Giáo án NLS Hoá học 12 kết nối Bài 25: Nguyên tố nhóm IIA

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 25. NGUYÊN TỐ NHÓM IIA

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được trạng thái tự nhiên của nguyên tố nhóm IIA. 
• Nêu được các đại lượng vật lí cơ bản của kim loại nhóm IIA (bán kính nguyên tử, nhiệt độ nóng chảy, khối lượng riêng).
• Giải thích được nguyên nhân tính kim loại tăng dần từ trên xuống dưới trong cùng nhóm của kim loại nhóm IIA tạo M²⁺ (dựa vào bán kính nguyên tử, điện tích hạt nhân).
• Trình bày được phản ứng của kim loại nhóm IIA với oxygen.
• Nêu được mức độ tương tác của kim loại nhóm IIA với nước. Chứng minh được xu hướng tăng hoặc giảm dần mức độ các phản ứng dựa vào tính kiềm của dung dịch thu được cùng với độ tan của các hydroxide nhóm IIA.
• Nêu được khả năng tan trong nước của các muối carbonate, sulfate, nitrate nhóm IIA.
• Thực hiện được thí nghiệm so sánh định tính độ tan giữa calcium sulfate và barium sulfate từ phản ứng của calcium chloride, barium chloride với dung dịch copper (II) sulfate.
• Sử dụng được bảng tính tan, độ tan của muối và hydroxide.
• Nhận biết được các đơn chất và hợp chất của Ca²⁺, Sr²⁺, Ba²⁺ dựa vào màu ngọn lửa.
• Nêu được tương tác giữa muối carbonate với nước và với dung dịch acid loãng.
• Viết được phương trình hóa học sự phân hủy nhiệt của muối carbonate và muối nitrate.
• Giải thích được quy luật biến đổi độ bền nhiệt của muối carbonate, muối nitrate theo biến thiên enthalpy phản ứng.
• Thực hiện được thí nghiệm kiểm tra sự có mặt từng ion riêng biệt Ca²⁺, Ba²⁺, , trong dung dịch.
• Tìm hiểu và trình bày được ứng dụng của kim loại dạng nguyên chất, hợp kim; ứng dụng của đá vôi, vôi, nước vôi, thạch cao, khoáng vật apatite,… dựa trên một số tính chất hóa học và vật lí của chúng; vai trò một số hợp chất của calcium trong cơ thể con người.
• Nêu được khái niệm nước cứng, phân loại nước cứng.
• Trình bày được tác hại của nước cứng.
• Đề xuất được cơ sở các phương pháp làm mềm nước cứng.

2. Năng lực

Năng lực chung:

• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Chủ động giao tiếp trong nhóm, trình bày rõ ý tưởng cá nhân và hỗ trợ nhau hoàn thành nhiệm vụ chung, tự tin và biết kiểm soát cảm xúc, thái độ khi nói trước nhiều người.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thu thập và làm rõ thông tin có liên quan đến vấn đề; phân tích để xây dựng được các ý tưởng phù hợp.

Năng lực đặc thù: 

• Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Nhận ra, giải thích được vấn đề thực tiễn dựa trên kiến thức hoá học.
• Năng lực tìm hiểu tự nhiên dưới góc độ hoá học: 
  • Sử dụng được ngôn ngữ, hình vẽ, sơ đồ, biểu bảng để biểu đạt quá trình tìm hiểu vấn đề và kết quả tìm kiếm.
  • Viết được báo cáo quá trình tìm hiểu.
• Năng lực nhận thức hoá học:
• Nêu được trạng thái tự nhiên của nguyên tố nhóm IIA. 
• Nêu được các đại lượng vật lí cơ bản của kim loại nhóm IIA (bán kính nguyên tử, nhiệt độ nóng chảy, khối lượng riêng).
• Giải thích được nguyên nhân tính kim loại tăng dần từ trên xuống dưới trong cùng nhóm của kim loại nhóm IIA tạo M²⁺ (dựa vào bán kính nguyên tử, điện tích hạt nhân).
• Trình bày được phản ứng của kim loại nhóm IIA với oxygen.
• Nêu được mức độ tương tác của kim loại nhóm IIA với nước. Chứng minh được xu hướng tăng hoặc giảm dần mức độ các phản ứng dựa vào tính kiềm của dung dịch thu được cùng với độ tan của các hydroxide nhóm IIA.
• Nêu được khả năng tan trong nước của các muối carbonate, sulfate, nitrate nhóm IIA.
• Thực hiện được thí nghiệm so sánh định tính độ tan giữa calcium sulfate và barium sulfate từ phản ứng của calcium chloride, barium chloride với dung dịch copper (II) sulfate.
• Sử dụng được bảng tính tan, độ tan của muối và hydroxide.
• Nhận biết được các đơn chất và hợp chất của Ca²⁺, Sr²⁺, Ba²⁺ dựa vào màu ngọn lửa.
• Nêu được tương tác giữa muối carbonate với nước và với dung dịch acid loãng.
• Viết được phương trình hóa học sự phân hủy nhiệt của muối carbonate và muối nitrate.
• Giải thích được quy luật biến đổi độ bền nhiệt của muối carbonate, muối nitrate theo biến thiên enthalpy phản ứng.
• Thực hiện được thí nghiệm kiểm tra sự có mặt từng ion riêng biệt Ca²⁺, Ba²⁺, , trong dung dịch.
• Tìm hiểu và trình bày được ứng dụng của kim loại dạng nguyên chất, hợp kim; ứng dụng của đá vôi, vôi, nước vôi, thạch cao, khoáng vật apatite,… dựa trên một số tính chất hóa học và vật lí của chúng; vai trò một số hợp chất của calcium trong cơ thể con người.
• Nêu được khái niệm nước cứng, phân loại nước cứng.
• Trình bày được tác hại của nước cứng.
• Đề xuất được cơ sở các phương pháp làm mềm nước cứng.

Năng lực số:

• 1.1.NC1b: HS tìm được thông tin  thông qua việc quan sát, truy cập nội dung số trong video, tổ chức được tìm kiếm dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
• 2.1.NC1a: HS lựa chọn và sử dụng được các công nghệ số đơn giản (phần mềm trắc nghiệm/màn hình) để tương tác trả lời câu hỏi
• 5.3.NC1a: Áp dụng được các công cụ và công nghệ số khác nhau để tạo ra kiến thức cũng như các quy trình và sản phẩm đổi mới
• 6.2.NC1a: Tối ưu hóa việc sử dụng các công cụ AI để đạt hiệu quả cao hơn

3. Phẩm chất

• Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
• Cẩn trọng, trung thực và thực hiện các yêu cầu trong bài học.
• Sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các sản phẩm chứa hợp chất của kim loại nhóm IIA trong đời sống, sản xuất.
• Có ý thức đúng với việc áp dụng công nghệ xanh trong hóa học và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn để bảo tồn tài nguyên và bảo vệ môi trường.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• Tài liệu: SGK, SGV Hóa học 12, KHBD, các hình ảnh liên quan đến bài học. 
• Thiết bị dạy học: Máy tính, máy chiếu.
• Hóa chất: Các dung dịch CaCl₂ 1M, BaCl₂ 1M, Na₂SO₄ 1M, Na₂CO₃ 1M, CuSO₄ 1M, HCl 2M.
• Dụng cụ: Ống nghiệm, giá ống nghiệm, kẹp gỗ.
• Video AI được tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học

2. Đối với học sinh

• Tài liệu: SGK Hóa học 12. 
• Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học theo yêu cầu của GV. 

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Đơn chất nhóm IIA

a. Mục tiêu: HS trình bày được đặc điểm cấu tạo của đơn chất nhóm IIA.

b. Nội dung: HS đọc thông tin trong SGK trang 117- 119 và thực hiện yêu cầu của GV.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về đặc điểm cấu tạo của đơn chất nhóm IIA.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 2. Hợp chất của kim loại nhóm IIA

a. Mục tiêu: HS nêu được các đặc điểm, ứng dụng của một số hợp chất thuộc nhóm IIA; nhận biết hợp chất của kim loại nhóm IIA.

b. Nội dung: HS đọc các thông tin trong SGK trang 119 – 123 và thực hiện yêu cầu của GV.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về đặc điểm, ứng dụng của một số hợp chất thuộc nhóm IIA; nhận biết hợp chất của kim loại nhóm IIA.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 3. Nước cứng

a. Mục tiêu: HS nêu được khái niệm nước cứng, tác hại của nước cứng đối với sinh hoạt và đời sống, đề xuất cơ sở phương pháp và hóa chất làm mềm nước cứng.

b. Nội dung: HS đọc các thông tin trong SGK trang 123 – 124 và thực hiện yêu cầu của GV.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về khái niệm nước cứng, tác hại của nước cứng đối với sinh hoạt và đời sống, đề xuất cơ sở phương pháp và hóa chất làm mềm nước cứng.

d. Tổ chức hoạt động:

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố kiến thức, giúp HS nhắc lại các kiến thức liên quan đến nguyên tố nhóm IIA.

b. Nội dung: HS trả lời các câu hỏi liên quan đến nội dung bài học.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về kiến thức liên quan đến nguyên tố nhóm IIA. 

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức đã học về tính chất, ứng dụng của kim loại nhóm IIA để giải quyết được một số vấn đề.

b. Nội dung: HS tìm hiểu, vận dụng kiến thức đã học vào làm các bài tập GV giao.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về tính chất, ứng dụng của kim loại nhóm IIA để giải quyết được một số vấn đề.

d. Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV yêu cầu HS dựa vào kiến thức đã học để trả lời câu hỏi sau: Cho nhiệt tạo thành của các chất:

Hợp chất	CaCO3(s)	CaO(s)	BaCO3(s)	BaO(s)	CO2(g)
(kJ/mol)	-1207,6	-634,9	-1213,0	-548,0	-393,5

a) Tính hiệu ứng nhiệt của phản ứng phân hủy CaCO₃(s) và BaCO₃(s).

b) Từ giá trị thu được, so sánh độ bền nhiệt của hai muối trên.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận, làm bài tập theo yêu cầu.

- GV quan sát và hỗ trợ, hướng dẫn. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trình bày kết quả: 

a) CaCO₃(s) CaO(s) + CO₂(g)

 = -634,9.1 -393,5.1 + 1207,6.1 = 179,2 (kJ)

BaCO₃(s) BaO(s) + CO₂(g)

 = -548,0.1 -393,5.1 + 1213,0.1 = 271,5 (kJ)

b) BaCO₃ bền nhiệt hơn vì cần cung cấp nhiều năng lượng hơn mới bị phân hủy.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án.

- GV kết thúc tiết học.

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học.

- Hoàn thành các bài tập trong SBT Hóa học 12.