Giáo án NLS chuyên đề Vật lí 10 Bài 3: Giới thiệu các ứng dụng của Vật lí trong một số ngành nghề (P2)

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 3: GIỚI THIỆU CÁC ỨNG DỤNG CỦA VẬT LÍ TRONG MỘT SỐ NGÀNH NGHỀ (4 TIẾT)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Mô tả được ví dụ thực tế về việc sử dụng kiến thức vật lí trong một số lĩnh vực: Quân sự; Công nghiệp hạt nhân; Khí tượng; Nông nghiệp, Lâm nghiệp; Tài chính; Điện tử; Cơ khí, tự động hóa; Thông tin, truyền thông.
• Nhận ra được một số ngành nghề phù hợp với thiên hướng của bản thân.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Năng lực tự chủ và tự học trong tìm tòi khám phá, khai thác tư liệu số.
• Năng lực giao tiếp và hợp tác trong trình bày, thảo luận, phân công nhiệm vụ làm việc nhóm trực tuyến.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong thực hành, vận dụng công nghệ số giải quyết nhiệm vụ thực tiễn.

Năng lực riêng: 

• Nhận thức vật lí: Hiểu biết và nhận thức về Vật lí có ía trị to lớn trong đời sống và sản xuất, đặc biệt trong công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.

Năng lực số:

• [2.1.NC1a] Tương tác thông qua công nghệ số: HS tương tác, trao đổi, chia sẻ tư liệu và gửi sản phẩm học tập qua các nền tảng số (Padlet, Google Drive, Zalo nhóm).
• [1.1.NC1b] Tìm kiếm, khai thác thông tin số: HS áp dụng kĩ thuật tìm kiếm nâng cao để thu thập thông tin, tài liệu, hình ảnh, video mô phỏng về ứng dụng vật lí trong các ngành nghề.
• [2.4.NC1a] Hợp tác thông qua công nghệ số: HS sử dụng các công cụ làm việc nhóm trực tuyến (Google Docs, Google Slides) để phân công và tổng hợp báo cáo.
• [3.1.NC1a] Sáng tạo nội dung số: HS thiết kế bài trình chiếu đa phương tiện, Infographic, Sơ đồ tư duy bằng các phần mềm số (Canva, PowerPoint).

Năng lực AI:

• [10.A2.1] Phân tích được các tác động, rủi ro đối với con người và xã hội do một sản phẩm hay công nghệ AI đem lại (rủi ro tự động hóa thay thế lao động, vũ khí AI trong quân sự, rủi ro hạt nhân).
• [10.C2.2] Liệt kê được tên và phân loại các ứng dụng AI theo tính năng hệ thống trong từng ngành nghề (AI nhận diện hình ảnh nông/lâm nghiệp, AI phân tích dữ liệu lớn khí tượng/tài chính, AI điều khiển tự động cơ khí/điện tử).
• [10.D1.1] Xác định được nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể mà một hệ thống AI cần thực hiện trong ngành nghề thực tế, chỉ ra mối liên hệ giữa mục tiêu đó với các thành phần chính của hệ thống AI.

3. Phẩm chất

• Có sự hiểu biết, yêu thích và hứng thú với vật lí học và các ngành nghề kĩ thuật, công nghệ.
• Trung thực trong báo cáo, khai báo minh bạch việc sử dụng công cụ số/AI trong quá trình hoàn thành nhiệm vụ.
• Có trách nhiệm đối với việc định hướng nghề nghiệp của bản thân và ứng dụng khoa học kĩ thuật phục vụ cộng đồng. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, Sách chuyên đề học tập Vật lí 10, SGV, Kế hoạch bài dạy.
• Các đoạn video về thí nghiệm vật lí hoặc các hiện tượng vật lí thú vị, các phát minh, sáng chế lấy trên internet. 
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Các công cụ số (Padlet, Mentimeter, Canva) và Trợ lý AI (ChatGPT /Claude/Copilot) làm công cụ hỗ trợ.

2. Đối với học sinh

• Sách chuyên đề học tập Vật lí 10, dụng cụ học tập.
• Thiết bị di động/Máy tính có kết nối mạng để tra cứu tư liệu.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 6: Tìm hiểu ứng dụng của vật lí trong khí tượng, thủy văn

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, 

- HS phát triển khả năng tự tìm hiểu về việc sử dụng các kiến thức vật lí trong khí tượng, thủy văn ở địa phương cũng như trên thế giới.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS tìm hiểu và mô tả được các ví dụ thực tế về việc sử dụng kiến thức vật lí trong lĩnh vực khí tượng, thủy văn.

c. Sản phẩm học tập: HS mô tả các ứng dụng vật lí trong khí tượng, thủy văn thông qua tìm hiểu sgk và các phương tiện truyền thông khác.

d. Tổ chức hoạt động :

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 7: Tìm hiểu ứng dụng của vật lí trong nông nghiệp

a. Mục tiêu: HS phát triển khả năng tự tìm hiểu về việc sử dụng các kiến thức vật lí trong nông nghiệp tại địa phương cũng như trên thế giới.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS tìm hiểu và mô tả được các ví dụ thực tế về việc sử dụng kiến thức vật lí trong lĩnh vực nông nghiệp.

c. Sản phẩm học tập: HS mô tả các ứng dụng vật lí trong nông nghiệp thông qua tìm hiểu sgk và các phương tiện truyền thông khác.

d. Tổ chức hoạt động :

Hoạt động 8: Tìm hiểu ứng dụng của vật lí trong lâm nghiệp

a. Mục tiêu: HS phát triển khả năng tự tìm hiểu về việc sử dụng các kiến thức vật lí trong lâm nghiệp tại địa phương cũng như trên thế giới.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS tìm hiểu và mô tả được các ví dụ thực tế về việc sử dụng kiến thức vật lí trong lĩnh vực lâm nghiệp.

c. Sản phẩm học tập: HS mô tả các ứng dụng vật lí trong lâm nghiệp thông qua tìm hiểu sgk và các phương tiện truyền thông khác.

d. Tổ chức hoạt động :

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 9: Tìm hiểu ứng dụng của vật lí trong tài chính

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, 

- HS phát triển khả năng tự tìm hiểu về việc sử dụng các kiến thức vật lí trong tài chính.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS mô tả được các ví dụ thực tế về việc sử dụng kiến thức vật lí tài chính.

c. Sản phẩm học tập: HS dựa trên những ứng dụng có thể đưa ra các đánh giá về triển vọng cũng như tác động của ngành này đối với khoa học và đời sống

d. Tổ chức hoạt động :

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a) Mục tiêu: Học sinh củng cố lại kiến thức đã học.

b) Nội dung: HS vận dụng các kiến thức của bài học và kiến thức hiểu biết SGK, kiến thức tìm hiểu trên báo chí và internet.

c) Sản phẩm học tập: HS trả lời được các câu hỏi GV đưa ra dựa trên kiến thức đã được tìm hiểu.

d) Tổ chức thực hiện: 

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a) Mục tiêu: HS phát triển được năng lực tự học tự tìm hiểu về ưng dụng của vật lí trong các ngành nghề của HS

b) Nội dung: 

- HS thông qua tìm hiểu trên internet, sách báo, hỏi người thân và quan sát thực tế để biết được các ứng dụng của vật lí trong các ngành nghề từ đó thấy được tầm quan trọng của môn vật lí trong đời sống; đồng thời có những đánh giá về sự tác động và thích nghi của con người với sự biến đổi của môi trường, khí hậu cũng như tiếp cận được với sự phất triển của công nghệ tiên tiến trên thế giới.

- Mỗi tổ tự tìm hiểu và làm một sản phẩm về mạch chống trộm cho gia đình hoặc một mạch phát hoặc thu sóng điện từ đơn giản.

c) Sản phẩm:

 - Báo cáo đầy đủ về ứng dụng của vật lí trong quân sự, công nghiệp, kĩ thuật, thông tin truyền thông, khí tượng, nông lâm nghiệp... từ đó có thể đánh giá về cơ hội ngành nghề cho bản thân.

- Mạch chống trộm cho gia đình hoặc một mạch phát hoặc thu sóng điện từ đơn giản.

d) Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV giao cho HS nhiệm vụ sau đây: 

Nhiệm vụ 1: Mỗi nhóm chọn 1 ngành nghề có ứng dụng Vật lí (Điện tử, AI/Robot, Y sinh, Hạt nhân, Nông nghiệp thông minh...), sử dụng công cụ Canva/PowerPoint thiết kế Poster/Bài trình bày về vị trí công việc, yêu cầu kĩ năng và triển vọng phát triển. Có thể tham khảo gợi ý từ Chatbot AI nhưng phải đối chiếu thực tế.

Nhiệm vụ 2 (Thực hành Kĩ thuật): Tìm hiểu và lắp ráp một mạch chống trộm đơn giản cho gia đình hoặc mạch thu phát sóng điện từ đơn giản.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS làm việc nhóm ngoài giờ học, phân công biên tập nội dung trên Google Drive

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HS nộp sản phẩm lên Padlet lớp học trước buổi học sau. GV và các nhóm tiến hành đánh giá chéo theo Rubric.

Bước 4: Kết luận, nhận định

GV chọn một sản phẩm tốt để báo cáo trước lớp hoặc báo cáo trong câu lạc bộ.

[3.1.NC1a: HS áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau.

10.A2.1: Nêu được một số rủi ro đối với con người, xã hội mà một sản phẩm AI có thể đem lại.]

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

• Ghi nhớ kiến thức trong bài. 
• Hoàn thành các bài tập được giao.
• Chuẩn bị bài mới Bài 4: Xác định phương hướng