Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 11 Bài 1: Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong một tác phẩm truyện

BÀI 1: CÂU CHUYỆN VÀ ĐIỂM NHÌN TRONG TRUYỆN KỂ

NÓI VÀ NGHE: THUYẾT TRÌNH VỀ NGHỆ THUẬT KỂ CHUYỆN TRONG MỘT TÁC PHẨM TRUYỆN

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Yêu cầu đối với bài thuyết trình:
   • Giới thiệu đầy đủ các thông tin cơ bản về tác phẩm truyện được lựa chọn (tác giả, hoàn cảnh ra đời, vị trí của tác phẩm).
   • Nêu rõ và đánh giá các khía cạnh/phương diện cốt lõi làm nên tính nghệ thuật kể chuyện của tác phẩm.
   • Trình bày phát hiện cá nhân về giá trị của tác phẩm nhằm thu hút sự chú ý của người nghe.
   • Thể hiện sự tôn trọng đối với những cách cảm nhận, đánh giá đa dạng, khác biệt từ tập thể.
2. Quy trình thực hiện chuẩn bị nói:
   • Lựa chọn đề tài: Có thể khai thác trực tiếp từ đề tài của bài viết nghị luận phân tích tác phẩm truyện trước đó.
   • Tìm ý và sắp xếp ý: Trích xuất các luận điểm quan trọng nhất từ bài viết để thiết lập một bố cục mạch lạc gồm 5 câu hỏi cốt lõi:
     • Tại sao cần quan tâm đến nghệ thuật tự sự ở truyện ngắn này?
     • Vấn đề câu chuyện và truyện kể.
     • Vấn đề người kể chuyện và điểm nhìn nhân vật.
     • Đặc điểm lời trần thuật.
     • Ý nghĩa của nghệ thuật tự sự ở tác phẩm này.
   • Ví dụ tiêu biểu về khung bố cục: Chuyển đổi bài viết phân tích nghệ thuật tự sự của Nam Cao trong truyện ngắn Đời thừa thành bài thuyết trình, tập trung làm rõ vai trò của ngôi kể thứ ba kết hợp điểm nhìn nhân vật Hộ.
3. Thực hành nói và nghe:
   • Mở đầu: Giới thiệu ngắn gọn, tạo cách bắt đầu độc đáo để thu hút sự chú ý, tránh đọc lại bài viết.
   • Triển khai: Trình bày lần lượt các thông tin theo dạng tóm lược; phối hợp nhịp nhàng giữa lời nói và phần trình chiếu/minh họa trực quan; kể ngắn gọn cốt truyện nếu tác phẩm chưa phổ biến.
   • Kết luận: Khái quát cảm nhận và đánh giá; kết bài bằng câu hỏi khuyến khích người nghe chia sẻ quan điểm.
4. Trao đổi và Đánh giá:
   • Người nói: Trả lời thắc mắc; thể hiện thái độ tiếp thu chân thành, cởi mở, nghiêm túc; chia sẻ thêm các phát hiện mới.
   • Người nghe: Chia sẻ điểm hợp lý; nêu điểm băn khoăn; đặt câu hỏi để người nói làm rõ tâm đắc. Ví dụ: "Có thể đổi ngôi kể thứ ba sang ngôi thứ nhất trong tác phẩm không?"

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Trọng tâm của bài thuyết trình là mổ xẻ kĩ thuật tự sự (cách tác giả kể câu chuyện thông qua điểm nhìn, ngôi kể, lời trần thuật) chứ không đơn thuần là tóm tắt lại cốt truyện.
2. Bài nói bắt buộc phải cấu trúc theo bố cục 3 phần nghiêm ngặt (Mở đầu – Triển khai – Kết luận) để định hình mạch thông tin khoa học.
3. Năng lực cốt lõi cần đạt là khả năng phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng giữa ngôn ngữ nói (nhịp điệu, cường độ) với phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, slide, cử chỉ).
4. Quy trình đối thoại sau bài nói yêu cầu người thuyết trình duy trì tinh thần cầu thị, nghiêm túc, chủ động phản hồi và làm rõ các khía cạnh nghệ thuật dựa trên chứng cứ tác phẩm.
5. Hoạt động đánh giá chất lượng bài nói được chuẩn hóa thông qua bảng kiểm 4 nội dung chuyên biệt (từ bước chuẩn bị thông tin, kỹ năng trình bày, phối hợp trình chiếu đến tính tương tác).

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề chuyên đề
  • Nội dung chính: Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong một tác phẩm truyện (Bài 1 - Ngữ văn 11).
• Slide 2: Yêu cầu cần đạt
  • Nội dung chính: 4 tiêu chí cốt lõi (Thông tin tác phẩm – Khía cạnh nghệ thuật kể chuyện – Phát hiện cá nhân – Tôn trọng cảm nhận đa dạng).
• Slide 3: Thiết lập bố cục bài nói (Tìm ý & Sắp xếp ý)
  • Nội dung chính: Sơ đồ 5 câu hỏi định hướng mạch thuyết trình (Lý do quan tâm, Câu chuyện/Truyện kể, Người kể/Điểm nhìn, Lời trần thuật, Ý nghĩa tự sự).
• Slide 4: Quy trình 3 bước thực hành thuyết trình
  • Nội dung chính: Khung triển khai: Mở đầu ấn tượng/Triển khai tóm lược kết hợp Slide/ Kết luận gợi mở trao đổi.
• Slide 5: Kỹ thuật tương tác và Sử dụng phương tiện bổ trợ
  • Nội dung chính: Cách phối hợp nhịp nhàng lời nói với phương tiện phi ngôn ngữ; các hình thức đặt câu hỏi kích thích tư duy người nghe.
• Slide 6: Văn hóa đối thoại (Trao đổi sau bài nói)
  • Nội dung chính: Trách nhiệm của Người nói (Cầu thị, phản hồi nghiêm túc) và Người nghe (Chia sẻ điểm hợp lý, phản biện khía cạnh nghệ thuật).
• Slide 7: Tiêu chí kiểm định và Đánh giá chất lượng
  • Nội dung chính: Giới thiệu bảng kiểm 4 tiêu chí đánh giá chéo (Đạt/Chưa đạt) nhằm tối ưu hóa năng lực thuyết trình của học sinh.