thuận; gợi mở vấn đề mới; tạo không khí đối thoại thoải mái, bình đẳng.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Mục tiêu đối thoại: Thảo luận văn học không nhằm phân định thắng thua tuyệt đối mà để thấu hiểu đa chiều, nhận diện ưu - nhược điểm của từng luồng ý kiến và tìm ra mẫu số chung.
2. Kỹ năng lập luận: Ý kiến cá nhân muốn có sức thuyết phục bắt buộc phải đi kèm lí lẽ sắc bén và bằng chứng tiêu biểu từ tác phẩm văn học.
3. Từ ngữ điều hướng: Việc sử dụng các từ ngữ then chốt giúp người nói phân định rạch ròi các góc nhìn khác nhau, giữ cho mạch thảo luận luôn khoa học và mạch lạc.
4. Tương tác bình đẳng: Cả người nói và người nghe đều phải chủ động tự đánh giá, biết lắng nghe phản hồi và duy trì không khí đối thoại dân chủ, tôn trọng lẫn nhau.
5. Gợi mở tri thức: Một cuộc thảo luận thành công là cuộc thảo luận không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt mà còn mở ra những hướng tiếp cận mới để tiếp tục tìm hiểu.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề chuyên đề
  • Nội dung chính: Thảo luận về một vấn đề văn học có ý kiến khác nhau (Bài 7 - Ngữ văn 1).
• Slide 2: Yêu cầu cốt lõi của bài thực hành
  • Nội dung chính: Xác định vấn đề; Phân tích ưu - nhược điểm các ý kiến; Trình bày quan điểm riêng; Tạo sự đồng thuận tích cực.
• Slide 3: Thiết lập bước chuẩn bị nói (Chọn đề tài & Tìm ý)
  • Nội dung chính: Gợi ý các đề tài thảo luận hấp dẫn (Ví dụ: truyện không có cốt truyện, nguyên mẫu nhân vật lịch sử); Hệ thống câu hỏi tìm ý và xác định từ ngữ then chốt.
• Slide 4: Kịch bản thực hành thảo luận
  • Nội dung chính: Phân định nhiệm vụ Người nói (Dẫn dắt - Tóm tắt ý kiến - Trình bày quan điểm - Thống nhất) và Người nghe (Lắng nghe - Ghi chép - Phản hồi).
• Slide 5: Tiêu chí đánh giá chất lượng thảo luận
  • Nội dung chính: Giới thiệu bảng kiểm đánh giá 6 nội dung (Nêu vấn đề, Thể hiện quan điểm, Nắm bắt ý kiến khác, Tìm điểm đồng thuận, Gợi mở vấn đề mới, Không khí đối thoại).
• Slide 6: Tổng kết & Vận dụng
  • Nội dung chính: Ý nghĩa của việc thảo luận đa chiều trong tiếp nhận văn học; Giao đề tài thực hành nhóm tại lớp.