Giáo án NLS Kinh tế pháp luật 10 kết nối Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ, môi trường

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cấu HS thảo luận cặp đôi, đọc đoạn hội thoại, trường hợp trong SGK và trả lời câu hỏi:

1/ Hãy nêu các nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế và cho biết những nội dung đó nhằm hướng tới mục tiêu gì trong việc phát triển đất nước. 

2/ Nêu một ví dụ về việc thực hiện quy định của Hiến pháp về kinh tế mà em biết. 

- GV hướng dẫn HS sử dụng thiết bị số, áp dụng kỹ thuật tìm kiếm với từ khóa "các thành phần kinh tế Việt Nam hiện nay" trên các trang web có tên miền .vn hoặc .gov.vn để lấy dữ liệu thực tế chứng minh cho câu trả lời.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, đọc trường hợp SGK, đưa ra và trả lời câu hỏi.

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- Gv kết luận:

1/ Hiến pháp khẳng định nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế hoạt động theo pháp luật, bình đẳng trước pháp luật, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh; đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lí là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lí; ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, quỹ tài chính nhà nước và các nguồn tài chính công khác do Nhà nước thống nhất quản lí và phải được sử dụng hiệu quả, công bằng, công khai, minh bạch, đúng pháp luật,... 

Những quy định của Hiến pháp về kinh tế nhằm xây dựng một nền kinh tế phát triển ổn định, bền vững; phát huy mọi nguồn lực của xã hội; bảo đảm quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân; đồng thời thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội trong quá trình phát triển đất nước. 

2/ Ví dụ thực hiện quy định của Hiến pháp về kinh tế: Một hộ nông dân sau khi được Nhà nước giao quyền sử dụng đất đã trồng cây ăn quả theo đúng mục đích sử dụng và thực hiện nghĩa vụ nộp thuế theo quy định pháp luật. 

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

1. Nội dung của Hiến pháp về kinh tế

Hiến pháp khẳng định nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế hoạt động theo pháp luật, bình đẳng trước pháp luật, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh; đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lí là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lí; ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, quỹ tài chính nhà nước và các nguồn tài chính công khác do Nhà nước thống nhất quản lí và phải được sử dụng hiệu quả, công bằng, công khai, minh bạch, đúng pháp luật,...  

Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cấu HS thảo luận cặp đôi, đọc các thông tin trong SGK và trà lời câu hỏi:

1/ Hãy trình bày những nội dung cơ bản của Hiến pháp về giáo dục và giải thích vì sao giáo dục được xác định là quốc sách hàng đầu ? Nếu giáo dục không được quan tâm đúng mức thì sẽ ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của đất nước ?  

2/ Nêu ví dụ về việc thực hiện tốt quy định của Hiến pháp về giáo dục trong cuộc sống hằng ngày. 

- GV khuyến khích các nhóm sử dụng các công cụ AI tạo sinh (như ChatGPT, Gemini) với câu lệnh (prompt): "Hãy cung cấp 3 ví dụ thực tế về việc Nhà nước Việt Nam thực hiện chính sách ưu tiên phát triển giáo dục vùng sâu vùng xa trong năm qua" để mở rộng ý tưởng.

- Sau khi nhận kết quả từ AI, GV yêu cầu HS phải đánh giá độ chính xác và tin cậy của hệ thống AI bằng cách kiểm chứng chéo thông tin đó trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ hoặc các báo điện tử uy tín trước khi đưa vào bài báo cáo.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, thảo luận để trả lời câu hỏi.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm lần lượt trình bày kết quả thảo luận.

- GV chi định hoặc lấy tinh thẩn xung phong của các nhóm trả lời câu hỏi. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

- GV kết luận:

1/ Hiến pháp Việt Nam khẳng định phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Nhà nước ưu tiên đầu tư và thu hút các nguồn đầu tư khác cho giáo dục; chăm lo phát triển giáo dục ở các cấp học, thực hiện phổ cập giáo dục và các chính sách về học bổng, học phí hợp lí; ưu tiên phát triển giáo dục ở các vùng có điều kiện khó khăn, tạo điều kiện để các nhóm yếu thế được tiếp cận với giáo dục.

• Giáo dục được xác định là quốc sách hàng đầu vì giáo dục trực tiếp đào tạo con người có tri thức, kĩ năng, đạo đức – nguồn lực quan trọng nhất cho sự phát triển đất nước. Giáo dục quyết định chất lượng nguồn nhân lực, năng lực khoa học – công nghệ, ý thức pháp luật và trách nhiệm công dân. 
• Nếu giáo dục không được quan tâm đúng mức, dân trí sẽ thấp, nguồn lao động thiếu tay nghề, làm cho đất nước chậm phát triển. Khi nhận thức hạn chế, các tệ nạn xã hội và hành vi vi phạm pháp luật có nguy cơ gia tăng. Đồng thời, xã hội sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận và làm chủ khoa học – công nghệ hiện đại, dẫn đến nguy cơ tụt hậu so với các quốc gia khác. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hiện tại mà còn tác động tiêu cực đến tương lai của thế hệ trẻ. 

2/ Ví dụ thực hiện tốt quy định của Hiến pháp về giáo dục trong đời sống:

• Gia đình tạo điều kiện cho các con đi học đầy đủ, không để bỏ học giữa chừng. 
• HS chấp hành tốt nội quy trường lớp, tích cực học tập, rèn luyện. 
• Địa phương hỗ trợ học bổng cho HS có hoàn cảnh khó khăn. 
• Người dân tham gia các lớp học xoá mù chữ, học nghề, học tập suốt đời.

- GV chuyển sang nội dung mới.

3. Nội dung của Hiến pháp về giáo dục

- Hiến pháp Việt Nam khẳng định phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Nhà nước ưu tiên đầu tư và thu hút các nguồn đầu tư khác cho giáo dục; chăm lo phát triển giáo dục ở các cấp học, thực hiện phổ cập giáo dục và các chính sách về học bổng, học phí hợp lí; ưu tiên phát triển giáo dục ở các vùng có điều kiện khó khăn, tạo điều kiện để các nhóm yếu thế được tiếp cận với giáo dục.

- [6.2.NC1a]: Phát triển các ứng dụng AI tùy chỉnh để giải quyết các

vấn đề cụ thể.

- [6.3.NC1a]: Đánh giá được độ chính xác và tin cậy của các hệ thống AI.

Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc các thông tin trong SGK và trả lời câu hỏi:

1/ Hãy trình bày những nội dung cơ bản của Hiến pháp về bảo vệ môi trường và giải thích vì sao bảo vệ môi trường được coi là nhiệm vụ quan trọng gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội. 

2/ Công dân nên làm gì để thực hiện tốt quy định của Hiến pháp về môi trường trong cuộc sống hằng ngày? 

3/ Nêu một ví dụ về hành vi vi phạm quy định của Hiến pháp về môi trường trong thực tế và cho biết hành vi vi phạm đó có thể dẫn đến những hậu quả gì?

- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, thảo luận và trình bày được các cách thức khác nhau để bảo vệ môi trường khỏi tác động của việc sử dụng công nghệ số (Ví dụ: Tác hại của rác thải điện tử, cách phân loại pin/thiết bị cũ, tiết kiệm điện năng khi sử dụng máy tính/điện thoại).

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, thảo luận về các nội dung sau.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV chỉ định hoặc lấy tinh thần xung phong trả lời câu hỏi. 

1/ Hiến pháp quy định: Nhà nước có chính sách bảo vệ môi trường nhằm quản lí, sử dụng có hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học; chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu. Nhà nước khuyến khích mọi hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển, sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo. Tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường, làm suy kiệt tài nguyên thiên nhiên và suy giảm đa dạng sinh học phải bị xử lí nghiêm và có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại.

2/ Những việc công dân nên làm trong cuộc sống hằng ngày để thực hiện tốt quy định của Hiến pháp về môi trường:

• Giữ gìn vệ sinh nơi ở, nơi công cộng, không xả rác bừa bãi. 
• Sử dụng tiết kiệm điện, nước, tài nguyên. 
• Trồng và bảo vệ cây xanh; tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường tại địa phương. 
• Phân loại rác, tái sử dụng và tái chế khi có thể; hạn chế đồ nhựa dùng một lần. 
• Nhắc nhở, phê phán các hành vi gây ô nhiễm môi trường; chấp hành quy định pháp luật về môi trường. 

3/ Ví dụ: Một cơ sở sản xuất xả nước thải chưa qua xử lí ra sông, hồ.

Hành vi này vi phạm quy định của Hiến pháp về bảo vệ môi trường, có thể dẫn đến hậu quả làm ô nhiễm nguồn nước, gây bệnh cho người dân, làm chết sinh vật thủy sinh, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt, gây thiệt hại kinh tế và làm suy giảm chất lượng môi trường sống lâu dài.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung khác.

5. Nội dung của Hiến pháp về môi trường

- Hiến pháp khẳng định Nhà nước có chính sách bảo vệ môi trường nhằm quản lí, sử dụng có hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; khuyến khích mọi hoạt động bảo vệ môi trường, xử lí nghiêm những tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường.

[4.4.NC1a]: Trình bày được các cách thức khác nhau để bảo vệ môi trường khỏi tác động

của công nghệ số và việc sử dụng công nghệ số.