Tác giả Mác Kơ-len-xki (Mark Kurlansky): Sinh năm 1948, là nhà báo và nhà văn nổi tiếng người Mỹ. Chuyên khảo sát lịch sử những vật dụng thường nhật hoặc các mặt hàng phổ biến để đem lại góc nhìn mới mẻ về lịch sử loài người.
Xuất xứ: Trích từ cuốn sách bán chạy Đời muối: Lịch sử thế giới, khám phá hành trình của muối trong lịch sử nhân loại.
Ví dụ tiêu biểu: Các tác phẩm nổi bật khác: Khi loài cá biến mất (1997), Giấy: Lật giở từng trang sử (2016).

2. Tiến trình lịch sử loài người gắn liền với sự thuần hóa tự nhiên

Sự rút lui của thời kì Kỉ Băng Hà: Khoảng năm 11.000 trước Công nguyên, tảng băng tan biến làm xuất hiện những cánh đồng ngũ cốc hoang dã rộng lớn, kéo theo cừu, dê hoang dã tìm thức ăn.
Thu thuần hóa và nông nghiệp: Khoảng năm 8900 trước Công nguyên, cừu được thuần hóa tại I-rắc. Khoảng năm 8000 trước Công nguyên, nông nghiệp bắt đầu khi con người gieo trồng hạt giống ngũ cốc. Khoảng năm 6000 trước Công nguyên, bò rừng hoang dã được thuần hóa thành gia súc tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Ví dụ tiêu biểu: Quá trình chuyển dịch chế độ ăn của con người: từ săn bắt, kiểm soát chó hoang dã để bảo vệ nguồn thức ăn, chuyển dần sang chế độ ăn chủ yếu gồm ngũ cốc và rau quả.

3. Vai trò của muối trong lịch sử kinh tế, địa lý và chính trị

Nhu cầu thiết yếu từ chế độ ăn: Khi con người chuyển sang ăn ngũ cốc và rau quả, cơ thể bắt buộc phải bổ sung thêm động vật từ trang trại chăn nuôi gia súc hoặc bổ sung muối. Việc buôn bán muối trở thành nhu cầu kinh tế - thương mại quốc tế hàng đầu.
Công cụ chính trị và tiền tệ: Muối trở thành biểu tượng của sự giàu có; được dùng làm đơn vị tiền tệ để trả lương cho binh lính, lao động. Các chính quyền (Trung Quốc, La Mã, Pháp...) thiết lập hệ thống đánh thuế muối dã man để lấy kinh phí tài trợ chiến tranh.
Ví dụ tiêu biểu: Trong luận thuyết kinh tế The Wealth of Nations (1776), A-đam Xmít chỉ ra rằng ở một số nơi (như vùng A-bi-xi-ni-a), muối được dùng như một công cụ thương mại và giao dịch phổ biến giống như tiền tệ.

4. Động lực phát triển khoa học từ việc tìm kiếm muối

Kích thích kỹ nghệ và giao thông: Công cuộc tìm kiếm muối đặt ra bài toán hóc búa buộc các kĩ sư chế tạo ra các cỗ máy cơ khí tinh xảo, khéo léo. Nhu cầu vận tải muối thúc đẩy sự phát triển của hóa học lẫn địa chất học và hình thành nên các tuyến đường giao thương lớn.
Ví dụ tiêu biểu: Các tuyến đường vận tải muối nối liền các quốc gia, tạo ra các liên minh kinh tế và kích thích các cuộc khởi nghĩa nổi dậy chống lại ách áp bức thuế muối của nhà cầm quyền.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Khẳng định mối liên hệ khăng khít, tất yếu giữa tiến trình lịch sử loài người với hành trình khai thác, sử dụng muối.
Muối không chỉ là gia vị mà từng giữ vai trò là vũ khí chính trị, đơn vị tiền tệ và động lực bùng nổ các cuộc chiến tranh sắc tộc, thuộc địa.
Tiến trình chuyển dịch từ nền văn minh săn bắt sang văn minh nông nghiệp và chăn nuôi làm thay đổi căn bản cấu trúc sinh học, thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm muối của con người.
Nhu cầu khai thác muối là đòn bẩy thúc đẩy khoa học kĩ thuật, đặc biệt là các ngành cơ khí, địa chất học và hóa học phát triển vượt bậc.
Nghệ thuật viết văn bản thông tin đỉnh cao thông qua việc lồng ghép linh hoạt hệ thống dữ liệu thứ cấp phong phú (dữ liệu lịch sử, kinh tế học, khảo cổ học) có độ chính xác và tin cậy cao.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề văn bản
- Tiêu đề: Văn bản 3: Đời muối (Trích Đời muối: Lịch sử thế giới - Mác Kơ-len-xki).
- Nội dung: Giới thiệu bài học, khối lớp 12 thuộc chủ đề "Dữ liệu trong văn bản thông tin".
Slide 2: Tác giả và góc nhìn lịch sử độc đáo
- Tiêu đề: I. Tìm hiểu chung.
- Nội dung chính: Tiểu sử nhà văn Mác Kơ-len-xki; Phương pháp tiếp cận lịch sử nhân loại thông qua các vật dụng thường nhật phổ biến.
Slide 3: Tiến trình thuần hóa tự nhiên của nhân loại
- Tiêu đề: II. Đọc hiểu văn bản - 1. Muối và sự chuyển dịch nền văn minh.
- Nội dung chính: Các mốc thời gian từ kỉ băng hà tan biến (11.000 năm TCN) → thuần hóa dã thú và gieo trồng ngũ cốc (8000 năm TCN) → cơ thể thay đổi cấu trúc sinh học cần bổ sung muối.
Slide 4: Quyền lực chính trị và Giá trị kinh tế của muối
- Tiêu đề: II. Đọc hiểu văn bản - 2. Muối - Tiền tệ và Thuế khóa.
- Nội dung chính: Muối làm đơn vị trả lương; Chính sách độc quyền đánh thuế muối của các triều đại để tài trợ chiến tranh; Trích dẫn kinh điển của Adam Smith.
Slide 5: Đòn bẩy thúc đẩy khoa học kĩ thuật
- Tiêu đề: II. Đọc hiểu văn bản - 3. Khai thác muối và sự phát triển khoa học.
- Nội dung chính: Kích thích phát minh máy móc cơ khí tinh xảo; Mở đường cho ngành địa chất học, hóa học và hình thành mạng lưới vận tải, liên minh bang phái.
Slide 6: Phân tích dữ liệu văn bản thông tin & Tổng kết
- Tiêu đề: III. Tổng kết giá trị nghệ thuật và thông điệp.
- Nội dung chính: Đánh giá độ xác thực của hệ thống dữ liệu thứ cấp; Liên hệ câu chuyện tranh giành tài nguyên (kim cương, dầu mỏ) thời hiện đại.