Giáo án NLS chuyên đề Mĩ thuật 12 Bài 2: Thực hành vẽ tượng chân dung

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 2: THỰC HÀNH VẼ TƯỢNG CHÂN DUNG (9 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Hiểu được đặc điểm, cấu trúc cơ bản của tượng chân dung.
• Sắp xếp được bố cục trên khổ giấy và thực hiện được các bước vẽ tượng chân dung.
• Phân tích được mối quan hệ giữa ánh sáng, hình và khối của tượng chân dung trong không gian.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
• Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng: 

• Nhận thức và tư duy lịch mĩ thuật: Nhận biết được cấu trúc của tượng chân dung; Sắp xếp được bố cục trên khổ giấy.
• Vận dụng kiến thức, kĩ năng: Phân tích mối quan hệ ánh sáng, hình và khối của tượng chân dung trong không gian.

Năng lực số: 

• 1.3.NC1b: Triển khai được việc tổ chức và sắp xếp dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường có cấu trúc.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 3.2.NC1a: Làm việc với các mục nội dung và thông tin mới khác nhau, sửa đổi, tinh chỉnh, cải thiện và tích hợp chúng để tạo ra những mục mới và độc đáo.
• 5.3.NC1b: Áp dụng xử lý nhận thức của cá nhân và tập thể để giải quyết các vấn đề khái niệm và tình huống có vấn đề khác nhau trong môi trường số. 

Năng lực AI: 

• 12.A1.2: Con người trong hệ thống AI (HS nhận thức được vị trí của con người trong hệ thống AI: Hiểu được dù AI có thể tạo ra bức tranh chân dung 3D hoàn hảo trong vài giây, nhưng kĩ năng quan sát, đo đạc thực tế và cảm thụ khối không gian để rèn luyện tư duy thị giác là năng lực đặc hữu của con người mà AI không thể học thay).
• 12.C2.1: Các yêu cầu dành cho công cụ AI hỗ trợ các hoạt động học tập và xã hội (HS phân tích và đề xuất được các yêu cầu cụ thể dành cho một công cụ AI hỗ trợ học hình họa (Ví dụ: Đề xuất một công cụ AI có khả năng nhận diện ảnh chụp bài vẽ của HS, tự động chiếu hệ trục tọa độ lên khuôn mặt để kiểm tra sự sai lệch tỉ lệ so với tượng mẫu)).

3. Phẩm chất

• Có thái độ yêu thích và hiểu được ý nghĩa của bài học.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV Chuyên đề học tập Mĩ thuật 12.
• Kế hoạch bài dạy.
• Một số ảnh chụp, bài mẫu thực hành vẽ tượng chân dung. 
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Padlet/Google Drive.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• Sách chuyên đề học tập Mĩ thuật 12.
• Đồ dùng học tập, giấy vẽ, tẩy, bút chì,…
• Hình ảnh, tranh vẽ liên quan đến nội dung bài học Thực hành vẽ tượng chân dung. 
• Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 

1. HOẠT ĐỘNG QUAN SÁT VÀ NHẬN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu đường trục mặt, hướng nhìn của tượng chân dung

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS có khái niệm về đường trục mặt, hướng nhìn, cấu trúc, tỉ lệ tượng chân dung.

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS quan sát các hình ảnh SGK tr.17-19 và thảo luận tìm hiểu về đường trục mặt, hướng nhìn của tượng chân dung.

- GV hướng dẫn HS nêu đặc điểm về tượng chân dung.

c. Sản phẩm: HS biết được đường trục mặt, hướng nhìn của tượng chân dung.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu trúc, tỉ lệ khuôn mặt

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được cấu trúc, tỉ lệ khuôn mặt và tượng chân dung.

b. Nội dung: GV cho HS quan sát hình SGK tr.20-22 và tìm hiểu về cấu trúc, tỉ lệ khuôn mặt tượng chân dung.

c. Sản phẩm: 

- HS có kiến thức về đặc điểm cấu trúc, tỉ lệ khuôn mặt tượng chân dung.

- HS rèn luyện được kĩ năng thực hành SPMT.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

2. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ SÁNG TẠO

Nhiệm vụ 1: Chuẩn bị dụng cụ

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết lựa chọn và chuẩn bị được đầy đủ dụng cụ vẽ.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS chuẩn bị và sử dụng dụng cụ.

c. Sản phẩm: HS biết lựa chọn đúng và đủ dụng cụ cần chuẩn bị.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị: 

+ Giá vẽ chắc chắn có thể nâng lên, hạ xuống dễ dàng.

+ Bảng vẽ bằng gỗ ép, bìa cứng, mi ca,... không dùng bảng vẽ có bề mặt quá nhẵn, kích thước bảng vẽ 40x60cm tương đương với khổ giấy A2.

+ Giấy vẽ crô-ki hoặc giấy in báo, kích thước 30x40cm tương đương với khổ giấy A3 (Không dùng loại giấy quá trắng, hoặc bề mặt nhẵn).

+ Bút chì, tẩy, que đo và dây dọi,...

- GV chuẩn bị mẫu tượng chân dung.

- GV hướng dẫn HS quan sát và biết cách lựa chọn, sử dụng dụng cụ.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình mẫu và chuẩn bị dụng cụ vẽ phù hợp.

- GV quan sát, theo dõi, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận 

- GV mời đại diện 1 – 2 HS lên bảng chỉ ra những dụng cụ cần thiết cho bài vẽ.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới. 

Nhiệm vụ 2: Đặt mẫu

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết cách đặt mẫu và kết hợp vải mẫu phù hợp.

b. Nội dung: 

- GV đặt mẫu ở nơi có nguồn sáng phù hợp.

- GV hướng dẫn HS đặt mẫu và cách kết hợp vải mẫu phù hợp.

c. Sản phẩm: HS có khái niệm về cách đặt mẫu và biết kết hợp vải mẫu phù hợp.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt mẫu ở nơi có nguồn sáng phù hợp.

- GV sắp đặt mẫu để HS có nhiều vị trí vẽ và bố cục hợp lí.

- GV có thể sử dụng kết hợp vải mẫu để tạo bố cục, đậm – nhạt, màu sắc, không gian.

- GV trình chiếu cho HS tham khảo bài mẫu:

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát GV đặt mẫu. 

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS hình thành kiến thức về cách đặt mẫu và chọn góc vẽ phù hợp.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- GV chuyển sang nội dung mới.

Nhiệm vụ 3: Các bước thực hiện vẽ tượng chân dung

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết các bước và thực hành được bài vẽ tượng chân dung.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS quan sát mẫu và chọn góc vẽ, biết các bước thực hiện.

c. Sản phẩm: HS hiểu các bước và thực hành được bài vẽ tượng chân dung.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

[3.2.NC1a]: HS làm việc với dữ liệu ảnh thô của bản thân, áp dụng phần mềm để tinh chỉnh, tích hợp lại tạo thành một bức ảnh tiến trình hoàn thiện (Collage art) độc đáo, mới mẻ.

[12.C2.1]: HS phân tích và đề xuất được các yêu cầu cụ thể dành cho một công cụ AI hỗ trợ học tập (AI so khớp tọa độ để phát hiện lỗi sai hình họa ngay trong lúc thực hành).

3. HOẠT ĐỘNG PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết cách trưng bày, nhận xét, phân tích được sản phẩm của mình và của các bạn.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm về SPMT theo gợi ý SGK. 

c. Sản phẩm: HS cảm nhận, phân tích, đánh giá về SPMT trước lớp.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS vận dụng kiến thức đã học để vẽ một bài chân dung người bằng chất liệu trì.

b. Nội dung: HS lựa chọn chất liệu và thực hiện sản phẩm.

c. Sản phẩm: Chân dung người bằng chất liệu chì của HS.

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.

- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho sinh làm trắc nghiệm online.

- GV cung cấp mã phòng thi.

- Bộ câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Trong vẽ chân dung, đường trục mặt (trục dọc) là đường đi qua các điểm nào trên khuôn mặt?

A. Đỉnh sọ, giữa trán, gốc mũi, giữa nhân trung, giữa cằm.

B. Đỉnh đầu, đuôi mắt, mép miệng.

C. Giữa hai lông mày, gò má, hai cằm.

D. Đỉnh đầu và hai dái tai.

Câu 2: Theo "Tỉ lệ vàng" của khuôn mặt người trưởng thành (nhìn chính diện), khuôn mặt được chia làm 3 phần bằng nhau từ đâu đến đâu?

A. Chân tóc - Mắt - Mũi - Cằm.

B. Chân tóc - Chân lông mày - Chân mũi - Cằm.

C. Đỉnh đầu - Mắt - Miệng - Cằm.

D. Giữa trán - Gốc mũi - Nhân trung - Cằm.

Câu 3: …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS sử dụng thiết bị di động truy cập, hoàn thành bài tập trong thời gian 5 phút.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và đánh giá

- Hệ thống tự động chấm điểm và xếp hạng.

- GV chiếu bảng xếp hạng và chữa nhanh câu sai nhiều nhất.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

[2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. HS sử dụng Smartphone truy cập thành công vào nền tảng Kahoot/Quizizz, đọc hiểu câu hỏi trên màn hình và thực hiện tương tác (chọn đáp án) trong một môi trường số đa người dùng.]

Nhiệm vụ 2: Thực hành vẽ sản phẩm   

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS vận dụng kiến thức đã học để vẽ một bài chân dung người bằng chất liệu trì.

- GV cho HS quan sát một số SPMT:

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

HS thực hiện tại nhà. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

HS báo cáo sản phẩm vào bài học sau. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV nhận xét, đánh giá và kết thúc tiết học. 

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học: 

+ Đường trục mặt, hướng nhìn của tượng chân dung.

+ Cấu trúc, tỉ lệ khuôn mặt.

- Hoàn thành SPMT (nếu chưa xong).

- Chuẩn bị cho tiết Trưng bày sản phẩm.