Thông tin chung về tác giả và tác phẩm:
- Tác giả: Tố Hữu (1920 – 2002), tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, quê ở thành phố Huế. Ông được tôn vinh là “lá cờ đầu” của nền thơ ca cách mạng Việt Nam nửa sau thế kỉ XX.
- Tác phẩm: Nhớ đồng được viết vào tháng 7/1939 trong thời gian tác giả bị thực dân Pháp bắt giam ở nhà lao Thừa Phủ (Huế). Bài thơ thể hiện tâm tư, khát khao tự do và nỗi nhớ đồng chí, đồng bào da diết.
Cấu tứ và mạch cảm xúc của bài thơ:
- Tác nhân khơi gợi: Một tiếng hò đưa hố kết hợp âm thanh tiếng xe lùa nước bên ngoài nhà lao đã đánh thức nỗi nhớ đồng quê sâu sắc.
- Mạch cấu tứ: Chuyển biến từ nỗi nhớ cảnh sắc, con người quê hương đến sự hồi tưởng về những ngày đầu bắt gặp lí tưởng cách mạng, và cuối cùng trở lại thực tại xót xa nơi phòng giam chật hẹp.
- Ví dụ tiêu biểu (Điệp khúc cấu tứ): Câu hỏi tu từ “Gì sâu bằng những trưa thương nhớ / Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!” được lặp lại nhiều lần, đóng vai trò bản lề kết nối các tầng không gian kí ức.
Hệ thống hình ảnh thơ:
- Hình ảnh đồng quê: Đậm đà hương vị dân tộc với mùi đất nhà mộc mạc, rặng tre mát thở, ô mạ xanh mơn mởn, nương khoai sắn ngọt bùi, nhà tranh vách đất.
- Hình ảnh con người: Những hồn thân tự thuở xưa hiền lành, chân chất, “giãi gió dầm mưa” lao động cày cấy trên đồng ruộng.
- Hình ảnh biểu tượng: “Cánh chim buồn nhớ gió mây” biểu thị trạng thái giam hãm mất tự do và khát vọng tung cánh bay bổng giữa bầu trời lí tưởng tự do.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Bài thơ thể hiện tinh thần cách mạng và tình yêu quê hương, đất nước cháy bỏng của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn cảnh tù đày.
Cấu tứ bài thơ vận động theo sự luân phiên giữa thực tại phòng giam cô đơn và không gian kí ức bao la, tràn ngập ánh sáng của đồng quê.
Hệ thống hình ảnh thơ giàu tính chân thực, mộc mạc và gắn liền với linh hồn đồng quê xứ Huế, mang lại cảm giác gần gũi với đại chúng.
Sử dụng hiệu quả các điệp khúc tu từ và câu hỏi từ ngữ liên tiếp (từ "Đâu") để tổ chức mạch cảm xúc dồn dập, tăng sức truyền cảm.
Tác phẩm khẳng định lí tưởng cách mạng chính là ngọn hải đăng cứu rỗi, giải thoát tinh thần cho người thanh niên yêu nước khỏi cảnh giam cầm.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề chuyên đề
- Nội dung chính: Bài 2 - Văn bản 1: Nhớ đồng (Tố Hữu) - Cấu tứ và hình ảnh trong thơ trữ tình.
Slide 2: Chân dung tác giả & Hoàn cảnh sáng tác
- Nội dung chính: Đôi nét về nhà thơ Tố Hữu; Không gian nhà lao Thừa Phủ năm 1939 – cội nguồn ra đời của tiếng thơ.
Slide 3: Khám phá cấu tứ bài thơ
- Nội dung chính: Sơ đồ vận động của cấu tứ; Tác dụng của tiếng hò và tiếng xe lùa nước; Vai trò của các điệp khúc.
Slide 4: Bức tranh đồng quê và con người xứ Huế
- Nội dung chính: Hệ thống hình ảnh làng quê (mạ, tre, khoai sắn); Vẻ đẹp chất phác của những người lao động nghèo.
Slide 5: Lí tưởng cách mạng & Khát vọng tự do
- Nội dung chính: Kí ức về thời điểm bắt gặp lí tưởng; Phân tích hình ảnh ẩn dụ “cánh chim buồn nhớ gió mây”.
Slide 6: Tổng kết nghệ thuật & Thực hành viết ngắn
- Nội dung chính: Tính dân tộc trong hình thức thơ; Hướng dẫn viết đoạn văn 150 chữ phân tích thế giới cảm xúc "nhớ đồng".