Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Công nghệ 11 Chăn nuôi

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHUYÊN ĐỀ 1: CÔNG NGHỆ SINH HỌC TRONG CHĂN NUÔI

BÀI 1: BÀI MỞ ĐẦU

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Trình bày được khái niệm, vai trò và một số thành tựu của ứng dụng công nghệ sinh học trong chăn nuôi. 
• Đánh giá được triển vọng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi. 
• Có ý thức về an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp.

2. Năng lực

Năng lực chung:

• Năng lực tự chủ và tự học: Lựa chọn được nguồn tài liệu phù hợp để nâng cao kiến thức về vai trò, một số thành tựu và triển vọng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi ở Việt Nam và trên thế giới.
• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu của GV, tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thảo luận với các thành viên trong nhóm nhằm giải quyết các vấn đề trong bài học để hoàn thành nhiệm vụ học tập.

Năng lực công nghệ:

• Trình bày được khái niệm, vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong chọn tạo giống vật nuôi; trong nhân giống vật nuôi; trong phòng, trị bệnh vật nuôi và trong xử lí chất thải chăn nuôi.
• Phân tích được triển vọng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi.

Năng lực số: 

• 1.2.NC1b: Tiến hành đánh giá được các dữ liệu, thông tin và nội dung số khác nhau.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 3.1.NC1b: Chỉ ra được những cách thể hiện bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số.
• 5.3.NC1b: Áp dụng xử lý nhận thức của cá nhân và tập thể để giải quyết các vấn đề khái niệm và tình huống có vấn đề khác nhau trong môi trường số. 

Năng lực AI: 

• 11.A2.1: Bền vững và công bằng (HS phân tích được việc ứng dụng công nghệ hiện đại (như cảm biến AI) kết hợp với công nghệ sinh học trong xử lí chất thải chăn nuôi giúp bảo vệ môi trường, hạn chế ô nhiễm, qua đó thể hiện trách nhiệm hướng tới sự phát triển bền vững và công bằng sinh thái).
• 11.C3.1: Cách đặt prompt phù hợp với mục tiêu cụ thể (HS thực hành cách đặt prompt có kịch bản và vai trò cụ thể trên Chatbot AI (Ví dụ: "Đóng vai chuyên gia công nghệ sinh học, hãy giải thích khái niệm công nghệ sinh học trong chăn nuôi một cách ngắn gọn, dễ hiểu cho học sinh lớp 11") để hỗ trợ tự học và mở rộng kiến thức).

3. Phẩm chất

• Có ý thức tìm hiểu về ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống vật nuôi, đặc biệt các ứng dụng thực tế trong sản xuất và trong thực tiễn cuộc sống. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC 

1. Đối với giáo viên

• KHBD, SGK, SGV, Sách chuyên đề Công nghệ chăn nuôi 11.
• Tranh ảnh, video liên quan đến vai trò, một số ứng dụng phổ biến và triển vọng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi ở Việt Nam và trên thế giới.
• Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Padlet/Google Drive.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• SGK, Sách chuyên đề Công nghệ chăn nuôi 11, vở ghi.
• Tìm kiếm và đọc trước tài liệu có liên quan đến vai trò, một số ứng dụng phổ biến và triển vọng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi ở Việt Nam và trên thế giới.
• Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen bài học.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề, HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời được câu hỏi theo ý kiến cá nhân.

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV trình chiếu cho HS quan sát video về thành tựu của công nghệ sinh học trong chăn nuôi:

https://youtu.be/vASixzATuUA (0:25 - 2:27)

- GV yêu cầu HS liên hệ, vận dụng thực tế và cho biết: Tên một thành tựu của công nghệ sinh học trong chăn nuôi mà em biết.

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS lắng nghe câu hỏi, suy nghĩ, thảo luận trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu thành tựu của công nghệ sinh học trong chăn nuôi mà em biết :

+ Cừu dolly

+ Chuột nhắt chuyển gen

+ Cừu sản sinh protein người trong sữa

+ Dê chứa gene quy định protein tơ nhện

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV đánh giá câu trả lời của HS, trên cơ sở đó dẫn dắt HS vào bài học: Công nghệ sinh học có vai trò rất quan trọng trong chăn nuôi. Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu cụ thể hơn về công nghệ sinh học và công nghệ sinh học trong chăn nuôi. Chúng ta cùng vào bài học hôm nay – Bài 1: Công nghệ sinh học trong chăn nuôi.

[2.1.NC1a]: HS quan sát, lắng nghe thiết bị hiển thị và thực hiện tương tác với nội dung số (Video AI) để nhận biết tình huống khởi động bài học.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về công nghệ sinh học và công nghệ sinh học trong chăn nuôi

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được công nghệ sinh học là gì. Những phạm vi ứng dụng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận và trả lời câu hỏi của GV.

c. Sản phẩm học tập: HS ghi được vào vở khái niệm và phạm vi ứng dụng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 2: Tìm hiểu về vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong chọn tạo giống vật nuôi

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhận biết được vai trò và một số thành tựu của công nghệ sinh học trong chọn tạo giống vật nuôi ở Việt Nam và trên thế giới.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi của GV. 

c. Sản phẩm học tập: HS ghi vở vai trò và một số thành tựu nổi bật của ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo giống vật nuôi. 

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Tìm hiểu vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong nhân giống vật nuôi

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhận biết được vai trò và một số thành tựu nổi bật của công nghệ sinh học trong nhân giống vật nuôi.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi của GV. 

c. Sản phẩm học tập: HS ghi được vào vở vai trò và một số thành tựu của công nghệ sinh học trong nhân giống vật nuôi.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 4: Tìm hiểu vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong phòng, trị bệnh vật nuôi

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong phòng bệnh sớm bệnh vật nuôi.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi của GV. 

c. Sản phẩm học tập: HS ghi được vào vở vai trò và một số thành tựu của công nghệ sinh học trong phòng bệnh và chẩn đoán sớm bệnh ở vật nuôi.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 5: Tìm hiểu vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong xử lí chất thải chăn nuôi

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong xử lí chất thải chăn nuôi.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi của GV. 

c. Sản phẩm học tập: HS ghi được vào vở vai trò và một số thành tựu của công nghệ sinh học trong xử lí chất thải chăn nuôi.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 6: Tìm hiểu về triển vọng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhận biết được một số triển vọng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi bao gồm: cải thiện năng suất, chất lượng, khả năng chống chịu bệnh tật của vật nuôi; bảo tồn các vật nuôi quý hiếm; phòng chống bệnh, phát hiện sớm các bệnh truyền nhiễm; mở rộng quy mô sản xuất chăn nuôi, phát triển ngành chăn nuôi bền vững.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi của GV. 

c. Sản phẩm học tập: HS ghi được vào vở một số triển vọng của công nghệ sinh học trong chăn nuôi.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 7: Tìm hiểu về an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nâng cao ý thức về an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp khi ứng dụng công nghệ sinh học trong chăn nuôi.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi của GV. 

c. Sản phẩm học tập: HS ghi được vào vở một số lưu ý về an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp khi ứng dụng công nghệ sinh học trong chăn nuôi.

d. Tổ chức hoạt động:

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua bài tập luyện tập trắc nghiệm và tự luận.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả lời luyện tập 1, 2 SGK trang 9. 

c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành được bài luyện tập 1, 2 SGK trang 9

d. Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.

- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho sinh làm trắc nghiệm online.

- GV cung cấp mã phòng thi.

- GV trình chiếu lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm:

Khoanh tròn vào câu trả lời đúng:

Câu 1: Công nghệ sinh học trong chăn nuôi nhằm mục đích gì?

A. Nâng cao năng suất, tạo giống tốt và bảo vệ môi trường.

B. Sử dụng nhiều thuốc kháng sinh hóa học.

C. Xóa bỏ hoàn toàn ngành chăn nuôi truyền thống.

D. Giảm nguồn thức ăn cho vật nuôi.

Câu 2: Việc tạo ra "Cừu Dolly" là thành tựu nổi bật của công nghệ nào?

A. Công nghệ vaccine.

B. Công nghệ vi sinh.

C. Công nghệ nhân bản vô tính.

D. Công nghệ xử lí chất thải.

Câu 3: Việc sử dụng hầm biogas trong chăn nuôi mang lại lợi ích kép nào sau đây?

A. Tăng lượng rác thải và giảm mùi hôi.

B. Xử lí chất thải hữu cơ và tạo ra năng lượng khí đốt.

C. Tạo ra vaccine phòng bệnh và làm sạch nước.

D. Tăng sinh trưởng cho gia súc.

Câu 4: Khi tiếp xúc với các mầm bệnh trong nghiên cứu CNSH, người lao động KHÔNG được làm điều gì?

A. Mặc quần áo bảo hộ y tế đầy đủ.

B. Xử lí mẫu vật đúng quy trình.

C. Thực hiện trong phòng thí nghiệm đạt chuẩn.

D. Vứt trực tiếp mẫu vật chứa vi khuẩn ra môi trường tự nhiên.

Câu 5: Ứng dụng "Kit chẩn đoán" có vai trò gì trong chăn nuôi?

A. Điều trị trực tiếp bệnh dịch tả lợn châu Phi.

B. Phát hiện sớm, nhanh và chính xác tác nhân gây bệnh.

C. Thay thế hoàn toàn thức ăn chăn nuôi.

D. Khử mùi hôi chuồng trại.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận câu hỏi, nhớ lại kiến thức đã học, tìm đáp án đúng.

- HS sử dụng thiết bị di động truy cập, hoàn thành bài tập trong thời gian 5 phút.

Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Hệ thống tự động chấm điểm và xếp hạng.

- GV chiếu bảng xếp hạng và chữa nhanh câu sai nhiều nhất.

- HS lần lượt đưa ra đáp án cho các bài tập:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập và chuyển sang nội dung vận dụng.

[2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. HS sử dụng Smartphone truy cập thành công vào nền tảng Kahoot/Quizizz, đọc hiểu câu hỏi trên màn hình và thực hiện tương tác (chọn đáp án) trong một môi trường số đa người dùng.]

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi tự luận

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV giao nhiệm vụ cho HS:

1. Trình bày vai trò của công nghệ sinh học trong chọn tạo giống và nhân giống vật nuôi. Cho ví dụ minh hoạ. 

2. Trình bày vai trò của công nghệ sinh học trong xử lí chất thải chăn nuôi. Liên hệ thực tiễn ở gia đình và địa phương. 

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS tiếp nhận, thực hiện làm bài luyện tập 1, 2 SGK trang 9.

- GV quan sát và hỗ trợ, hướng dẫn. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Mỗi một câu GV mời HS trình bày. Các HS khác chú ý chữa bà, theo dõi nhận xét bài trên bảng. 

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV chữa bài, chốt đáp án, tuyên dương các hoạt động tốt, nhanh và chính xác.

Đáp án bài luyện tập 1, 2 SGK trang 9:

1. 

- Vai trò của công nghệ sinh học trong chọn tạo giống vật nuôi: Tạo ra những vật nuôi có tính trạng mà con người mong muốn, ví dụ dễ mang gene sinh protein tơ nhện; cừu mang gene sinh protein alpha antitrypsin của người.

- Vai trò của công nghệ sinh học trong nhân giống vật nuôi: Giúp khai thác tối đa bố mẹ giống tốt, nhân nhanh, tạo con giống khoẻ mạnh, có năng suất cao, chất lượng tốt. Ví dụ: bò sữa cao sản được tạo ra bằng phương pháp cấy truyền phôi.

2. 

- Vai trò của công nghệ sinh học trong xử lí chất thải chăn nuôi như: Ứng dụng công nghệ vi sinh để tạo ra các chế phẩm có thể làm giảm mùi hôi chuồng trại, ứng dụng làm hầm biogas để xử lí chất thải chăn nuôi đồng thời tạo ra năng lượng, phân bón phục vụ lợi ích cho con người.

- Liên hệ thực tiễn ở gia đình và địa phương, nơi em sinh sống: HS có thể nêu một số loại chế phẩm vi sinh được sử dụng để xử lí chuồng trại tại địa phương hoặc có thể mô tả lại các bước xử lí chất thải chăn nuôi bằng công nghệ biogas.

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua trả lời câu hỏi.

b. Nội dung: HS vận dụng kiến thức đã được học, đã tìm hiểu trên các phương tiện truyền thông về một vấn đề của thực tiễn sản xuất.

c. Sản phẩm học tập: Bản tóm tắt của HS về lợi ích của việc ứng dụng công nghệ sinh học trong chẩn đoán sớm bệnh ở vật nuôi, hiệu quả của sử dụng vaccine trong phòng bệnh ở vật nuôi.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS làm bài tập vận dụng: 

Em hãy viết một đoạn văn ngắn nói về lợi ích của việc chẩn đoán bệnh sớm ở vật nuôi và sử dụng vaccine trong chăn nuôi.

- GV hướng dẫn HS xem tranh ảnh, video trên internet hoặc các phương tiện truyền thông về ứng dụng công nghệ sinh học trong phòng, trị bệnh vật nuôi. Sau đó HS sẽ phân tích tóm tắt lợi ích mà nó mang lại trong chăn nuôi. Nộp lại sản phẩm cho GV vào buổi học tiếp theo.

- Nhiệm vụ NLS: bản thân thông qua việc tạo ra nội dung số: Sử dụng phần mềm Canva hoặc PowerPoint để thiết kế thông tin trên thành một Infographic (đồ họa thông tin) hoặc một Poster kỹ thuật số kèm hình ảnh sinh động thay vì viết ra giấy.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS lắng nghe GV hướng dẫn, vận dụng kiến thức đã học thực hiện bài tập vận dụng. 

- HS xem tranh ảnh, video trên internet, tổng hợp kiến thức.

- Sử dụng các công cụ thiết kế đồ họa tạo ấn phẩm số hóa.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời HS trình chiếu sản phẩm Infographic/Poster của mình vào buổi học tiếp theo.

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, đánh giá tính chính xác của kiến thức và năng lực sáng tạo/thiết kế nội dung số của HS.

[3.1.NC1b]: Bằng việc thiết kế Poster/Infographic, HS chỉ ra được phong cách thể hiện bản thân, khả năng sáng tạo thẩm mỹ và kĩ năng tổng hợp thông tin, chuyển đổi từ một bài văn chữ truyền thống sang ấn phẩm kĩ thuật số bắt mắt.

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học.

- Hoàn thành bài tập vận dụng. 

- Làm bài tập trong SBT.

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài 2: Một số ứng dụng phổ biến của công nghệ sinh học trong chọn tạo giống vật nuôi.