Giáo án NLS và AI Tin học 9 Bài 12a: Sử dụng hàm IF

Giáo án NLS và AI Tin học 9 Bài 12a: Sử dụng hàm IF được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Tin học 9 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 12a: SỬ DỤNG HÀM IF

(2 tiết)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Kiến thức

Trong bài học này, HS sẽ tìm hiểu:

  • Hàm điều kiện IF trong phần mềm bảng tính. 

2. Năng lực

Năng lực chung: 

  • Năng lực tự chủ và tự học: Biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp. 

  • Năng lực giao tiếp và hợp tác: Có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của GV.

  • Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động tin học. 

Năng lực riêng: 

  • Sử dụng được điều kiện IF trong giải quyết bài toán thực tiễn về quản lí tài chính.

Năng lực số:

  • 6.2.TC2a: Sử dụng được trợ lý AI (ChatGPT/Copilot) để giải thích cú pháp hàm, gợi ý công thức logic cho các bài toán thực tế và hỗ trợ sửa lỗi (debug) khi công thức báo lỗi.

  • 2.2.TC2a: Sử dụng thành thạo các hàm bảng tính để tính toán và trích xuất thông tin từ dữ liệu thô.

  • 3.1.TC2c: Thao tác chính xác trên phần mềm bảng tính.

Năng lực AI:

  • 9.A3.2: Định hướng học tập trong kỉ nguyên AI (HS sử dụng Chatbot AI làm trợ lý học tập cá nhân để tra cứu, giải thích cú pháp hàm IF và tìm kiếm các ví dụ minh họa trong Hoạt động 1).

  • 9.B2.1: Trách nhiệm khi sử dụng AI (HS thể hiện vai trò kiểm soát và chịu trách nhiệm đối với kết quả công thức bảng tính; biết tự đối chiếu, kiểm chứng giải thích do AI cung cấp với SGK trước khi áp dụng vào bài thực hành).

  • 9.D1.1: Con người dẫn dắt AI (HS đóng vai trò chủ động dẫn dắt, đặt câu lệnh prompt rõ ràng mô tả mã lỗi Excel để yêu cầu Chatbot AI hỗ trợ phát hiện nguyên nhân và gợi ý cách sửa lỗi công thức trong Hoạt động Vận dụng).

3. Phẩm chất

  • Rèn luyện phẩm chất chăm chỉ, kiên trì và cẩn thận trong học và tự học.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

  • KHBD, SGK, SBT, bài trình chiếu (Slide).

  • Phòng thực hành máy tính kết nối Internet, máy chiếu. 

  • Học liệu số & Công cụ AI:

  • Phiếu bài tập số/bộ câu hỏi trắc nghiệm trên phần mềm Quizizz hoặc website kenhhoctap.edu.vn.

  • Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

  • Công cụ Chatbot AI (ChatGPT/Gemini).

2. Đối với học sinh

  • SGK, SBT, vở ghi.

  • Tệp dữ liệu TaiChinhGiaDinh.xlsx tạo ra ở bài 11a được lưu trữ trên máy tính của HS.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a) Mục tiêu: HS bước đầu hiểu về điều kiện.

b) Nội dung: GV đặt câu hỏi, HS suy nghĩ trả lời và hiểu được ý nghĩa của hàm IF.

c) Sản phẩm: Câu trả lời dựa trên trải nghiệm cá nhân của HS. 

d) Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: 

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập: 

- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận: 

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu câu trả lời.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện: 

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

[6.1.TC2a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.

2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

1.1.TC2a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.]

- GV nhận xét và dẫn dắt HS vào bài học mới: Bài học ngày hôm nay sẽ hướng dẫn sẽ hướng dẫn các em sử dụng hàm điều kiện IF để quản lí việc chi tiêu dựa trên quy tắc tài chính, nhằm giúp việc chi tiêu được kiểm soát hiệu quả, Bài 12a: Sử dụng hàm IF. 

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Hàm IF

a. Mục tiêu: 

- HS chủ động khám phá tìm hiểu cách tổ chức dữ liệu trên bảng tính để đưa ra nhận xét về tình hình chi tiêu theo quy tắc 50-30-20.

- Sử dụng được công cụ số để tìm hiểu kiến thức.

b. Nội dung: GV chia lớp thành các nhóm và giao nhiệm vụ hoạt động nhóm, HS thảo luận thực hiện các nhiệm vụ đã được gia để hình thành kiến thức bài học.

c. Sản phẩm học tập: Đáp án cho các câu hỏi trong nhiệm vụ nhóm.

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi hoàn thành Hoạt động 1:

Tổng hợp các khoản chi theo quy tắc 

50-30-20

Giả sử các mục chỉ được chia thành ba loại A, B và C. Trong đó, mục A là Nhu cầu thiết yếu, mục B là Mong muốn cá nhân, mục C là Tiết kiệm. Bảng tổng hợp các khoản chi đã được thêm dữ liệu  Mục chi ở cột 1 như minh hoạ trong Hình 12a.2.

BÀI 12a: SỬ DỤNG HÀM IF

Để đánh giá chi tiêu theo quy tắc 50-30-20, chúng ta tạo bảng dữ liệu để tính tổng số tiền của mỗi mục chi như minh hoạ ở Hình 12a.3. Trong bảng này, tổng tiền của mỗi mục chi ở cột M được tổng hợp từ dữ liệu các khoản chi trong bảng ở Hình 12a.2; dữ liệu tỉ lệ ở cột N là tổng tiền của mỗi mục chi so với tổng tiền của tất cả các khoản (ô H11 trong Hình 12a.2).

1. Em hãy nêu công thức ở các ô của cột M và cột N trong bảng dữ liệu Hình 12a.3.

BÀI 12a: SỬ DỤNG HÀM IF

2. Em hãy viết quy tắc để đưa ra nhận xét tình trạng chi tiêu như minh hoạ ở cột O trong Hình 12a.3 dựa trên quy tắc quản lí tài chính 50-30-20.

- GV yêu cầu HS: Sử dụng Chatbot AI để tìm hiểu cú pháp hàm IF trong Excel.

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm, thảo luận trả lời câu hỏi củng cố kiến thức:

Em hãy viết công thức trong các ô O4 và O5 ở Hình 12a.3 để nhận xét về tình trạng của mục Mong muốn cá nhân và Tiết kiệm dựa trên quy tắc 50-30-20.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS mở Chatbot và nhập lệnh: “Hãy giải thích cú pháp hàm IF trong Excel cho học sinh lớp 9 dễ hiểu nhất. Cho 1 ví dụ cụ thể”.

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS đọc kết quả từ AI, đối chiếu với SGK và rút ra kết luận về 3 tham số của hàm IF.

- HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung.

Hướng dẫn trả lời câu hỏi HĐ1 SGK tr.48

1. Cột M lưu tổng tiến của mỗi mục chỉ A, B, C trong vùng dữ liệu H2:I10. Chúng ta sử dụng hàm SUMIF để tính toán dữ liệu. Ví dụ, công thức ở ô M3 là

=SUMIF($I$2:$I$10,K3,$H$2:$H$10).

Cột N lưu tỉ lệ phần trăm số tiến của mỗi mục chi (tại cột M) so với tổng số tiền đã chi (tại ô H11). Vì vậy công thức tại ô N3 là =M3/$H$11*100%.

2. Quy tắc đưa ra nhận xét tình trạng chi tiêu như minh hoạ ở cột O trong Hình 12a.3 SGK dựa trên quy tắc quản lí tài chính 50-30-20 là "Nếu tỉ lệ chỉ lớn hơn 50% thì nhận xét là “Nhiều hơn", còn không thì nhận xét là “Ít hơn".

Hướng dẫn trả lời câu hỏi củng cố kiến thức SGK tr.49

- Công thức tại ô O4 để nhận xét về tình trạng của mục chi Mong muốn cá nhân là =IF(N4>80%, "Nhiều hơn", "Ít hơn")

- Công thức tại ô O5 để nhận xét về tình trạng của mục chi Tiết kiệm là và 05 là: =IF(N5>80%, "Nhiều hơn", "Ít hơn").

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét sản phẩm của các nhóm, đánh giá thái độ làm việc của HS trong nhóm.

Hộp kiến thức: 

  • Hàm IF kiểm tra điều kiện và trả về một giá trị khi điều kiện đó đúng và một giá trị khác nếu điều kiện đó sai.

  • Công thức: =IF(logical_test, [value_if_true], [value_if_false])

- logical_test: điều kiện kiểm tra.

- value_if_true: giá trị trả về nếu điều kiện là đúng.

- value_if_false: giá trị trả về nếu điều kiện là sai.

- GV chuyển sang hoạt động tiếp theo.

1. Hàm IF

- Dựa trên quy tắc quản lí tài chính 50-30-20, em có thể đưa ra nhận xét về tình trạng chi tiêu của mỗi mục chi. 

- Để điền nhận xét như minh hoạ ở các ô từ O3 đến O5 trong Hình 12a.3, em sử dụng hàm điều kiện IF. Công thức chung của hàm IF là:

=IF(logical_test, [value_if_true], [value_if_false]).

Trong đó, ý nghĩa của các tham số như sau:

• logical_test: điều kiện kiểm tra.

• value_if_true: giá trị trả về nếu điều kiện là đúng.

• value_if_false: giá trị trả về nếu điều kiện là sai.

BÀI 12a: SỬ DỤNG HÀM IF

- Trên thực tế, nhận xét về tình trạng chi tiêu có thể cần chi tiết hơn. 

- Trong trường hợp tiêu chí kiểm tra cần thoả mãn nhiều mức hơn, em sử dụng các hàm IF lồng nhau. Ví dụ sử dụng hai hàm IF lồng nhau cho nhận xét trên như minh hoạ trong Hình 12a.4 là =IF(N3>80%, "Nhiều quá", IF(N3>50%, "Nhiều hơn", "Ít hơn")).

BÀI 12a: SỬ DỤNG HÀM IF

- 6.2.TC2a: Sử dụng phần mềm hỗ trợ học tập (AI) để tìm kiếm tri thức, giải thích khái niệm trừu tượng (logic lập trình).

- 3.1.TC2c: Sử dụng được hàm IF để giải quyết vấn đề.

- 9.A3.2: HS chủ động đặt câu lệnh cho Chatbot AI để giải thích cú pháp hàm IF và tìm kiếm ví dụ minh họa phục vụ nhu cầu tự học cá nhân.
- 9.B2.1: HS tự giác kiểm chứng, đối chiếu thông tin hàm IF do AI giải thích với nội dung SGK trước khi chốt kiến thức, thể hiện trách nhiệm đối với việc học.

Hoạt động 2: Thực hành: Sử dụng hàm IF

a. Mục tiêu: HS thực hành sử dụng IF trong giải thích bài toán thực tế về quản lí tài chính.

b. Nội dung: GV chia lớp thành các nhóm và giao nhiệm vụ hoạt động nhóm, HS thảo luận thực hiện các nhiệm vụ đã được gia để hình thành kiến thức bài học.

c. Sản phẩm học tập: Bài thực hành của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Tin học 9 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay