Giáo án NLS chuyên đề Vật lí 10 Bài 1: Sơ lược về sự phát triển của Vật lí học

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHUYÊN ĐỀ 1: VẬT LÍ TRONG MỘT SỐ NGÀNH NGHỀ (10 tiết)

BÀI 1: SƠ LƯỢC VỀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VẬT LÍ HỌC (2 TIẾT)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được sự sơ lược ra đời và những thành tựu ban đầu của vật lí thực nghiệm.
• Nêu được sơ lược vai trò của cơ học Newton đối với sự phát triển của Vật lí học.
• Liệt kê được một số nhánh nghiên cứu chính của Vật lí cổ điển.
• Nêu được sự khủng hoảng của vật lí cuối thế kỉ XIX, tiền đề cho sự ra đời của vật lí hiện đại.
• Liệt kê được một số lĩnh vực chính của vật lí hiện đại. 

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Năng lực tự chủ và tự học: Tự tìm tòi, đọc tài liệu SGK/Sách chuyên đề và khai thác tài liệu trên internet để hình thành kiến thức.
• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm, trao đổi, phân công nhiệm vụ và trình bày kết quả tìm hiểu về lịch sử phát triển Vật lí học.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lập kế hoạch tìm hiểu, thiết kế sơ đồ tư duy hệ thống hóa kiến thức các nhánh vật lí cổ điển và hiện đại.

Năng lực riêng: 

• Nhận thức vật lí: Nêu được sơ lược sự ra đời và những thành tựu ban đầu của vật lí thực nghiệm, vai trò của cơ học Newton đối với sự phát triển của Vật lí học, liệt kê được một số nhánh nghiên cứu chính của Vật lí cổ điển, nêu được sự khủng hoảng của vật lí cuối thế kỉ XIX, tiền đề cho sự ra đời của vật lí hiện đại, liệt kê được một số lĩnh vực chính của vật lí hiện đại. 

Năng lực số:

• [2.1.NC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số: Lựa chọn và sử dụng các công nghệ/nền tảng số (Padlet, Zalo nhóm, Google Docs) để tương tác, trao đổi ý kiến và phản hồi trong thảo luận nhóm học tập.
• [1.1.NC1b]: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số: Áp dụng kỹ thuật tìm kiếm trên môi trường số để tra cứu, thu thập video, tài liệu về các mốc lịch sử phát triển Vật lí học và các thành tựu thực nghiệm.
• [1.2.NC1a]: Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số: Phát hiện và đánh giá độ tin cậy, độ chính xác của các nguồn thông tin số khi tra cứu về lịch sử các phát minh vật lí và cuộc khủng hoảng vật lí cuối thế kỉ XIX.
• [3.1.NC1a]: Phát triển nội dung số: Áp dụng các công cụ số (Canva, Xmind, PowerPoint) để khởi tạo, thiết kế sơ đồ tư duy và bài trình chiếu hệ thống hóa các nhánh nghiên cứu vật lí cổ điển và hiện đại.
• [2.4.NC1a]: Hợp tác thông qua công nghệ số: Đề xuất và sử dụng các công cụ số phối hợp nhóm trong việc lập kế hoạch, phân công nhiệm vụ và hoàn thiện sản phẩm học tập.

Năng lực AI:

• [10.C2.3]: Một số ứng dụng AI trong học tập: Sử dụng công cụ Chatbot AI (ChatGPT/Claude/Copilot) để tra cứu, tổng hợp tư liệu lịch sử, bổ trợ hiểu biết về vai trò cơ học Newton và sự ra đời của vật lí hiện đại.
• [10.C3.2]: Cách đặt prompt phù hợp với mục tiêu cụ thể: Thực hành viết prompt rõ ràng, có ngữ cảnh để yêu cầu AI gợi ý cấu trúc sơ đồ tư duy các nhánh vật lí cổ điển và giải thích hiện tượng bức xạ vật đen tuyệt đối.
• [10.A1.2]: Con người cần kiểm soát AI: Giải thích được tầm quan trọng của việc con người giữ vai trò chủ đạo, đối chiếu và xác thực thông tin do AI cung cấp với SGK/Sách chuyên đề trước khi đưa vào bài học.

3. Phẩm chất

• Có sự hiểu biết, yêu thích và hứng thú với Vật lí học.
• Trung thực, trách nhiệm trong việc khai thác thông tin số, tôn trọng bản quyền và sử dụng công cụ AI có kiểm soát trong học tập.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, Sách chuyên đề học tập Vật lí 10, SGV, KHBD.
• Các đoạn video về thí nghiệm vật lí hoặc các hiện tượng vật lí thú vị, các phát minh, sáng chế lấy trên internet. 
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên website kenhhoctap.edu.vn
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Các phần mềm/nền tảng công nghệ số và AI: Nền tảng thảo luận nhóm Padlet/Zalo, phần mềm vẽ sơ đồ tư duy Canva/Xmind, công cụ Chatbot AI (ChatGPT/Claude/Copilot).

2. Đối với học sinh

• Sách chuyên đề học tập Vật lí 10, dụng cụ học tập.
• Thiết bị số có kết nối internet (điện thoại thông minh/máy tính bảng/máy tính cá nhân) để tra cứu thông tin, thảo luận nhóm số và thiết kế sản phẩm trình chiếu.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

TIẾT 1

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự ra đời của vật lí thực nghiệm

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được sự ra đời, phát triển của vật lí thực nghiệm đối với sự phát triển của vật lí học.   

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS làm thí nghiệm, nghiên cứu thông tin, Hình 1.1, 1.2 tr.6, 7 và trả lời câu hỏi. 

c. Sản phẩm học tập: 

- HS ghi được vào vở sự ra đời, phát triển của vật lí thực nghiệm đối với sự phát triển của vật lí học. 

- HS tiến hành thí nghiệm dưới sự hướng dẫn của GV. 

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 2: Tìm hiểu một số thành tựu ban đầu của vật lí thực nghiệm

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được một số thành tựu ban đầu của vật lí thực nghiệm. 

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS thảo luận, kể tên và ý nghĩa của một số thành tựu ban đầu của vật lí thực nghiệm. 

c. Sản phẩm học tập: 

- HS phát biểu một số thành tựu ban đầu của vật lí thực nghiệm. 

- HS thảo luận theo nhóm, trình bày một số thành tựu khác của vật lí thực nghiệm.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 3: Lập kế hoạch tìm hiểu vai trò của cơ học Newton đối với sự phát triển của vật lí học và sự ra đời của vật lí hiện đại

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS lập được kế hoạch, phân công nhiệm vụ để  tìm hiểu về vai trò của cơ học Newton đối với sự phát triển của vật lí học và sự ra đời của vật lí hiện đại. 

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm để lập kế hoạch tìm hiểu vai trò của cơ học Newton đối với sự phát triển của Vật lí học. 

c. Sản phẩm học tập: HS thảo luận, phân công nhiệm vụ, thực hiện kế hoạch.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..