Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 11 Bài 2: Giới thiệu về một tác phẩm nghệ thuật

BÀI 2: CẤU TỨ VÀ HÌNH ẢNH TRONG THƠ TRỮ TÌNH

NÓI VÀ NGHE: GIỚI THIỆU VỀ MỘT TÁC PHẨM NGHỆ THUẬT

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Yêu cầu đối với bài nói và nghe:
   • Cung cấp thông tin toàn diện: Giới thiệu sáng rõ, chính xác thông tin chung về tác phẩm nghệ thuật (tên tác phẩm, tác giả, thể loại, thời điểm sáng tác, đánh giá của công chúng/nhà chuyên môn...).
   • Lí do lựa chọn: Nêu rõ được lí do chọn giới thiệu tác phẩm nghệ thuật.
   • Trình bày cảm nhận cá nhân: Bày tỏ quan điểm cá nhân về giá trị tác phẩm bằng hệ thống lí lẽ, bằng chứng thuyết phục; chủ động đặt câu hỏi tương tác, đối thoại với người nghe.
   • Thái độ tôn trọng: Thể hiện sự tôn trọng những cách cảm nhận, đánh giá đa dạng và khác biệt đối với tác phẩm.
2. Quy trình chuẩn bị nói:
   • Lựa chọn đề tài:
     • Có thể khai thác trực tiếp từ kết quả của bài viết phân tích, đánh giá tác phẩm thơ trước đó.
     • Hoặc lựa chọn giới thiệu một tác phẩm thuộc loại hình nghệ thuật khác (bài hát/bản nhạc, bộ phim, bức tranh, bức tượng...).
     • Khuyến nghị: Nên ưu tiên các tác phẩm từng được nhiều bạn trong lớp quan tâm hoặc tác phẩm dễ tạo cơ hội cho người nghe được trực tiếp nhìn thấy, nghe thấy thông qua phiên bản, ảnh chụp, video.
   • Tìm ý và sắp xếp ý:
     • Đối với tác phẩm thơ đã viết: Rút gọn bài viết thành dàn ý cho bài nói, đánh dấu ý quan trọng cần trình bày và các bằng chứng minh họa.
     • Đối với loại hình nghệ thuật khác: Tìm ý bằng cách trả lời hệ thống câu hỏi về tên tác phẩm, tác giả, địa điểm tiếp cận, đặc điểm nội dung/hình thức, thông điệp truyền tải và đóng góp của tác phẩm cho đời sống tinh thần của cộng đồng.
     • Bố cục bài nói (Công thức): Sắp xếp theo mạch tuyến tính: Nhận diện à Tìm hiểu à Đánh giá à Đề xuất thái độ, cách thức tiếp nhận phù hợp.
3. Thực hành nói và nghe:
   • Cấu trúc bài nói:
     • Mở đầu: Giới thiệu tên tác phẩm nghệ thuật và lí do chọn giới thiệu.
     • Triển khai: Miêu tả chi tiết đặc điểm của tác phẩm (thể loại, tính chất, quy mô, dung lượng...) và nêu nhận xét, đánh giá theo các góc độ tiếp cận khác nhau.
     • Kết luận: Khẳng định lại giá trị chung và ý nghĩa của tác phẩm.
   • Tương tác trao đổi, đánh giá:
     • Người nói: Giải đáp băn khoăn của người nghe; thảo luận về những ý kiến chưa thống nhất; giữ thái độ cầu thị, tích cực.
     • Người nghe: Nêu vấn đề muốn làm rõ; đưa ra quan điểm đánh giá khác trên tinh thần tranh luận; bổ sung thông tin hoặc góp ý cách trình bày cho người nói.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Đa dạng hóa đối tượng giới thiệu: Bài nói không bị giới hạn ở tác phẩm văn học mà mở rộng ra mọi loại hình nghệ thuật như hội họa, điện ảnh, điêu khắc, và âm nhạc.
2. Cấu trúc trình bày khoa học: Bài thuyết trình bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt tiến trình tư duy: Nhận diện $\rightarrow$ Tìm hiểu $\rightarrow$ Đánh giá $\rightarrow$ Đề xuất thái độ tiếp nhận.
3. Tính thuyết phục của luận điểm: Việc đánh giá tác phẩm nghệ thuật phải dựa trên các căn cứ xác đáng, lí lẽ mạch lạc kết hợp hình ảnh, thước phim minh họa trực quan.
4. Văn hóa tranh luận chuyên nghiệp: Cả người nói và người nghe cần thiết lập không gian tương tác dựa trên tinh thần cầu thị, cởi mở và tôn trọng sự đa dạng trong thẩm mỹ tiếp nhận.
5. Tiêu chí kiểm định chuẩn hóa: Chất lượng bài nói được chấm điểm toàn diện qua bảng kiểm 6 nội dung (từ khâu chọn tác phẩm, cung cấp thông tin, nêu ý nghĩa, đánh giá xác đáng đến cách trình bày hấp dẫn và tương tác tích cực).

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề chuyên đề
  • Nội dung chính: Bài 2 - Nói và nghe: Giới thiệu về một tác phẩm nghệ thuật (Ngữ văn 11 - Kết nối tri thức).
• Slide 2: Mục tiêu & Yêu cầu cần đạt
  • Nội dung chính: Yêu cầu về mặt thông tin (tác giả, thể loại); yêu cầu về lập luận đánh giá và thái độ tôn trọng cảm nhận đa dạng.
• Slide 3: Định hướng chọn đề tài và Loại hình nghệ thuật
  • Nội dung chính: Gợi ý các loại hình nghệ thuật để giới thiệu (Văn học, Âm nhạc, Điện ảnh, Hội họa, Điêu khắc); cách sưu tầm tư liệu trực quan.
• Slide 4: Quy trình 4 bước xây dựng nội dung bài thuyết trình
  • Nội dung chính: Mô tả sơ đồ tư duy tiến trình thiết lập nội dung: Nhận diện à Tìm hiểu à Đánh giá à Đề xuất thái độ tiếp nhận.
• Slide 5: Thực hành cấu trúc bài nói 3 phần
  • Nội dung chính: Khung triển khai thực tế: Mở đầu (Lí do chọn) à Triển khai (Đặc điểm, Đánh giá đa chiều) à Kết luận (Ý nghĩa chung).
• Slide 6: Văn hóa tương tác: Trao đổi & Đối thoại
  • Nội dung chính: Nhiệm vụ của Người nói (Giải đáp, lắng nghe tích cực) và Người nghe (Nêu vấn đề, tranh luận, bổ sung thông tin).
• Slide 7: Bảng kiểm tự đánh giá và Đánh giá chéo
  • Nội dung chính: Giới thiệu 6 tiêu chí kiểm định bài nói (Phù hợp đề tài, Thông tin toàn diện, Ý nghĩa rõ ràng, Đánh giá xác đáng, Trình bày hấp dẫn, Tương tác tích cực).